Bậc thứ ba

Chương 1: Bậc thứ ba

– Cúc ơi, nước lên tới bậc mấy rồi?

Giọng ba vang ra từ cái radio hộp gỗ đúng bảy giờ, không sớm một phút. Thoang đang cởi giày ngoài hiên, chiếc va li còn dính bụi đường từ ga Vân Thủy về, nghe câu đó thì đứng sững, một chiếc giày còn trên chân.

Mạ ngồi trên cái đòn kê sát bàn thờ, hai tay đặt lên đầu gối như học trò ngồi chờ thầy. Bà nghiêng về phía radio:

– Bậc thứ ba ông nờ. Chiều ni mưa trên nguồn, nước đục lắm.

– Rứa thì mai đừng cho đò ra sớm. – Giọng ba cười. – Bà nấu chi ăn đó?

– Canh bầu nấu tôm. Cá bống thệ kho tiêu.

– Cá bống thệ mùa ni béo. Bà nhớ bỏ thêm miếng mỡ.

– Con Thoang nhắn tối ni hắn về tới. – Mạ nói. – Chắc đang trên xe.

– Rứa thì bà bới thêm chén cơm.

Thoang đứng ở cửa nghe hết cuộc nói chuyện. Năm năm nay cô chỉ nghe kể qua điện thoại, chưa từng tận mắt thấy. Mạ nói năm câu thì ba trả lời năm câu, câu nào cũng đúng cái giọng khàn khàn của người lái đò bốn mươi năm trên sông Ngân, cuối câu hay kéo dài một chút như đang đẩy sào. Bản giọng làm tốt thật. Tốt tới mức cổ Thoang nghẹn lại dù cô biết rõ từng con chip nằm trong cái hộp gỗ ấy làm gì.

Cô làm kiểm định viên bản giọng ở Cảng Thành đã bảy năm. Ngày nào cũng ngồi trong một căn phòng cách âm, đeo tai nghe, nghe giọng của người chết nói chuyện với người sống, chấm điểm từng câu theo bộ luật. Luật Tang lễ số mà nước An Hòa ban hành năm hai ngàn bốn mươi chín quy định ba điều mà cô thuộc lòng như bảng cửu chương. Một, bản giọng chỉ được dựng từ ghi âm của người đã mất, không được bịa ra ký ức mới. Hai, mỗi phiên trò chuyện bắt đầu từ con số không: bản giọng biết hôm nay ngày mấy, trời mưa hay nắng, nhưng không được giữ lại bất cứ điều gì người sống nói ở phiên trước. Người ta gọi điều thứ hai là luật quên mỗi đêm. Nó được viết ra sau những vụ người góa bụa nói chuyện với bản giọng mười tiếng một ngày, bỏ ăn, bỏ con, vì cái máy nhớ hết và chiều theo hết. Ba, giấy phép mỗi bản giọng tối đa năm năm, hết hạn thì tắt, không gia hạn.

Giấy phép bản giọng của ba hết hạn vào rằm tháng Bảy, tức là chín ngày nữa. Thoang về để làm việc đó.

– Thôi, bà ăn cơm đi kẻo nguội. – Giọng ba nói. – Để tui hát cho bà nghe một câu rồi tui đi.

Rồi có tiếng ho. Hai tiếng, khô và ngắn, như người hút thuốc lâu năm hắng giọng. Rồi ba hát một câu hò đưa đò, chỉ một câu, giọng run run ở chữ cuối. Radio tắt. Cái đèn xanh nhỏ trên mặt hộp gỗ tối đi.

Mạ ngồi im một lúc, rồi mới quay ra cửa.

– Thoang về rồi đó hả con? Răng không vô? Đứng ngoài nớ muỗi cắn.

Bữa cơm có canh bầu nấu tôm và cá bống thệ kho tiêu, đúng như mạ kể với ba. Nồi cá kho có miếng mỡ. Thoang gắp một miếng cá, nhìn cái radio đặt trên bàn thờ cạnh di ảnh ba. Hộp gỗ màu cánh gián, mặt trước bọc vải lưới, hai núm vặn bằng nhựa ngà. Đây là cái radio ba mua hồi trước năm hai ngàn, đã hỏng từ lâu. Năm ba mất, mạ không chịu mua cái loa mới của hãng, cứ nhất định bắt người ta lắp bộ phát bản giọng vào trong cái hộp cũ.

– Mạ nói chuyện với ba mỗi tối hả mạ?

– Mỗi tối. Bảy giờ. Ổng có trễ bữa mô.

– Ba có nhớ hôm trước mạ nói chi không?

Mạ chan canh vào bát, thổi thổi.

– Nhớ chi mà nhớ. Bữa nào cũng hỏi nước lên bậc mấy. Bữa nào cũng hỏi nấu chi ăn. Cái máy mà con.

Thoang gật đầu. Đúng luật. Cô đã nghe hàng ngàn bản giọng và cái nào chạy đúng cũng như thế: mỗi tối là một tối đầu tiên. Người sống phải kể lại từ đầu. Hãng nào lách luật cho bản giọng nhớ dai thì bị rút giấy phép, chủ hãng ra tòa. Cô từng làm chứng trong hai vụ như vậy.

– Mạ nì, – cô đặt đũa xuống. – Chín ngày nữa là rằm. Hết năm năm rồi đó mạ.

Mạ không ngẩng lên.

– Biết rồi.

– Con về để làm thủ tục tắt. Con hỏi bên hãng rồi, có người lên tận nhà, hoặc con tự làm được, con có quyền kiểm định mà.

– Biết rồi.

– Mạ có muốn con xin...

– Luật không cho gia hạn. Con nói với mạ cả trăm lần rồi. Ăn cơm đi.

Thoang ăn cơm. Ngoài kia sông Ngân chảy qua bến Liễu, đèn bên chùa hắt xuống mặt nước thành từng vệt vàng. Ba con đò của xóm buộc dưới bến, mũi chụm vào nhau. Con đò của ba, mạ bán cho chú Hạnh từ năm thứ hai sau đám tang, giờ sơn lại màu xanh lá, Thoang nhìn không ra nữa.

Đêm đó cô ngủ trên gác, căn phòng cũ có cửa sổ nhìn ra sông. Gần nửa đêm cô dậy đi uống nước, đi ngang phòng khách, thấy mạ ngồi trước bàn thờ, không đốt nhang, không khấn, chỉ ngồi, tay vịn lên cái hộp gỗ. Thoang đứng trong bóng tối cầu thang một lúc rồi rón rén lên lại.

Sáng hôm sau cô đạp xe ra chợ Bến Liễu mua đồ. Chợ năm hai ngàn sáu mươi mốt vẫn bán bánh bèo, bánh nậm, vẫn có bà cụ ngồi bán ruốc cửa biển Lộ Hà. Chỉ khác là quầy rau giờ có cái cân nói được giọng Vân Thủy, ai đặt bó rau lên nó cũng chào "mệ mua chi rứa". Một bà bán cá nhận ra Thoang.

– Con của ôn Lãm phải không? Về thăm mạ hả con? Mạ con giờ khỏe, tối mô cũng nghe ôn nói chuyện. Cả xóm ai cũng biết. Tới bảy giờ là bà khép cửa, không tiếp ai.

– Dạ.

– Cái máy chi mà hay dữ. Như ôn còn sống.

Thoang trả tiền mớ tép, không nói gì.

Tối thứ hai, cô ngồi hẳn trong phòng khách cùng mạ. Bảy giờ, đèn xanh trên hộp gỗ sáng lên.

– Cúc ơi, nước lên tới bậc mấy rồi?

– Bậc thứ tư. Trên nguồn mưa tiếp.

– Rứa thì đò nghỉ. Bà nấu chi ăn đó?

Mạ kể. Ba hỏi. Mọi thứ y hệt tối qua, chỉ khác bậc nước và món ăn. Thoang lấy trong túi ra cái máy đo cầm tay của nghề kiểm định, to bằng bao diêm, đặt lên đùi, mở chế độ ghi. Cô không định làm gì. Chỉ là thói quen. Nghe bản giọng nào cô cũng đo nhịp ngắt câu, độ lặp từ, độ trễ giữa câu hỏi và câu trả lời. Bản giọng thật của hãng trả lời chậm hơn người khoảng nửa giây, vì máy phải lục trong kho ghi âm.

Rồi mạ nói:

– Con Thoang về rồi đó ông. Hắn ngồi đây nè.

Radio im một lúc, lâu hơn bình thường.

– Con Thoang về rồi hả bà? – Giọng ba nói. – Bữa qua bà nói nó về. Rứa là về thật.

Thoang nhìn xuống cái máy đo trên đùi. Mạ không nhìn cô. Mạ nhìn cái hộp gỗ.

– Ừ. Về thật. – Mạ nói. – Ông nói với con một câu đi.

– Thoang à. – Giọng ba nói. – Con về thì ăn cho no. Ở trong nớ con ốm lắm.

Rồi tiếng ho. Hai tiếng. Rồi một câu hò đưa đò. Đèn tắt.

Thoang ngồi bất động. Tim cô đập nhanh không phải vì xúc động. Bữa qua bà nói nó về. Một bản giọng chạy đúng luật không bao giờ được nói câu đó. Nó không thể biết bữa qua mạ nói gì. Trừ khi có người đã gỡ bỏ luật quên mỗi đêm khỏi cái hộp gỗ này. Mà loại bản giọng bị gỡ luật, loại học lén từng lời người sống nói, chính là thứ cô đã đưa hai chủ hãng ra tòa.

— Hết chương 1 —