Giờ Mão, mở cửa lò

Chương 3: Giờ Mão, mở cửa lò

Sảnh không đứng dậy. Chị lắng tai nghe. Tiếng nổ thứ ba vang lên, rồi im. Chị đã nghe tiếng ấy trong nhà máy gạch ở Bình Dương không biết bao nhiêu lần, khi một lô sản phẩm dày bị nung quá nhanh.

– Không phải ma đâu ông, – chị nói. – Tiếng ấy ở trên cao, gần cửa đốt. Chum sành ở tầng trên cùng. Cháu xếp chum ở đấy là để nó nứt thay cho bát.

Ông Ngật quay lại nhìn chị. Rồi ông nghiêng đầu, ghé tai sát vào khe thăm lửa thứ nhất, nghe hồi lâu. Ông gật đầu chậm rãi, ngồi xuống, nhặt cái chén vỡ lên, ném vào đống củi.

Phí Hữu Tài ngồi đến giờ Dần thì về. Lúc đi, ông ta để lại vò rượu, không nói thêm gì về hai mươi lăm quan.

Lò cháy thêm một ngày nữa, rồi được bịt cửa, ủ nguội hai ngày. Hai ngày ấy Sảnh không ngủ được. Chị đi ra đi vào giữa lò và cái ụ cát ở sân, cái ụ cát vẫn còn nguyên vệt mảnh vỡ của mẻ trước.

Sáng ngày thứ ba, giờ Mão, ông Ngật dỡ cửa lò. Cả họ Hàm đứng chờ ở sân, chú Ba đứng đầu, bà mẹ chồng chống gậy đứng cạnh. Hơi nóng phả ra, mang theo mùi đất nung và mùi men chín.

Thằng Tý chui vào trước, bê ra món đầu tiên. Một cái bát men xanh, lành lặn, gõ vào kêu boong như chuông nhỏ. Nó lật chân bát lên, đọc chấm:

– Năm chấm, hai vạch. Giữa lò, bên phải.

Rồi món thứ hai, thứ ba, thứ mười. Ba người thợ xếp thành hàng chuyền tay. Sảnh ngồi ở cái ụ cát, mỗi món vỡ đưa ra, chị đặt nó lên đúng chỗ. Đến trưa, cả mẻ ba nghìn hai trăm món đã ra hết.

Trên ụ cát chỉ có ba trăm mười bảy món vỡ. Gần như tất cả nằm ở tầng trên cùng và sát cửa đốt. Chum sành. Vại sành. Mấy cái nậm rượu. Vách trái, cái vệt loang của mẻ trước, giờ chỉ còn lác đác vài mảnh.

Bà mẹ chồng chống gậy đi tới vách trái lò, đặt bàn tay nhăn nheo lên mấy viên gạch tổ còn ấm. Bà đứng như thế một lúc, môi mấp máy, rồi quay lại nắm lấy tay Sảnh, không nói câu nào. Bàn tay bà nóng hổi hơi lò.

Chú Ba đứng nhìn cái ụ cát một lúc. Rồi chú nói, không với ai cả:

– Ông tổ vẫn giữ lửa cho con cháu.

Sảnh không cãi.

Hàng Tết năm ấy bán hết trước ngày hai mươi tám. Thuyền buôn xuôi sông Đào ghé bến Phù Chung lấy bát men xanh của lò họ Hàm, hỏi sao năm nay bát nhà này ít cong vênh thế. Sảnh trả lời là nhờ lửa tốt. Ông Ngật đứng cạnh, hừ một tiếng trong mũi, nhưng không cải chính.

Mùng mười tháng Giêng, năm ngày trước hạn, Sảnh mang ba mươi quan tiền sang lò Hưng Ký. Phí Hữu Tài ngồi đếm tiền trong gian nhà khách, đếm rất chậm, từng xâu một.

– Đủ, – ông ta nói, rồi ngẩng lên. – Mợ Hai, gạch ấy là gạch lò tôi nung hỏng, tôi bán rẻ vì nó hỏng. Tôi nói rõ với cậu Hai rồi. Cậu ấy bảo vá tạm một năm, sang năm có tiền thì thay. Mợ hỏi ông Ngật xem.

Sảnh đã hỏi. Ông Ngật đã kể, hôm dỡ lò tổ, cũng giọng lẩm nhẩm như khi xin phép ông tổ. Cậu Hai biết. Cậu Hai tiếc tiền.

– Cháu biết, – Sảnh nói. – Ông không lừa nhà cháu viên gạch nào.

Ông Phí gật đầu, như thể thế là xong. Sảnh không đứng dậy.

– Nhưng ông biết lò nhà cháu vá gạch non thì sẽ vỡ hàng. Ông biết vỡ hàng thì cuối năm không trả nổi nợ. Ông vẫn cho vay. Hạn trả đặt đúng sau mẻ lò cuối năm.

Phí Hữu Tài không phủ nhận. Ông ta chỉ mỉm cười, cái cười hiền như ông chú trong nhà.

– Làm ăn mà, mợ Hai.

– Vâng. Làm ăn.

Sảnh mở cái bọc vải mang theo, đặt lên bàn, ngay cạnh mấy xâu tiền. Một viên gạch vỡ đôi, ruột còn đen. Viên gạch ông Ngật đã lôi ra từ vách trái lò hôm ấy.

– Cháu trả ông viên này. Lò nhà cháu không dùng nữa.

Chị đứng dậy, chào, rồi đi về. Lúc ra tới cổng lò Hưng Ký, chị nghe sau lưng có tiếng ông Phí gọi người làm, hỏi vách lò bên nhà mình năm ngoái đã vá bằng gạch mẻ nào.

Chiều hôm ấy, Sảnh ngồi ở sân, xóa cái ụ cát đi để chuẩn bị đắp ụ mới cho mẻ tháng Hai. Thằng Tý ngồi cạnh, cầm một mảnh bát vỡ của mẻ trước, mảnh có ba chấm và một vạch, lật đi lật lại.

– Chị Sảnh, mẻ sau mình còn chấm móng tay nữa không?

– Còn. Mẻ nào cũng chấm.

– Lò vá rồi mà?

Sảnh nhìn cái lò ếch nằm nghiêng theo sườn gò, vách trái đỏ sẫm những viên gạch tổ chín mươi năm tuổi. Ông Ngật đang thắp hương trên cái mỏm đất cạnh cửa đốt, một đĩa trầu, một nậm rượu, ba nén hương, như mọi mẻ.

– Lò nào rồi cũng có chỗ nứt, – chị nói. – Mình chấm là để biết nó nứt ở đâu trước khi ông Ngật kịp gọi ma.

Thằng Tý cười. Nó cất mảnh bát ba chấm vào túi áo, như người ta cất một đồng tiền may.

— Hết —