Vạch thứ nhất

Chương 1: Vạch thứ nhất

Nước sông Hoài tràn qua bậc thềm tiệm sách lúc chín giờ tối, và Nguyện đứng giữa ba nghìn cuốn sách cũ, hai tay ôm một chồng tạp chí, không biết phải bắt đầu từ đâu.

Đó là mùa lũ đầu tiên của cô ở Hội An. Cô thuê căn nhà cấp bốn trên phố Nguyễn Thái Học từ tháng Ba, mở một tiệm sách cũ nhỏ, bán cho khách Tây đi bộ ngang qua và mấy ông già trong phố hay ghé đọc báo cũ. Người cho thuê nhà nói với cô mùa mưa nước có lên, nhưng không nói nước lên tới đâu. Cô tưởng tới mắt cá. Cô kê sách lên mấy cái kệ cao nửa mét là yên tâm.

Bây giờ nước đã tới đầu gối. Và vẫn đang lên.

Cô không có gác. Nhà cấp bốn mái ngói, trần thấp, không có chỗ nào cao hơn cái kệ trên cùng. Cô đã chất sách lên đó, chật kín, vẫn còn gần hai nghìn cuốn nằm ở mấy kệ dưới, mà nước thì cứ lừ lừ bò lên từng ngăn.

Có người gõ vào cánh cửa gỗ đang mở.

Cô quay lại. Anh hàng xóm nhà bên. Anh thợ mộc tên Đạm, ba mươi sáu tuổi, cao, đen, vai u, tóc cắt sát, lúc nào cũng có mùi gỗ và dầu bóng. Sáu tháng cô ở đây, anh nói với cô đúng bốn câu. Câu thứ nhất: "Xe cô dựng chắn cửa xưởng." Câu thứ hai: "Sách cô bày tràn ra vỉa hè." Câu thứ ba: "Cô đừng đốt hương trầm, mùi hắc." Câu thứ tư, khi cô mang sang biếu một cuốn sách ảnh về nhà cổ Hội An, anh nhìn cuốn sách, không cầm, nói: "Tôi không đọc."

Bây giờ anh đứng ở cửa, nước tới đầu gối, ống quần xắn cao, tay cầm cái đèn pin.

– Nhà cô không có gác, – anh nói. Không phải câu hỏi.

– Không có, – cô nói.

Anh nhìn mấy kệ sách. Nhìn nước. Nhìn cô.

– Đưa đây, – anh nói, rồi chìa hai tay ra.

Họ khuân sách tới hai giờ sáng. Cô ôm từng chồng, lội nước sang nhà anh. Nhà anh là một căn nhà cổ hai tầng, mặt tiền gỗ lim đã đen bóng, trong nhà có bốn cây cột lim to bằng một người ôm, có cái cầu thang gỗ dốc đứng dẫn lên gác. Dưới nhà là xưởng mộc: bào, đục, cưa, những tấm ván, những khung cửa cũ anh đang phục chế, tất cả đã được kê lên cao. Anh đứng ở chân cầu thang, nhận sách từ tay cô, rồi leo lên, đặt từng chồng lên sàn gác, xuống, nhận chồng khác.

Không ai nói câu nào. Chỉ có tiếng nước, tiếng mưa trên mái ngói, tiếng thở.

Tới hai giờ sáng, hai nghìn cuốn sách nằm trên gác nhà anh, xếp thành những bức tường giấy cao ngang đầu gối. Nguyện ngồi bệt trên bậc cầu thang cuối cùng, toàn thân ướt sũng, run lập cập. Anh đi vào trong, cầm ra một cái khăn khô và một ly gừng nóng.

– Cô ngủ trên gác, – anh nói. – Nhà cô nước vô rồi, ngủ không được.

– Còn anh?

– Tôi ngồi dưới coi nước.

Cô ngủ trên gác nhà anh, giữa hai nghìn cuốn sách của mình, trên một cái chiếu cói anh trải sẵn. Gần sáng, cô tỉnh dậy, nghe dưới nhà có tiếng đục gỗ khe khẽ. Cô ngó xuống. Anh ngồi trên một cái ghế đẩu cao, chân không chạm nước, ngọn đèn dầu đặt trên bàn thợ, tay cầm cái đục nhỏ, khắc một bông hoa sen lên một mảnh gỗ vụn. Nước dưới chân anh đen ngòm, lấp lánh ánh đèn.

Sáng hôm sau mưa ngớt, nước đứng yên. Cả phố Nguyễn Thái Học thành một con sông nhỏ, ghe xuồng chở khách du lịch đi qua trước cửa, người trên ghe giơ máy ảnh chụp những ngôi nhà ngập tới bậu cửa sổ. Một chiếc xuồng nhôm của phường ghé từng nhà, phát mì gói và nước sạch. Đạm nhận hai thùng, đưa cô một thùng, không nói gì.

Trưa, cô ngồi trên gác, lật từng cuốn sách bị ướt mép, kẹp giấy báo vào giữa các trang cho hút nước. Anh leo lên, đặt xuống cạnh cô một tô mì có hai quả trứng, rồi ngồi xuống cách cô một chồng sách, cầm một cuốn lên, lật lật.

– Cuốn này nói gì? – anh hỏi, giơ lên. Một cuốn tiểu thuyết Nga dày cộp, bìa cứng.

– Một ông bỏ vợ đi theo cô khác, rồi hối hận cả đời, – cô nói.

Anh gật gù, đặt xuống, cầm cuốn khác.

– Cuốn này?

– Một bà già đi biển câu cá.

– Ông già, – anh nói. – Hình ông già mà.

Cô nhìn cái bìa. Đúng là ông già. Cô bật cười. Anh không cười, nhưng anh lật hết chồng sách đó, cuốn nào cũng hỏi nói gì, rồi nghe cô kể, như người ta nghe kể chuyện làng bên. Cô không để ý anh chỉ nhìn hình bìa. Cô chỉ nghĩ hóa ra cái anh hàng xóm khó chịu này cũng biết hỏi.

Ba ngày sau nước rút. Trên cây cột lim lớn nhất giữa nhà anh, có một vệt bùn đỏ quạch, cao ngang thắt lưng người lớn. Anh cầm một cây đinh, khắc một vạch ngang ngay trên vệt bùn, sâu vào gỗ.

– Mỗi năm ba tôi khắc một vạch, – anh nói, chỉ lên phía trên. Trên cây cột có cả chục vạch khác, vạch cao vạch thấp, cái nào cũng có một dòng chữ nhỏ viết bằng mực tàu đã mờ: năm nào, nước tới đây. – Từ hồi ba mất, tôi khắc vạch, nhưng không viết.

– Sao không viết? – cô hỏi.

Anh im một lúc.

– Cô viết giùm đi, – anh nói. – Chữ tôi xấu.

Cô cầm cây bút lông và lọ mực tàu anh đưa, viết bên cạnh vạch mới: năm, ngày nước lên, ngày nước rút. Rồi cô ngập ngừng một chút, vẽ thêm một con cá nhỏ xíu bên cạnh, kiểu con cá trên mấy cái đèn lồng ngoài phố.

Anh nhìn con cá, không nói gì. Nhưng cô thấy khóe miệng anh nhếch lên một chút, lần đầu tiên.

— Hết chương 1 —