Vạch thứ hai

Chương 2: Vạch thứ hai

Mùa lũ năm thứ hai tới sớm hơn, vào giữa tháng Mười, và lần này Nguyện không phải đợi ai gõ cửa.

Từ chiều, khi đài phát thanh phường thông báo nước sông Hoài sẽ lên trên mức báo động ba, cô đã đóng cửa tiệm, xếp sách vào những thùng các tông dán băng keo. Năm giờ chiều, cửa xưởng nhà bên mở ra. Đạm đứng đó, đã dọn sẵn một khoảng gác trống, trải sẵn tấm bạt, đặt sẵn một cái kệ gỗ anh mới đóng, sơn dầu, có bốn ngăn.

– Kệ ở đâu ra? – cô hỏi.

– Gỗ vụn, – anh nói. – Để trống thì mối ăn.

Năm nay nước lên cao hơn năm ngoái. Nhà cô ngập tới ngực. Nhà anh, xưởng dưới ngập ngang hông. Hai người và hai nghìn rưỡi cuốn sách và mẹ anh, một bà cụ tám mươi tư tuổi lưng còng, ở trên gác suốt hai đêm.

Chiều tối, trước khi nước lên tới gác, anh xuống bếp nấu một nồi cháo cá bống thệ, nêm tiêu, bưng lên gác. Ba người ăn bằng ba cái chén sứ mẻ miệng, ngồi giữa những bức tường sách. Mẹ anh ăn được nửa chén, khen cháo con Nguyện nấu ngon. Cô bảo dạ con không nấu, anh Đạm nấu. Bà cụ cười, bảo nó nấu mà con ngồi đó thì cũng như con nấu. Đạm cúi gằm xuống chén cháo, húp một hơi hết sạch.

Đêm đầu tiên, điện cúp. Ngoài kia mưa như trút. Bà cụ không ngủ được, cứ trở mình, hỏi nước tới đâu rồi con, rồi lại hỏi. Đạm ngồi cạnh mẹ, xoa lưng mẹ, không nói gì, vì anh vốn không biết nói gì.

Nguyện thắp cây nến, rút đại một cuốn sách trên kệ, một cuốn truyện cổ tích cho thiếu nhi in từ mấy chục năm trước, giấy vàng ố, bìa có hình con cóc. Cô đọc to.

Cô đọc chuyện con cóc kiện trời. Rồi chuyện Tấm Cám. Rồi chuyện cây khế. Bà cụ nằm nghe, thôi hỏi nước, rồi thiếp đi lúc nửa đêm, miệng còn mấp máy theo câu "ăn một quả trả cục vàng". Nguyện gấp sách, ngẩng lên.

Đạm vẫn ngồi đó, nhìn cô, đôi mắt sáng lên dưới ánh nến như mắt đứa trẻ.

– Đọc nữa đi, – anh nói khẽ.

– Bà ngủ rồi mà.

– Tôi chưa ngủ.

Cô đọc tiếp. Chuyện Thạch Sanh. Chuyện Sọ Dừa. Anh ngồi co gối, cằm tì lên đầu gối, nghe như nuốt từng chữ. Tới chuyện thứ sáu, cô nghe tiếng anh thở đều. Anh ngủ gục ngay trên đầu gối mình.

Đêm thứ hai, mẹ anh kể cho cô một chuyện mà anh đã đi xuống dưới nhà, không nghe.

– Ba nó mất năm nó mười một tuổi, – bà cụ nói, giọng thều thào. – Té từ trên mái chùa xuống, lúc đang sửa ngói. Nhà nghèo, nó nghỉ học, đi theo ông chú học nghề mộc. Đọc chưa thông. Chữ viết chưa ra chữ. Lớn rồi nó mắc cỡ, ai đưa sách nó cũng nói tôi không đọc. Nó không phải không thích đọc đâu con. Nó không đọc được.

Nguyện ngồi im, nhìn ngọn nến. Cô nhớ lại câu "tôi không đọc" sáu tháng trước, cái cách anh không cầm cuốn sách ảnh của cô hơn một năm trước. Cô nhớ cái vạch khắc trên cột mà anh nhờ cô viết giùm. "Chữ tôi xấu."

Nước rút. Trên cây cột lim, vệt bùn đỏ năm nay cao hơn năm ngoái một gang tay. Đạm khắc vạch. Nguyện cầm bút lông, viết năm, ngày lên, ngày rút. Vẽ thêm con cá. Hai con cá cách nhau một gang tay, như con cá năm nay bơi cao hơn con cá năm ngoái.

Chiều hôm đó, khi cô khuân sách về tiệm, anh đứng ở cửa xưởng, ngập ngừng một lúc rất lâu. Rồi anh nói, mắt nhìn xuống đất:

– Cuốn có con cóc. Cho tôi mượn được không.

Cô nhìn anh. Cô không hỏi tại sao. Cô đi vào tiệm, lấy cuốn truyện cổ tích bìa con cóc, và thêm hai cuốn nữa: một cuốn tập đánh vần lớp Một cô mua lại của một bà giáo về hưu, và một cuốn truyện tranh mỏng về một chú mèo đi tìm nhà. Cô đưa cả ba cho anh, không nói gì.

Anh cầm ba cuốn sách, nhìn cuốn tập đánh vần, rồi nhìn cô. Mặt anh đỏ lên tới mang tai.

– Chuyện của tôi, – anh nói, – mẹ kể cho cô rồi hả.

– Kể rồi, – cô nói.

Anh đứng im. Cô sợ anh sẽ trả lại sách, đóng cửa xưởng, như đóng lại sáu tháng đầu tiên. Nhưng anh chỉ kẹp ba cuốn sách vào nách, gật đầu một cái, rồi quay vào trong.

Suốt mùa khô năm đó, cô không thấy anh trả sách. Có những đêm, ngồi trong tiệm, cô nghe từ nhà bên vọng sang tiếng đọc rất nhỏ, ngắc ngứ, đứt quãng, như tiếng một đứa trẻ lớp Một đánh vần: "o… a… oa… h… oa… hoa."

— Hết chương 2 —