Ván thứ hai

Chương 2: Ván thứ hai

Buổi chiều, Đình Vĩ cưỡi ngựa ra chợ Bến Nứa một mình, áo thường, không mang lọng.

Chợ đã vãn. Bà Tư bán nước đã dựng lại được cái quán bằng mấy tấm phên mới, ngay sát chỗ cũ, chỉ lùi ra xa cái cành gãy chừng ba bước. Bà rót cho anh một bát nước vối, không biết anh là quan.

– Chặt nó à? – Bà nói khi anh hỏi chuyện cây đa. – Chặt thì chặt. Mà chặt rồi chiều chiều tôi ngồi đâu cho mát. Bốn mươi năm tôi bán nước dưới gốc nó. Chồng tôi đi lính không về, tôi cũng buộc một cái khăn lên cành, giờ mục mất rồi.

Bà chỉ cho anh cái hốc. Mấy đứa trẻ con đang chơi trốn tìm, một đứa chui ra từ trong hốc, đầu dính đầy mạt gỗ. Đình Vĩ đợi chúng chạy đi, rồi cúi người, chui vào.

Trong hốc tối và ấm. Mùi nhựa cây đặc quánh, ngai ngái, như mùi lá non bị bẻ. Vỏ cây phía trong sần sùi, có một mảng đen bóng như than, sờ vào thấy trơn tay. Anh ngồi co gối, đúng tư thế một đứa trẻ ngồi, và không hiểu vì sao hai tay mình run lên. Có một cái gì đó rất xa, rất mờ, như tiếng ai đó bảo: ngồi im, đừng ra.

Anh chui ra, phủi áo. Bà Tư nhìn anh, lạ lùng.

– Cậu làm gì mà mặt trắng bệch thế?

Anh nói không sao, trả tiền nước, rồi về.

Đêm thứ hai ông già đến sớm hơn, mới canh hai. Đình Vĩ để sẵn ấm trà, hai cái chén, và quân tướng của mình trong túi áo. Anh chưa lấy ra.

– Ông là cây đa. – Anh nói, khi ông già vừa ngồi xuống.

Ông già bày quân. Đặt hòn sỏi vào ô tướng đỏ.

– Lão là ông già đánh cờ. – Ông nói. – Quan muốn gọi lão là gì thì gọi.

Ván thứ hai đánh lâu hơn. Ông già kể tiếp, lần này về cái chợ. Chợ Bến Nứa họp từ hồi chưa có trấn, người miền ngược mang nứa, mang măng xuống đổi muối, đổi cá khô. Dưới gốc đa ngày xưa có một dãy sạp nhỏ, bán kim chỉ, bán thuốc lào, bán nón. Có một sạp của một anh thợ khắc gỗ, chuyên làm bàn cờ, quân cờ, đôi khi làm con giống cho trẻ con. Anh thợ ấy có cái tật, quân nào làm ra cũng khắc một bông sen dưới đáy, vì vợ anh tên Sen.

Đình Vĩ đang cầm quân pháo. Tay anh dừng lại giữa chừng.

– Rồi sao nữa? – Anh hỏi. Giọng anh lạ đi, chính anh cũng nghe thấy.

Ông già không trả lời. Ông đi một nước tốt, rồi bảo:

– Quan cứ cho chặt đi.

Đình Vĩ ngẩng lên.

– Ông nói gì?

– Lão nói, quan cho chặt đi. – Ông già nhìn thẳng vào anh. Lần đầu tiên anh thấy rõ mắt ông, đục và xanh như nước giếng khơi. – Ruột lão mục thật. Nhà họ Mã nói đúng chuyện ấy, dù nó nói vì cái gì thì lão biết. Cái cành phía đông, cái cành to nhất, chỉ chờ một trận gió mùa nữa là gãy. Dưới cành ấy là lớp học của ông đồ Lạng, hai mươi mấy đứa trẻ con. Lão ba trăm tuổi rồi, lão không muốn chết bằng cách đè lên đầu trẻ con.

Ngoài sân công đường, gió thổi qua hàng cau, nghe như tiếng người thở dài.

– Thế còn dân chợ? – Đình Vĩ hỏi. – Họ bảo chặt cây đa thì cả trấn mang vạ.

– Họ không sợ lão chết đâu. – Ông già cười, lần đầu. – Họ sợ mất chỗ treo những thứ không biết treo vào đâu. Dải lụa, chiếc hài, lời khấn. Người ta cần một chỗ để gửi những thứ không nói được với ai. Quan chặt lão đi, thì cho họ một chỗ khác.

– Chỗ nào?

– Cái đó quan nghĩ. – Ông già đi một nước xe. – Quan là quan cơ mà.

Ván thứ hai hoà. Đình Vĩ không nhớ mình đã đi những nước nào. Anh chỉ nhớ mình nghĩ mãi về anh thợ khắc gỗ và người vợ tên Sen.

Lúc ông già thu quân vào hộp, Đình Vĩ hỏi:

– Anh thợ khắc gỗ ấy về sau thế nào?

Ông già dừng tay. Cái hộp gỗ cháy sém đặt trên đầu gối ông.

– Hai mươi ba năm trước, chợ Bến Nứa cháy. – Ông nói. – Một cái đèn dầu đổ ở sạp vải, gió nồm thổi, lửa chạy dọc dãy sạp nhanh hơn người chạy. Anh thợ khắc gỗ ôm thằng con năm tuổi chạy ra, nhưng vợ anh còn kẹt ở trong. Anh không có chỗ nào an toàn để đặt con xuống. Anh nhét thằng bé vào cái hốc trong thân lão. Anh bảo nó ngồi im, đừng ra, rồi chạy vào đám cháy. Anh không trở ra nữa.

Đình Vĩ nghe tiếng mình thở.

– Thằng bé ngồi trong hốc cây suốt một đêm. – Ông già nói tiếp. – Lửa liếm vào vỏ lão, sém mất một mảng, nhưng lão dày vỏ. Trong hốc nóng như cái lò, thằng bé khóc tới khản tiếng rồi ngủ. Tay nó nắm chặt một quân cờ, quân tướng đỏ, chắc nó đang chơi thì cha bế chạy. Sáng ra một ông chú ở huyện khác về nhận xác anh em, thấy thằng bé, đưa đi. Từ đấy lão không biết tin nó nữa.

Ông già đứng dậy, cầm hộp cờ.

– Hộp cờ này của anh thợ, lão giữ trong hốc. Thiếu đúng quân tướng ấy.

Lần này Đình Vĩ không cúi xuống nhặt lá. Anh nhìn thẳng vào ông già, cố nhìn cho kỹ. Nhưng ngọn đèn chợt chao đi một cái, và khi nó đứng lại, trong phòng chỉ còn mình anh.

— Hết chương 2 —