Ván thứ nhất

Chương 1: Ván thứ nhất

Quân tướng đỏ trên bàn cờ là một hòn sỏi.

Hầu Đình Vĩ để ý chuyện ấy trước cả khi kịp hỏi ông già là ai, vào bằng lối nào. Ba mươi mốt quân còn lại đều là gỗ, gỗ màu nâu sẫm như gỗ lũa, mặt quân khắc chữ sâu, nét chữ chân phương. Riêng ô tướng bên đỏ là một hòn sỏi suối tròn, trắng đục, đặt vào đúng chỗ.

– Mất từ lâu rồi. – Ông già nói, như đọc được ý quan. – Lão thay tạm. Quan không chê thì cầm đỏ, đi trước.

Lúc ấy là canh ba. Đình Vĩ ngồi trong thư phòng nhà công đường huyện An Thạch, trước mặt là lá đơn xin chặt cây đa ở ngã ba chợ trấn Bến Nứa, đã đọc đi đọc lại bốn lần. Anh hai mươi tám tuổi, nhận ấn tri huyện được mười một ngày. Lính gác ngoài cổng ngủ gà ngủ gật, anh nghe cả tiếng ngáy. Cửa thư phòng anh cài then. Vậy mà ông già đã ngồi ở đầu kia cái bàn, bàn cờ bày sẵn, như ngồi đấy từ trước khi anh vào.

Ông già cao, gầy, mặc áo nâu chùng tới mắt cá. Râu ông dài quá ngực, nhưng không mượt như râu các cụ đồ, mà xoắn lại thành từng lọn, rủ xuống như rễ phụ của cây đa. Trong phòng thoang thoảng một mùi nhựa cây, mùi ngai ngái của lá non bị bẻ.

Đình Vĩ không gọi lính. Anh không hiểu vì sao mình không gọi. Có lẽ vì ông già không có vẻ gì là kẻ trộm, mà cũng chẳng có vẻ gì là người đến để hại ai. Có lẽ vì cái bàn cờ. Anh mê cờ từ nhỏ.

Anh cầm hòn sỏi lên, xoay xoay giữa hai ngón tay, rồi đặt lại. Anh đi pháo đầu.

Ông già đánh cờ chậm, mỗi nước nghĩ rất lâu. Trong lúc nghĩ, ông kể chuyện. Ông kể như người già kể chuyện làng, chẳng đầu chẳng cuối.

– Cây đa ấy, – ông nói, mắt vẫn nhìn bàn cờ, – ba trăm năm nay người ta treo lên nó đủ thứ. Con gái treo dải lụa đỏ cầu chồng. Đàn bà hiếm muộn buộc chiếc hài nhỏ. Có năm một thằng ăn trộm nhét cả túi bạc vào hốc cây, định đêm sau quay lại lấy. Đêm ấy nó nằm mơ thấy cây đa đè lên ngực, sáng ra đem bạc trả nhà người ta.

– Ông bảo cây đa doạ nó? – Đình Vĩ hỏi.

– Lão bảo nó nằm mơ. – Ông già đi một nước mã. – Còn mơ vì cái gì thì nó tự biết.

Lá đơn trên bàn là của hội đồng hương chức trấn Bến Nứa, đứng đầu là nhà buôn họ Mã, người có ba dãy hàng vải ở chợ. Đơn viết rằng cây đa đã mục ruột, mùa bão vừa rồi gãy một cành to, đè sập quán nước bà Tư, may không ai chết. Xin quan cho chặt, lấy đất mở rộng chợ, xây một dãy nhà lồng có mái. Dưới đơn còn có một lá đơn khác, nhỏ hơn, chữ xấu, ba mươi mấy cái điểm chỉ: dân chợ xin quan đừng chặt, vì cây đa đã thành thần, chặt thì cả trấn mang vạ.

Đình Vĩ đã ra tận nơi xem. Cây đa to bốn người ôm, rễ phụ thả xuống thành một rừng cột, che kín cả ngã ba. Một bên thân có cái hốc lớn, đứa trẻ con chui lọt. Cành gãy đã được cưa, chỗ gãy lộ ra lõi gỗ nâu đen, bở như bánh đa ngâm nước. Anh không biết cây đa có thành thần hay không. Anh chỉ biết nhà họ Mã muốn cái khoảng đất ấy, và dân chợ thì sợ.

Ván thứ nhất anh thua. Không phải thua đậm, chỉ là ông già có một nước xe đi vòng sau lưng mà anh không ngờ.

– Quan đánh giống một người lão quen. – Ông già nói, nhặt quân. – Cũng thích pháo đầu, cũng thích để mã nằm yên tới nước thứ mười.

– Ai thế?

Ông già không đáp. Ông thu quân cờ vào một cái hộp gỗ cháy sém ở góc, cầm theo, đứng dậy. Lúc ông đi ngang qua ngọn đèn, Đình Vĩ thấy từ ống tay áo ông rơi xuống mấy chiếc lá đa vàng.

Anh cúi xuống nhặt lá. Lúc ngẩng lên, cửa thư phòng vẫn cài then, ông già không còn ở đó. Chỉ còn mấy chiếc lá vàng trên nền gạch, và mùi nhựa cây.

Đêm ấy anh không ngủ được. Gần sáng, anh mở cái túi gấm nhỏ luôn đeo trong người, lấy ra thứ duy nhất cha mẹ để lại cho anh. Một quân cờ tướng bằng gỗ, màu nâu sẫm như gỗ lũa, mặt khắc chữ Soái màu đỏ đã phai, nét chữ chân phương. Ông chú nuôi anh chỉ nói nó là đồ của cha anh. Ông chú không bao giờ chịu kể cha mẹ anh mất ở đâu, mất thế nào. Đình Vĩ chỉ có một trí nhớ lờ mờ về lửa, rất nhiều lửa, và một chỗ tối, ấm, có mùi nhựa cây.

Anh lật quân cờ lên. Dưới đáy có khắc một bông sen nhỏ bằng hạt đỗ.

Anh nhớ lại ba mươi mốt quân cờ trên bàn đêm qua. Anh đã cầm lên đặt xuống không biết bao nhiêu lần. Đáy quân nào cũng có một bông sen nhỏ như thế.

— Hết chương 1 —