Còn mười hai ngày

Chương 1: Còn mười hai ngày

– T… t… t…

Cả lớp 10A4 im lặng chờ. Thằng Khoái ở bàn cuối đã há miệng sẵn, chỉ chực nhại theo. Hoãn đứng ở bàn thứ ba, hai tay bám mép bàn, mặt đỏ dần lên từ cổ, như cái ấm nước sắp sôi.

– T… t… tháng Mười một có ngày Nhà giáo Việt Nam.

Câu ấy mất của nó gần mười giây. Cô Nhuần dạy Văn gật đầu, bảo "được rồi, em ngồi xuống", rồi gọi người khác đọc tiếp đoạn văn. Thằng Khoái ở cuối lớp lẩm bẩm, đủ to để ba bàn nghe thấy: "T… t… t… tàu hỏa vào ga." Mấy đứa khúc khích. Hoãn ngồi xuống, cúi gằm, và Đằm thấy bàn tay phải của nó vỗ khẽ lên đùi ba cái, rất nhanh, dưới gầm bàn, như người ta gõ cửa.

Đằm là lớp phó văn nghệ. Chức này ở lớp thường của một trường cấp ba ven sông Đào nghĩa là năm nào cũng phải lo một tiết mục cho buổi lễ 20/11, và năm nào cũng không ai muốn tham gia. Năm nay trường ra quy định mới: mỗi lớp một tiết mục, có chấm giải, lớp nào bỏ trống bị trừ điểm thi đua. Còn mười hai ngày.

Chiều hôm ấy, Đằm đi giao phở cho mẹ như mọi chiều. Nhà cô bán phở bò ở đầu phố chợ, nồi nước dùng ninh từ ba giờ sáng, thơm mùi quế hồi thoảng ra tận ngoài sông. Có một mối quen gọi ngày nào cũng như ngày nào: một bát tái chín, ít bánh, nhiều hành, giao đến ngõ nhỏ sau chùa, nhà cụ bà Liên.

Cụ Liên ngoài tám mươi, ngày trẻ hát trong chiếu chèo của xã, giờ đi lại phải chống gậy. Đằm vẫn thường để bát phở trên bàn nước, nói "cháu chào bà", rồi đi. Hôm ấy cổng khép hờ, Đằm đẩy vào, và nghe thấy tiếng hát.

Tiếng hát con trai, còn non nhưng vang, lên xuống theo một làn điệu mà Đằm chỉ từng nghe trên đài phát thanh tỉnh những tối thứ Bảy. Câu hát dài, luyến láy, không vấp một chữ nào. Giữa các câu, có tiếng trống con gõ khẽ, tom, chát, tom.

Đằm đứng sững ở hiên. Qua khung cửa sổ, cô thấy Hoãn ngồi xếp bằng trên tấm phản gỗ, cụ Liên ngồi đối diện cầm cái dùi trống. Trên tường treo một chiếc trống con sơn đỏ đã tróc, cạnh đó là một bức ảnh đen trắng cụ Liên mặc áo tứ thân, đứng giữa sân đình.

– Hát lại câu ấy, cháu. Nhấn chữ "đò" xuống, đừng nuốt.

Hoãn hát lại. Chữ "đò" xuống thấp, tròn như hòn sỏi lăn trên mặt nước.

Đằm để bát phở lên bậc thềm, chưa kịp quay đi thì Hoãn ngẩng lên, nhìn thấy cô. Tiếng hát tắt ngúm.

Hai đứa nhìn nhau qua cửa sổ. Rồi Hoãn đứng dậy, đi ra, hai tay đút túi quần.

– C… c… cậu… đừng…

– Tớ không nói với ai đâu. – Đằm nói nhanh, để nó khỏi phải nói hết câu. – Nhưng sao cậu hát được mà…

Hoãn không trả lời. Bàn tay phải của nó vỗ lên đùi ba cái. Rồi nó nói, chậm, mỗi chữ như một bước chân đặt lên bậc thang:

– Hát… thì có nhịp. Nói… thì không.

Từ trong nhà, cụ Liên nói vọng ra, giọng khàn mà rõ:

– Thằng cháu tôi nói thì vấp, hát thì không. Ngày bé nó vấp nặng hơn bây giờ nhiều. Tôi dạy nó gõ ba cái lên đùi rồi hẵng nói, cho nhịp nó vào người. Như trống chèo gõ đế trước khi vào câu ấy mà.

Tối hôm ấy Đằm không ngủ được. Cô nằm nghĩ về tiết mục của lớp. Một hoạt cảnh về thầy đồ dạy chữ ngày xưa, cô đã viết sẵn kịch bản, cần mấy đứa đóng học trò, một đứa đóng thầy đồ, và một người dẫn truyện đứng một bên kể chuyện xuyên suốt. Không ai muốn làm người dẫn truyện, vì phải nói nhiều nhất.

Nhưng nếu người dẫn truyện không nói, mà hát thì sao?

Sáng hôm sau, Đằm đứng trước lớp trong giờ sinh hoạt, đọc phân vai. Đến dòng cuối cùng, cô hít vào, rồi đọc:

– Người dẫn truyện: Hoãn.

Cả lớp quay xuống nhìn. Thằng Khoái phá lên cười đầu tiên.

– Thôi xong! Tiết mục của lớp mình kéo dài ba tiếng!

Tan học, Hoãn chặn Đằm ở nhà xe. Nó đứng giữa hai hàng xe đạp, cặp đeo một bên vai, mặt vẫn còn đỏ từ tiết sinh hoạt.

– Cậu… cậu muốn… cả trường… cười tớ à?

– Không. – Đằm mở cặp, lôi ra tờ giấy kẻ ô đã viết kín chữ. – Cậu đọc đi. Đây là lời dẫn truyện. Tớ viết lại hết thành câu năm chữ, câu bảy chữ, để hát được. Tối qua tớ ngồi viết đến hai giờ.

Hoãn cầm tờ giấy. Nó đọc rất lâu, môi mấp máy theo, không thành tiếng. Đằm biết nó đang hát thầm trong đầu, vì đầu nó khẽ gật theo nhịp, như người ngồi trên thuyền.

– Câu này… sai luật. – Nó chỉ vào một dòng. – Chữ cuối… phải dấu bằng. Không thì… không xuống giọng được.

– Thế cậu sửa đi.

Hoãn nhìn cô. Rồi nó rút cây bút bi trong túi áo, tì tờ giấy lên yên xe đạp, gạch đi một chữ, viết lại một chữ khác. Chữ "đò".

– Tớ chưa nói… là tớ nhận. – Nó nói, trả lại tờ giấy.

– Ừ. Chiều mai tập ở gốc bàng sau dãy B. Bốn giờ.

Hoãn dắt xe ra cổng. Đến chỗ cột cờ, nó dừng lại, ngoái đầu, như định nói gì đó. Rồi nó vỗ đùi ba cái, lại thôi, đạp xe đi mất.

— Hết chương 1 —