Mưa mèo và chó

Chương 1: Mưa mèo và chó

Trời mưa mèo.

Không phải mưa như mèo, mưa kiểu mèo, hay mưa to tới mức mèo phải chạy. Là mưa ra mèo. Những con mèo con lông xù, đủ màu, rơi lả tả từ trên mây xuống, chân xòe ra như những cái dù bé xíu, đáp nhẹ tênh xuống đống rơm trong sân lâu đài, kêu meo meo rồi lăn ra ngủ. Xen giữa chúng là những con chó con mũm mĩm, tai cụp, rơi xuống chậm hơn một chút vì nặng hơn.

Tôi đứng dưới mái hiên nhà bếp, tay cầm cái muôi gỗ, nhìn trời mưa mèo và chó, và tôi bật cười thành tiếng. Rồi tôi bật khóc, cũng thành tiếng. Bà bếp trưởng to béo đứng cạnh nhìn tôi như nhìn một đứa điên.

– Lúa Mì! – bà quát. – Mày khóc cái gì? Có mỗi trận mưa mèo chó thôi mà!

Tôi biết câu đó. Chương ba, Lâu đài Gió Bấc, bản dịch năm chín mươi tư, nhà xuất bản tỉnh, người dịch Viên Hữu Tín. Câu gốc tiếng Anh là “It's raining cats and dogs”, nghĩa là mưa như trút nước. Ba tôi dịch là “Trời mưa mèo và chó”. Ba không có chú thích gì cho câu đó. Có lẽ ba nghĩ nó là một chi tiết kỳ ảo của truyện.

Tên tôi là Khánh Thư. Tôi ba mươi chín tuổi, mười lăm năm dịch văn học ở Sài Gòn. Tối qua tôi ngồi trong căn phòng thuê trong hẻm đường Trần Quang Diệu, trước mặt là bản dịch Lâu đài Gió Bấc của ba, giấy đen sì, mực in nhòe, bìa vẽ tay một tòa lâu đài trông như cái bánh kem. Một nhà xuất bản vừa mua lại bản quyền, đặt tôi dịch lại cho đàng hoàng. Họ không biết người dịch bản cũ là ba tôi. Tôi không nói.

Ba là thầy giáo toán cấp hai ở Gò Công. Ba tự học tiếng Anh bằng một cuốn từ điển Anh – Việt bìa xanh mua ở chợ sách cũ, tự học buổi tối dưới ngọn đèn dầu khi nhà chưa có điện. Năm chín mươi tư, nhà nghèo, tôi sắp lên cấp ba, ba nhận dịch cuốn này với giá hai triệu đồng, dịch ròng rã tám tháng, mỗi đêm hai trang. Sách in ra, không ai đọc. Mười năm sau tôi học đại học ngoại ngữ, cầm cuốn sách của ba lên đọc, và tôi đã cười. Tôi cười tới chảy nước mắt. Mỗi trang ba dịch sai ít nhất một chỗ.

Tôi đã kể cho bạn bè ở khoa nghe. Tôi đã đọc to mấy câu sai của ba trong một buổi liên hoan. Ba không biết. Năm năm trước ba mất. Tới giờ ba cũng không biết.

Tối qua tôi gạch đỏ tới chương bốn, rồi ngủ gục lên bản thảo.

Bây giờ tôi đang ở trong cái lâu đài trông như cái bánh kem ấy, mặc tạp dề của một con hầu bếp tên Lúa Mì. Tên gốc của nhân vật là Wheat, một cái tên quê mùa. Ba dịch nghĩa luôn cái tên, như ba dịch nghĩa mọi thứ.

Và tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra với Lúa Mì.

Chương bốn. Trong nguyên bản, mấy cái muỗng bạc của lâu đài biến mất. Lão quản gia đổ cho con hầu bếp. Lãnh chúa Gravemoor nổi giận, quát lên ở đại sảnh: “Fire her!” Nghĩa là: đuổi việc nó. Lúa Mì bị đuổi, khóc lóc ra khỏi lâu đài, gặp nhân vật chính ở bìa rừng, và chuyện phiêu lưu bắt đầu.

Ba tôi dịch câu đó là: “Bắn nó!”

Và bên dưới, ba thêm một dòng chú thích nhỏ, chữ in nghiêng, mà hồi đại học tôi đã đọc to cho cả lớp cười: “N.D.: Chữ ‘fire’ có lẽ còn nghĩa khác, nhưng người dịch tra từ điển chỉ thấy nghĩa ‘bắn’. Xin để nguyên.”

Trong bản dịch của ba, các cung thủ gác trên hành lang đại sảnh đã giương cung. Lúa Mì chạy thoát được, nhưng với một mũi tên cắm vào vai, và cả chương năm là cảnh nhân vật chính băng bó cho cô ở bìa rừng. Ba dịch đoạn băng bó ấy rất kỹ. Ba ghi rõ cả tên mấy loại lá thuốc, những cái tên ba tự đặt vì không tìm ra trong từ điển.

Một con chó con lông vàng rơi lệch khỏi đống rơm, lăn lông lốc tới chân tôi. Tôi cúi xuống bế nó lên. Nó ấm, nặng, có mùi mưa và mùi sữa, liếm lên cằm tôi một cái. Thật. Không phải chữ in.

– Mưa mèo năm nay sớm, – bà bếp trưởng càu nhàu, xắn tay áo. – Mèo thì giữ lại bắt chuột kho. Chó thì mai đem xuống làng cho người ta nuôi. Năm nào chẳng thế. Mày đứng đó ôm nó làm gì, vào nhóm lò!

Năm nào chẳng thế. Ở cái lâu đài này, mưa mèo là chuyện thời tiết, như mưa dông tháng Bảy ở Sài Gòn.

Tôi đứng dưới mái hiên, nhìn mèo con rơi xuống đống rơm, và tôi hiểu cái luật của thế giới này. Không cần ai giải thích. Nó đang rơi trước mắt tôi.

Ở đây, mọi chữ ba dịch đều đúng. Kể cả chữ dịch sai.

Sáng mai là chương bốn.

— Hết chương 1 —