Ba mươi cân giò

Chương 3: Ba mươi cân giò

Rồi anh sang nhà ông Bảy. Ông Bảy mở cửa với cái điếu cày trên tay, nghe Trác nói xong thì cười khà khà, bảo tưởng thằng Chiêm từ năm nay mua máy rồi. Rồi ông gọi hai đứa cháu dậy, sai vác cái cối đá trong góc chuồng lợn ra. Cái cối phủ một lớp bụi dày, ông lấy tay áo lau, bảo bốn năm rồi không ai đụng, nó vẫn còn nhớ tay ông.

Bà Thoa thì không cần hỏi. Nghe Trác nói một câu, bà bảo đêm mai bà sang, mang theo cả cái chày của bà và cô con dâu.

Hai giờ hai mươi đêm hôm sau, năm cái cối đá xếp thành hàng dưới hè nhà Trác. Mười người, mỗi cối hai người, một người giã, một người vét. Bố anh đi dọc hàng cối, nêm nước mắm vào từng cối bằng cái muôi nhỏ, nhìn thịt, nhấc chày lên xem độ dẻo. Ông không nói nhiều. Ông chỉ gật, hoặc lắc, hoặc vỗ vai người đang giã.

Tiếng chày nhà Trác rộ lên giữa tiếng chày của cả làng, dày hơn mọi đêm.

Trác giã cối đầu tiên. Cái chày gỗ nhãn của bố anh nặng hơn anh nhớ. Ở chỗ tay cầm, gỗ đã mòn thành hai cái lõm nông, vừa khít hai bàn tay một người đàn ông. Ba mươi tư năm trước anh chưa bao giờ để ý đến hai cái lõm ấy. Bây giờ bàn tay mười tám tuổi của anh đặt vào đó, hơi nhỏ, chưa vừa.

Đến cân thứ năm, lòng bàn tay anh phồng hai cái bọng nước. Đến cân thứ tám, hai cái bọng vỡ. U anh lấy miếng vải màn quấn tay cho anh, chặt như quấn bánh chưng.

Bố anh đi đến cối của anh, cầm cái chày lên. Một khối thịt hồng nhạt bám theo đầu chày, kéo dài ra thành sợi, mỏng dần, trong dần, rồi mới đứt. Ông nhìn sợi thịt ấy dưới bóng đèn, như người ta soi một tấm lụa. Rồi ông đặt chày vào tay anh, không khen, chỉ bảo giã thêm năm phút nữa, chỗ đáy cối còn sạn. Trác giã thêm năm phút. Anh nhớ cái giọng ấy. Ba mươi tư năm anh không được nghe ai bảo mình giã thêm năm phút nữa.

Bốn giờ, con lợn thứ hai nằm trên phản lò mổ. Ông Khang đã chờ đúng như lời hẹn, cái tạp dề cao su còn ướt từ con lợn thứ nhất. Trác chạy sang gánh thịt về, chân trần trên đường đất ướt sương.

Lúc ấy anh thấy ông Khiển.

Ông Khiển đứng ở cửa nhà mình, bên kia ngõ, tay cầm cái ca nước chè. Trong nhà ông, không có tiếng chày nào. Chỉ có mấy cái mẹt thịt bày la liệt trên nền nhà, thịt đã lạnh từ chiều hôm qua, và một người thợ đang ngồi giã chậm rãi, không vội, cạnh cái lọ thủy tinh đựng thứ bột trắng.

– Nhà ông Chiêm hôm nay làm hội à? – Ông Khiển gọi sang, cười. – Mất công thế. Thời bây giờ ai còn làm kiểu ấy.

Trác không đáp. Anh gánh thịt đi qua.

Năm giờ năm mươi, cối cuối cùng xong. U anh với cái Nhạn với cô con dâu bà Thoa ngồi gói. Lá chuối hơ qua lửa cho mềm, ba lớp, buộc lạt bốn ngang hai dọc, mỗi cây giò tròn như cái cột đình con. Ba cái nồi đồng to nhất xóm, mượn cả của nhà ông Bảy, đặt trên ba cái bếp củi kê ngoài sân.

Sáu giờ, giò vào nồi. Ba mươi cân luộc mất hơn hai tiếng.

Tám giờ mười lăm, họ mới giao được.

Bà vợ ông Quyền đứng ở cổng nhà ở Hà Đông, mặt đỏ gay, tay chống nạnh. Bên trong, cỗ đã bày gần xong, chỉ còn trống đĩa giò. Bà mắng một tràng dài, bảo người ta đến từ bảy giờ ngồi chờ, bảo nhà ông Chiêm làm ăn kiểu này thì ai dám thuê. Bà trừ tiền, trừ đúng một phần năm. Bố anh không cãi một câu. Ông chỉ cúi đầu, nói xin lỗi bà, lần sau không thế nữa.

Trên đường về, hai bố con đạp xe song song, cái thúng không lắc lư sau xe. Trời Hà Tây đã sáng hẳn, nắng tháng Chín vàng như mật trên những ruộng lúa sắp gặt. Trừ tiền công, tiền mượn nồi, tiền thịt, tiền bị trừ, nhà Trác lỗ hơn trăm nghìn.

Bố anh không nói gì suốt sáu cây số. Đến đầu làng, ông dừng xe ở gốc đa, chống chân, móc túi lấy ra mảnh giấy vở gấp làm tư. Ông mở ra, nhìn dòng cuối cùng, rồi xé mảnh giấy ấy ra làm đôi, làm tư, thả xuống rãnh nước.

– Bố viết cái dòng ấy từ hôm nhận lời ông Quyền. – Ông nói, không nhìn Trác. – Bố nghĩ mãi. Bố định để mày đi mua, có gì thì bố đổ cho mày là thằng trẻ con nó xui.

Ông cười một tiếng, khô khốc.

– Bố hèn thế đấy.

Trác không biết trả lời thế nào. Ba mươi tư năm anh đã muốn nghe một câu từ bố, và bây giờ, câu anh nghe được lại không phải câu anh chờ.

– Bố không hèn. – Anh nói. – Bố có mua đâu.

Hai tuần sau, có một người đàn ông lạ đạp xe về làng, hỏi nhà ông Chiêm. Ông ta là em trai ông Quyền, có ăn cỗ cưới hôm ấy. Ông ta bảo giò nhà ông Chiêm để đến ngày thứ ba đã hơi chua, đúng như giò ngày xưa ông ta ăn hồi bé, chứ không như thứ giò để cả tuần vẫn dai nhách người ta bán bây giờ. Ông ta đặt hai cân, cho đám giỗ bố mình.

Hai cân thôi. Bố anh nhận, rồi đi ra hè, ngồi xổm, mài con dao lọc rất lâu.

Đêm hôm ấy, một giờ sáng, tiếng lợn kêu ở đầu làng lại đánh thức Trác. Anh nằm im, nghe tiếng chày bắt đầu rộ lên từ các nhà xung quanh.

Bố anh đã dậy. Ông đứng ở cửa, đưa cho anh cái chày gỗ nhãn.

Trác cầm lấy. Lòng bàn tay anh vẫn còn quấn vải, những chỗ bọng nước vỡ đã bắt đầu lên da non. Anh đặt tay vào hai cái lõm mòn trên cán chày. Vẫn hơi nhỏ, vẫn chưa vừa.

Nhưng gần vừa hơn hôm qua.

— Hết —