Khách đặt đám

Chương 1: Khách đặt đám

Bà Chín Ẩn tới nhà tui lúc trưa, đội nón lá, xách cái giỏ nhựa đựng nửa ký chè khô, đặt lên bàn rồi nói:

– Chú Tư, tui đặt ban kèn cho đám của tui. Ba ngày. Ngày mười lăm tháng ni.

Tui đang lau cây kèn đồng, tay dừng lại. Tui thổi kèn đám ma ở Di Linh ba mươi bốn năm, đi hơn sáu trăm đám, đám người Kinh, đám người Cơ Ho có theo đạo, đám nhà giàu dựng rạp hai tầng, đám nhà nghèo trải chiếu ngoài sân. Người ta tới đặt đám thì đứa nào mắt cũng đỏ, giọng cũng khàn, tay cầm tờ giấy ghi ngày giờ phát tang. Chưa có ai tới đặt đám của chính mình, ngồi ghế uống trà tỉnh queo như bà.

– Bác Chín, bác nói giỡn hả bác?

– Giỡn chi. – Bà móc trong túi áo bà ba ra một xấp tiền gói trong khăn mùi xoa, đếm đủ, đặt lên bàn. – Ba ngày, đủ kèn trống, đủ bài. Tui biết giá. Tui trả trước.

Tui nhìn xấp tiền, nhìn bà. Bà Chín người Quảng Nam, lên Di Linh từ năm bảy tám, hồi đất ni còn rừng, người ta chặt cây đốt rẫy trồng cà phê, ở nhà tranh vách đất. Chồng bà mất hai mươi năm rồi, đám ông ba tui thổi, tui đánh trống phụ. Bà có bốn đứa con, ba trai một gái, tên nghe như trong tuồng: Long, Lân, Quy, Phụng. Bốn đứa giờ ở bốn nơi. Ai trong xóm cũng biết tám năm nay bốn anh em không ngồi chung một mâm, từ cái bữa giỗ ông Chín năm thứ mười hai, thằng Long với thằng Lân cãi nhau vì tiền bán rẫy cà phê, thằng Quy với con Phụng bênh mỗi đứa một phe, rồi đứa nào về nhà đứa nấy.

– Bác có bệnh chi không bác? – Tui hỏi nhỏ.

– Tui khỏe re. – Bà nói. – Sáng nay tui còn đi bón phân hai chục gốc cà phê.

– Rứa làm đám chi bác?

Bà Chín nhìn tui. Mắt bà đục, mí sụp xuống, mà cái nhìn vẫn sắc như hồi bà còn đi bán chè bánh ngoài chợ Di Linh.

– Tui muốn nghe kèn lúc tui còn nghe được. – Bà nói. – Mấy người chết rồi người ta thổi cho có ai nghe đâu.

Tui không biết trả lời răng. Tui nghĩ bà lẫn. Người già lẫn hay nghĩ ra mấy chuyện lạ. Mà tiền thì bà đặt trên bàn rồi, giọng bà thì rành rọt, bà nhớ cả ngày ông Chín mất, nhớ cả bài kèn ba tui thổi lúc đưa linh ông.

– Bài đưa linh đó, chú thổi lại cho tui. – Bà dặn. – Đúng bài đó.

– Dạ.

Bà đứng dậy, đội nón lên, đi ra cửa. Tới cửa, bà quay lại.

– À, chú Tư. Tụi nhỏ nhà tui mà gọi điện hỏi, chú đừng nói tui còn sống. Tui nhắn tụi nó rồi.

– Bác nhắn răng?

– Tui nhắn má đi rồi, về đi. – Bà nói, rồi bước ra nắng.

Ngày mười lăm, sáu giờ sáng, tui với ban kèn năm người chở trống chở kèn tới nhà bà Chín. Nhà bà nằm cuối con dốc đất đỏ, giữa rẫy cà phê với mấy luống chè, có cái sân xi măng rộng phơi cà phê. Rạp đã dựng xong, bà thuê người dựng từ chiều hôm trước, vải trắng, vải xanh, bàn ghế nhựa. Giữa nhà đặt cái quan tài gỗ sao sơn đỏ. Ai trong xóm cũng biết cái quan tài đó, bà mua từ mười lăm năm trước, đóng sẵn, gọi là thọ đường, bình thường để trong buồng chứa gạo. Hôm nay nó được khiêng ra giữa nhà, nắp đậy, phủ tấm khăn điều.

Bàn thờ dựng trước quan tài. Trên bàn thờ có lư hương, có đèn, có mâm trái cây. Ở chỗ để di ảnh, người ta đặt một khung ảnh úp mặt xuống.

Còn bà Chín thì ngồi trên cái ghế mây cạnh quan tài, đầu chít khăn tang trắng, tay cầm chén chè đậu đen, ăn từng muỗng.

– Thổi đi chú Tư. – Bà nói. – Bài mở đám.

Tui ra hiệu cho ban kèn. Tiếng trống mở ba hồi, rồi tiếng kèn lên. Mấy bà hàng xóm đứng ngoài rào nhìn vô, chỉ trỏ, có người cười, có người làm dấu thánh giá.

Tui để ý thấy, trước khi ngồi xuống, bà Chín cầm một ca nước, đi ra cái góc sân giáp rẫy, đổ nước vô gốc một cây cà phê già. Cây đó già lắm, thân to bằng bắp chân, vỏ nứt nẻ, cành trơ trụi, ra trái lèo tèo. Cả rẫy người ta đã cưa ghép giống mới hết, chỉ còn cây đó. Hồi ông Chín còn sống, tui nghe ổng nói mấy lần muốn chặt, bà không cho.

Mười giờ sáng, chiếc xe ô tô đầu tiên chạy vô dốc, phanh gấp, bụi đỏ tung mù.

— Hết chương 1 —