Tháng Ba: hai trăm năm mươi lạng

Chương 2: Tháng Ba: hai trăm năm mươi lạng

Sổ bếp tháng Ba, tổng chi hai trăm năm mươi lạng, dư năm mươi.

Bạch Tố Nhã dâng sổ lên bằng hai tay, mặt rạng rỡ. Nàng giải thích: cơm gia nhân bớt một bữa thịt mỗi tuần, gạo đổi sang gạo năm ngoái của kho, đậu phụ thay cho cá ba ngày một lần. Mâm trên vẫn giữ nguyên. Người ngoài nhìn vào không thấy khác gì.

Người ngoài thì không thấy. Nhưng lão phu nhân thấy. Tháng Ba, hai phu xe xin nghỉ, một vú già ở bếp ốm nằm, ba nha hoàn trong viện lão phu nhân đều sút cân, đi đứng lờ đờ. Hôm cúng rằm, nồi chè đậu xanh nấu bằng gạo nếp cũ, vón cục, phải đổ đi nấu lại, làm lỡ giờ cúng. Lão phu nhân không nói gì, nhưng tối đó bà cho gọi vú già ốm đến, tự tay đưa cho bà ta một gói sâm.

– Tố Nhã. – Lão phu nhân nói. – Năm mươi lạng ấy, con định làm gì?

– Dạ, con định để dành, cuối năm sửa lại mái nhà thờ.

– Mái nhà thờ thì sửa. – Bà nói. – Nhưng năm mươi lạng ấy là tiền của người ta ăn vào bụng. Mai con đem phát lại cho gia nhân, mỗi người một ít, nói là tiền thưởng tháng Ba.

Bạch Tố Nhã đỏ mặt, cúi đầu.

Hôm ấy, lúc hai người chị dâu đã về, Ngọc Thoa ở lại. Nàng xin mượn hai cuốn sổ bếp tháng Hai và tháng Ba, và xin thêm sổ bếp mười năm trước, nếu kho còn giữ.

– Mười năm trước? – Lão phu nhân hỏi. – Con cần làm gì?

– Dạ, con muốn biết mười năm trước một cân thịt lợn giá bao nhiêu.

Lão phu nhân nhìn nàng một lúc lâu, rồi sai người lấy chìa mở kho sổ.

Tháng Tư là tháng của Ngọc Thoa. Ngay ngày đầu, nàng làm một việc chưa từng có trong phủ Thái phó: nàng sai nha hoàn của mình là Cúc Hương, mỗi sáng xách giỏ ra chợ Chu Tước, chợ Đông Hoa và chợ Cầu Đá, không mua gì cả, chỉ hỏi giá. Thịt lợn, gà, cá chép, rau cải, đậu phụ, gạo tẻ, dầu vừng, mỗi thứ hỏi ba hàng. Chiều về, Cúc Hương đọc, Ngọc Thoa ghi.

Chuyện Cúc Hương ngày nào cũng ra chợ hỏi giá mà không mua gì chẳng mấy chốc lan khắp phủ. Gia nhân bảo nhau, tam phu nhân con nhà buôn, đếm từng văn như đếm hạt gạo. Bạch Tố Nhã nghe được, cười bảo với nha hoàn: để xem tháng này em út dọn cơm bằng sổ chợ.

Một buổi chiều, Trác Như Quân tự sang viện của em dâu út. Đó là lần đầu tiên dâu cả bước qua cổng viện ấy. Nàng không ngồi, chỉ đứng nhìn cái bàn tính gỗ mun và chồng sổ chép tay trên bàn.

– Em đang xem sổ của bếp. – Như Quân nói, không phải hỏi.

– Dạ.

– Ta nói em nghe một điều, em nghe thì nghe, không thì thôi. – Như Quân hạ giọng. – Hàn Phúc là người của mẹ. Mười tám năm nay mẹ chưa từng để ai hỏi một câu về bếp. Năm ta mới về làm dâu, ta có hỏi ông ta một lần vì sao cá chép đắt thế. Hôm sau mẹ gọi ta lên, bảo dâu mới chưa biết việc thì đừng hỏi. Ta không hỏi nữa.

Ngọc Thoa ngẩng lên nhìn chị dâu.

– Chị đến để cản em?

– Ta đến để em biết em đang đụng vào cái gì. – Như Quân đáp. – Ta con nhà quan, ta giữ thể diện cả đời, nên ta bỏ tiền hồi môn ra bù chứ không dám hỏi. Em con nhà buôn, người ta đã chẳng nể em rồi, em còn gì để mất đâu. Có khi em lại là người hỏi được.

Nàng quay ra, đến cửa thì dừng lại, nói thêm một câu mà Ngọc Thoa nhớ rất lâu:

– Tháng Hai ta mua cá chép bốn mươi văn một cân. Ta biết nó đắt. Ta chỉ không biết nó đắt đi đâu.

Mười ngày sau, Ngọc Thoa đặt cuốn sổ chép tay lên bàn của lão phu nhân, cạnh sổ bếp của phủ.

– Thưa mẹ, thịt lợn ở chợ Chu Tước giá ba mươi hai văn một cân. Sổ bếp nhà mình ghi năm mươi. Cá chép ngoài chợ hai mươi lăm văn, sổ ghi bốn mươi. Gạo tẻ ngoài chợ mười bốn văn một đấu, sổ ghi hai mươi. Gần như món nào cũng cao hơn chợ chừng sáu phần mười.

– Hàn Phúc mua ở mối quen. – Lão phu nhân nói, giọng đều. – Mối quen thì đắt hơn, nhưng hàng tốt.

– Dạ, con cũng nghĩ vậy. – Ngọc Thoa nói. – Nên con đã cho Cúc Hương đi theo người của bếp ba buổi sáng. Mối quen của nhà mình bán cho người ngoài cũng đúng giá chợ. Chỉ khi ghi sổ cho phủ Thái phó thì ghi cao lên. Mỗi tháng, chênh chừng chín mươi lạng.

Chín mươi lạng một tháng. Hai mươi năm. Lão phu nhân không cần bàn tính cũng biết con số ấy là bao nhiêu.

– Con định làm gì Hàn Phúc? – Bà hỏi.

Ngọc Thoa không trả lời ngay. Nàng lấy trong tay áo ra một tờ giấy khác, trên đó ghi sáu cái tên.

– Thưa mẹ, con chưa định làm gì. Vì con đi theo đồng tiền ấy, thì nó không chảy vào túi ông Hàn.

— Hết chương 2 —