Kiểu thứ ba trăm mười hai

Chương 3: Kiểu thứ ba trăm mười hai

Bà nội của Như chín mươi mốt tuổi, sống một mình với cô con gái út trong căn nhà gỗ trên Tiên Phước, giữa vườn tiêu, quanh năm đau tim. Hồi Như mới mất thị lực, cả nhà họp lại, và người cha cô quyết: không cho bà biết. Bà yêu đứa cháu gái đầu này nhất nhà. Bà mà biết, bà không chịu nổi. Thế là ba năm nay, mỗi lần về thăm bà, Như tập trước ở nhà. Cô đếm bước từ cổng vào bậc thềm, từ bậc thềm tới cái phản gỗ. Cô ngồi đúng chỗ, nói chuyện về đàn, về học trò, và để mẹ ngồi cạnh khẽ chạm vào tay mỗi khi bà nội đưa cho cô cái gì. Mắt bà cũng kém rồi, nhìn người chỉ thấy cái bóng. Ba năm, chưa lần nào lộ.

– Bà nội em dặn từ hồi em còn đi học, – Như nói, – là cưới thì phải gửi bà một tấm ảnh lớn, để bà treo đầu giường. Bà nói bà muốn coi con nhỏ này nó có nhìn chồng nó như ông nội nhìn bà hồi xưa không.

Cô cười, lần này nhỏ thôi.

– Em sợ. Bà kém mắt, nhưng bà cầm ảnh là bà dí sát vô mũi, bà coi kỹ lắm. Em sợ trong ảnh mắt em nó lạc đi đâu, bà thấy. Em không dám nói với anh, vì anh là người lạ. Em nói với mẹ anh Đăng. Bác Thiều nghe xong, bác không nói gì, hôm sau bác đi rút tiền.

Tôi nhớ tới cái túi cói của bà Thiều. Nhớ bà đứng trên bờ suốt buổi sáng, cầm ô cho bà sui, không hé răng một lời. Tôi đã tưởng bà xấu hổ vì con dâu. Hóa ra bà đứng đó canh cho một bí mật không phải của mình.

– Chị có biết sửa xong nó ra sao không? – tôi hỏi.

– Không. Em đâu có thấy.

– Nó không giống chị nữa. Nó giống con búp bê.

Như im một lúc lâu. Lũ học trò đã ra về hết, sân trường chỉ còn tiếng lá bàng rơi xuống mái tôn.

– Vậy anh làm sao bây giờ?

Tôi lấy điện thoại ra, mở tấm ảnh, rồi nhớ ra là cô không xem được. Tôi tả cho cô nghe. Cô cười, mắt nhắm tịt, mũi nhăn, tóc mái dính trán. Đăng mặt đỏ như bị phạt. Chiếc thúng lệch đi, nước bắn lên một vệt sáng ở góc. Ai cười như thế cũng nhắm mắt. Bà nội có dí sát vào mũi cũng chỉ thấy đứa cháu mình đang cười.

– Kiểu thứ ba trăm mười hai. – Như nói khẽ.

– Ừ.

– Anh Đăng nói gì với em lúc đó, anh có muốn biết không?

– Nếu chị muốn kể.

– Ảnh nói: "Em đang nhìn về phía anh đó, chính giữa luôn." – Như cười. – Em hỏi ảnh hoài, em nhìn trật không, ảnh nói không bao giờ trật. Ảnh xạo đó anh. Mà em thích nghe.

Tôi về Hội An, trả lại phong bì cho bà Thiều. Bà đứng ở sạp vải trong chợ, cầm phong bì, nhìn tôi như nhìn một người bán hàng vừa trả lại thừa tiền.

– Con không sửa à?

– Con có tấm này tốt hơn, bác ạ. Chị Như đồng ý rồi.

Tôi đưa bà tấm ảnh in thử khổ nhỏ. Bà cầm lên, dí sát vào mắt, đúng như cách Như tả bà nội. Rồi bà Thiều, người đàn bà ba mươi năm cân vải, mặc cả từng nghìn đồng, đứng giữa chợ mà khóc. Không ra tiếng. Chỉ có hai vai rung lên.

Chị Mận thì không khóc. Chị trừ tôi nửa tháng lương vì làm mất mười triệu của studio, và nói thẳng rằng nếu thêm một vụ nữa thì tôi về nhà mà chụp cho vợ. Tôi không cãi. Chị nói đúng theo cái lẽ của người phải trả tiền nhà phố cổ.

Ba tuần sau đám cưới, Như gọi cho tôi lúc mười giờ đêm. Giọng cô run.

– Anh Vĩ ơi. Hôm qua em về Tiên Phước, đưa bà tấm ảnh lớn. Bà dí vô mũi coi lâu lắm. Rồi bà nói, em nhắc lại nguyên văn cho anh nghe nghen. Bà nói: "Con Như hồi nhỏ cười cũng nhắm tịt mắt y như ri. Mà ba năm nay về nhà, con toàn ngồi cười mở mắt. Bà biết rồi con ạ. Bà chờ coi bao giờ con chịu nói."

Tôi ngồi trên ghế nhựa ngoài hiên phòng trọ, nghe tiếng Như khóc ở đầu dây bên kia, rồi nghe tiếng cô cười, cái cười to tới mức tôi tưởng như cái thúng chai lại lắc lư.

– Bà biết từ năm đầu tiên, anh à. Vì em về nhà mà không sờ đầu con chó vàng. Hồi trước về là em ôm nó liền.

Ba năm cả nhà giấu một bà cụ, và ba năm bà cụ giấu lại cả nhà, để không ai phải khó xử. Tôi nghĩ tới cái phong bì mười triệu, tới con búp bê có đôi mắt sáng mà tôi đã xóa đi, và thấy may.

– Anh ơi. – Như nói, trước khi cúp máy. – Tháng sau trường em làm lễ tổng kết, mấy đứa nhỏ đàn cho phụ huynh nghe. Anh lên chụp giùm em được không? Em không trả nhiều được đâu.

– Được.

– Anh mang cái máy ồn đó nghen. – cô dặn. – Để tụi nhỏ đếm.

Tháng sau tôi lên. Mười bốn đứa trẻ ngồi xếp bằng trên chiếu dưới gốc bàng, đàn một bài dân ca. Mỗi lần tôi bấm máy, mười bốn cái miệng nhỏ cùng đếm thành tiếng, lẫn vào tiếng đàn. Tới kiểu thứ bốn mươi, tôi ngừng tay lên phim, và cả lớp đồng thanh kêu:

– Chú ơi, sao chú không bấm nữa?

— Hết —