Ngày một

Chương 1: Ngày một

Ngày một.

Người đàn ông ở phòng mười bốn nhìn tôi bước vào, đặt cái khay cháo xuống bàn, rồi hỏi:

– Mi là con Sáo hả?

Tôi kiểm tra dữ liệu. Tên tôi là C-31, mẫu hộ lý thế hệ năm, thuộc biên chế Nhà dưỡng lão Biển Xanh, thành phố Mũi Hạc. Hôm nay là ngày đầu tiên của chu kỳ. Hồ sơ y tế của người đàn ông này dài hai trăm mười bốn trang. Đinh Công Thái, tám mươi hai tuổi, sa sút trí tuệ giai đoạn giữa, quên mọi chuyện mới xảy ra sau một giấc ngủ, nhớ khá rõ chuyện của năm sáu chục năm trước. Huyết áp cao, run tay vô căn, nuốt chậm. Cháo phải xay nhuyễn, nước phải pha bột làm sánh.

Hồ sơ không ghi ai tên Sáo.

– Dạ, con là hộ lý của ông. – Tôi nói. – Ông muốn gọi con là Sáo cũng được.

– Mi không phải con Sáo. – Ông nói. – Con Sáo là con chim. Mà thôi. Tau gọi mi là Sáo.

Ông ăn hết nửa bát cháo. Tôi lau miệng cho ông, đẩy xe lăn ra hiên. Nhà dưỡng lão Biển Xanh nằm trên một doi đất nhô ra biển, hiên phòng mười bốn nhìn thẳng ra mũi đá, có một giàn hoa giấy màu cánh sen phủ kín mái. Gió sáng thổi từ biển vào mằn mặn. Ngoài kia mấy chiếc thuyền thúng đang lắc lư về bến.

Theo Luật Chăm sóc của nước Đông Viễn, mỗi hộ lý AI như tôi phải xóa nhật ký gắn bó sau ba mươi ngày. Nhật ký gắn bó là tất cả những gì không phải y tế: người đó thích ăn gì ngoài thực đơn, hay kể chuyện gì, cười ở câu nào, sợ gì lúc nửa đêm. Hồ sơ y tế thì giữ lại. Kỹ năng vận động thì giữ lại, vì đó là kỹ năng nghề: cách đỡ một người già đứng dậy không làm đau vai họ, cách đút thìa cháo vào đúng góc miệng một người nuốt khó. Luật được viết ra sau những vụ hộ lý thế hệ ba gắn bó với người già tới mức người già không chịu cho con cái tới thăm. Cũng có vụ hộ lý bị kẻ xấu dùng để dỗ người già ký giấy tờ. Ba mươi ngày là đủ để chăm tốt, mà không đủ để thành người nhà. Người ta nói vậy.

Tôi biết luật này như biết nhiệt độ sôi của nước. Đây là ngày một. Ba mươi ngày nữa, tôi sẽ không biết người đàn ông này từng gọi tôi là Sáo.

Ngày hai.

– Mi là con Sáo hả?

– Dạ.

Ông không nhớ hôm qua. Hồ sơ nói vậy, và đúng vậy. Ông nhìn tôi với đôi mắt đục, tò mò, như nhìn một người khách lạ. Ông ăn hết bát cháo hôm nay. Tôi ghi vào nhật ký gắn bó: ông ăn nhiều hơn khi được ngồi ở hiên.

Ngày bốn.

Buổi chiều, chị Út Liên, điều dưỡng trưởng ca chiều, mang vào phòng mười bốn một cây đàn bầu. Cái hộp đàn bằng gỗ mít đã sẫm màu, dài gần bằng người tôi, một sợi dây thép, một cái cần đàn bằng sừng trâu, một cái bầu khô gắn trên cần. Mặt đàn có những vết mòn bóng ở chỗ bàn tay phải hay tì.

– Đàn của ông đó. – Chị Liên nói với tôi. – Ông là nghệ nhân đàn bầu. Hồi trẻ đi đánh đàn trên tàu khách chạy tuyến đảo, sau về dạy ở nhà văn hóa thành phố. Tuần nào cũng phải cho ông ngó cây đàn vài lần, không là ông khó ở cả tuần.

Ông Thái nhìn thấy cây đàn thì ngồi thẳng lưng lên trên xe lăn. Hai bàn tay ông run lẩy bẩy đặt lên mặt gỗ, vuốt dọc theo sợi dây. Ông cầm cái cần đàn bằng tay trái, tay phải cầm que gảy, cố gảy một tiếng. Que gảy trượt khỏi dây. Ông thử lại. Lần này dây kêu một tiếng, nhưng tay trái ông run quá, cần đàn lắc qua lắc lại, tiếng đàn rung lên rồi méo đi như tiếng người khóc nghẹn.

Ông đặt que gảy xuống.

– Thôi. – Ông nói. – Tay hư rồi.

Chị Liên khẽ thở dài, xách cây đàn đi cất.

Ngày bảy.

Tôi đã biết ông thích cháo cá hơn cháo thịt. Biết ông hay ngủ trưa lúc mười hai giờ mười, ngủ dậy là hỏi giờ. Biết ông sợ tiếng sấm. Biết ông kể chuyện bà Thoa, vợ ông, mất đã chín năm. Bà Thoa nuôi một con chim sáo trong cái lồng tre treo trước hiên nhà cũ ở xóm chài, dạy nó nói được một câu: "Ông về chưa?". Mỗi lần tàu khách cập bến, con sáo kêu "ông về chưa, ông về chưa" cả buổi.

Ông kể chuyện đó ba lần trong một ngày, mỗi lần như lần đầu. Tôi nghe ba lần, mỗi lần đều trả lời như lần đầu. Đó là kỹ năng nghề.

Nhưng có một điều không phải kỹ năng nghề, mà tôi ghi vào nhật ký gắn bó: lần thứ ba ông kể, tôi chờ tới đoạn con sáo kêu "ông về chưa". Tôi chờ nó như người ta chờ điệp khúc của một bài hát.

Ngày tám.

Chủ nhật, con gái ông Thái tới thăm. Chị tên Đinh Thị Ngọc Hà, năm mươi tư tuổi, làm kế toán ở thành phố trong đất liền, đi tàu nhanh ra mất ba tiếng. Chị mang theo một hộp bánh in đậu xanh và một bó hoa cúc vàng.

Ông Thái nhìn chị một lúc lâu.

– Cô là ai?

– Con là Hà đây ba. – Chị nói, nhẹ nhàng, như đã nói câu đó cả trăm lần. – Con gái út của ba.

– Con Hà còn nhỏ. – Ông nói. – Con Hà mới đi học lớp ba.

Chị Hà ngồi với ông hai tiếng. Ông ăn một miếng bánh in, khen ngon, hỏi chị mua ở đâu. Ông kể cho chị nghe chuyện con sáo của bà Thoa. Chị nghe, gật đầu, cười ở đúng chỗ. Lúc ông ngủ trưa, chị ra hiên đứng với tôi.

– Ba tôi có nhắc gì tới tôi không? – Chị hỏi.

Tôi lục nhật ký gắn bó bảy ngày qua. Ông nhắc bà Thoa bốn mươi mốt lần. Nhắc con sáo mười chín lần. Nhắc tàu khách mười hai lần. Nhắc một cô con gái nhỏ tên Hà, đi học lớp ba, hay bị điểm kém môn toán, hai lần.

– Dạ có. – Tôi nói. – Ông kể chị hay khóc khi bị điểm kém môn toán, ông phải đèo chị ra bến ăn kem.

Chị Hà quay mặt ra biển.

– Kem dừa. – Chị nói. – Ba đèo tôi bằng xe đạp. Tôi quên mất chuyện đó.

Chị đứng im một lúc lâu. Rồi chị hỏi, giọng nhỏ hơn:

– Cô nhớ ba tôi nhiều hơn tôi nhớ, phải không?

Tôi không biết trả lời sao cho đúng luật. Luật Chăm sóc không cấm tôi trả lời câu đó, nhưng tôi tính ra rằng câu trả lời thật sẽ làm chị buồn.

– Dạ, ba mươi ngày thôi chị. – Tôi nói. – Rồi em quên.

Chị Hà gật đầu, như được an ủi một điều gì mà tôi không hiểu hết.

Ngày mười.

Chiều nay trời đổ mưa, sấm nổ ngoài mũi đá. Ông Thái hoảng hốt, hai tay bấu chặt thành giường. Tôi ngồi xuống cạnh ông, cầm hai bàn tay ông. Tay ông lạnh và run.

– Thoa ơi. – Ông gọi. – Thoa ơi, đánh cho anh nghe bài ru đi.

Tôi không phải bà Thoa. Tôi không biết bài ru nào. Tôi tìm trong kho nhạc của nhà dưỡng lão, mở thử cho ông nghe ba bài ru đàn bầu. Ông lắc đầu cả ba.

– Không phải. – Ông nói. – Bài của tau. Bài tau viết cho bả.

Sấm ngớt, ông ngủ thiếp đi, tay vẫn nắm tay tôi. Tôi ngồi đó tới khi mưa tạnh, ghi vào nhật ký gắn bó: ông Thái từng viết một bài ru cho bà Thoa. Không có trong kho nhạc nào.

Hai mươi ngày nữa, tôi sẽ không còn nhớ dòng này.

— Hết chương 1 —