Hai con đường

Chương 1: Hai con đường

Tôi đặt hòn sỏi thứ ba lên trên cùng, và nó đứng.

Đó là thói quen của chồng tôi. Ông là kỹ sư địa chất, ba mươi năm đi rừng đi núi, đi tới đâu, nghỉ chân chỗ nào, ông nhặt ba hòn đá chồng lên nhau, hòn to dưới, hòn nhỏ trên. Ông bảo đó là cách nói với núi: tôi đã qua đây, tôi sẽ đi về. Ông mất bốn năm rồi. Lần nào leo núi, tôi cũng chồng ba hòn sỏi, như ông còn đi bên cạnh.

Sương lên dày quá. Năm phút trước tôi còn nhìn thấy chiếc áo gió màu cam của cậu Vĩ đi đầu nhóm, giờ chỉ còn một vùng trắng đục, rừng thông lặng ngắt, rêu treo trên cành như tóc người già. Tôi năm mươi tám tuổi, đầu gối phải đã mổ một lần. Tôi biết mình chậm. Tôi bảo cả nhóm cứ đi, tôi theo dấu.

Con đường này không phải con đường hôm qua anh K'Brêu dẫn. Cậu Vĩ bảo đường tắt, bớt được ba tiếng, cậu đi rồi, cậu thuộc. Anh K'Brêu không đồng ý. Anh nói đường đó qua phân khu cấm, có đoạn dốc đá trơn, mùa này sương mù, không đi được. Tối qua ở lán, bên bếp lửa, hai người cãi nhau, nhỏ giọng, như sợ người khác nghe.

– Đường đó anh không dẫn, – anh K'Brêu nói. – Kiểm lâm cấm. Có cấm là có lý do.

– Em đi rồi anh, năm ngoái, mùa khô. Có gì đâu. Đường đẹp hơn, ngắn hơn.

– Năm ngoái mùa khô. Bây giờ mùa mưa mới dứt. Rêu dày. Đá trơn như mỡ.

– Thì anh cứ về đi, em trả đủ tiền ba ngày. – Cậu Vĩ đếm tiền, đặt lên tảng gỗ. – Nhóm em toàn dân chạy núi, anh khỏi lo.

Anh K'Brêu nhìn xấp tiền một lúc, rồi nhìn sang tôi. Tôi là người lớn tuổi nhất nhóm, chậm nhất nhóm, và anh biết điều đó. Tôi đã có thể nói một câu. Tôi đã không nói. Tôi không muốn làm người phá hỏng cuộc vui của mấy đứa trẻ hơn mình ba chục tuổi. Anh nhận tiền, đeo gùi đi xuống núi trong bóng tối, không nói thêm câu nào.

Tôi đứng dậy, đi tiếp, theo những vết giày còn ướt trên lớp lá thông.

Bốn giờ chiều hôm sau, K'Brêu đang hái cà phê trên rẫy nhà vợ ở dưới chân núi thì điện thoại reo. Trưởng thôn gọi: có người mất tích trên Bidoup, xã cần tất cả những ai thuộc đường lên tập trung ở trạm kiểm lâm.

Anh không hỏi ai mất tích. Anh biết.

Lúc ấy anh mới nhẩm lại giờ. Nhóm ấy rời lán từ sáu giờ sáng. Nếu bà bác sĩ lạc lúc tám chín giờ, thì họ đã mất bảy tám tiếng mới báo xã. Bảy tám tiếng tự đi tìm, tự gọi, tự hy vọng, trước khi chịu nhấc điện thoại lên.

Ở trạm, người ta đã căng một tấm bản đồ lên vách gỗ. Kiểm lâm, công an xã, dân quân, mấy anh ở ban quản lý vườn quốc gia, hai người dẫn đường khác người làng anh. Nhóm chạy địa hình từ Sài Gòn ngồi ở góc phòng, mặt tái nhợt, áo khoác sặc sỡ, giày còn dính bùn đỏ. Cậu Vĩ đứng cạnh tấm bản đồ, chỉ tay lên con đường mòn chính mà K'Brêu đã dẫn họ lên hôm trước.

– Tới chỗ này, ngã rẽ có cái cây thông gãy, bà Nhụy xin dừng đi vệ sinh, – Vĩ nói. – Bảo tụi em cứ đi trước, bà theo sau. Tụi em đi chậm chờ, mười lăm phút không thấy, quay lại thì không còn ai.

Bốn người khác trong nhóm gật đầu. Lời khai của họ giống nhau, giống tới từng con số, từng phút. Một người đàn bà trẻ trong nhóm khóc, lấy khăn giấy chấm mắt, mắt không nhìn lên.

K'Brêu đứng ở cửa, nghe. Anh không nói gì. Người trưởng trạm kiểm lâm quay sang anh.

– Anh dẫn nhóm này lên ngày đầu phải không? Anh thấy sao?

K'Brêu nhìn cậu Vĩ. Cậu Vĩ không nhìn lại anh.

– Ngày đầu tôi dẫn tới lán, – anh nói chậm. – Tối đó họ cho tôi về. Sáng hôm sau họ đi đường nào, tôi không thấy.

Đó là sự thật. Anh không thấy. Và anh không có gì để chứng minh điều anh nghĩ.

Nhưng có một chuyện làm anh đứng mãi ở cửa không đi. Cái ngã rẽ cậu Vĩ chỉ, cái ngã rẽ có cây thông gãy. Cây thông ấy gãy trong cơn bão năm ngoái, đổ chắn ngang đường. Tháng trước, tổ bảo vệ rừng của làng anh đã cưa ra, kéo dạt vào mé rừng, giờ chỉ còn một gốc cụt thấp ngang đầu gối, cỏ mọc kín. Ngày đầu đi qua đó, nhóm của cậu Vĩ không ai để ý gốc cây cụt ấy. Người nào hôm qua dừng lại ở ngã rẽ ấy, chờ mười lăm phút, sẽ không gọi nó là cây thông gãy.

Người gọi nó là cây thông gãy là người nhớ con đường từ mùa khô năm ngoái.

Anh nói điều đó với trưởng trạm, khi hai người đứng riêng ngoài hiên. Trưởng trạm nghe, gật đầu, ghi lại. Nhưng ông cũng nói thật với anh: một cái gốc cây chưa đủ để kéo sáu tổ tìm kiếm khỏi con đường chính, nơi năm người cùng khai là đã đi qua. Nếu bà ấy đúng là ở trên đường chính mà mình rút người đi, thì sao?

K'Brêu không trả lời được.

Họ chia làm sáu tổ, lùng con đường mòn chính và hai bên sườn. Đêm đó, đèn pin lấp loáng khắp sườn núi, tiếng gọi tên bà Nhụy vọng qua rừng thông, mất hút vào sương.

Gần nửa đêm, tổ của K'Brêu dừng nghỉ ở chỗ lán. Người ta đốt lửa, đun nước, chia nhau mấy gói mì. Anh ngồi tách ra một chút, nhìn về phía con đường tắt chìm trong bóng tối phía đông. Anh nghĩ tới vợ, tới rẫy cà phê chưa hái xong, tới chuyện người làng anh sống bằng nghề dẫn khách, khách giới thiệu khách. Một người dẫn đường mà đứng ra bảo khách mình nói dối, giữa trạm kiểm lâm, trước mặt cả xã, thì mùa sau còn ai thuê.

Rồi anh nghĩ tới bà bác sĩ già cúi xuống nhặt sỏi.

Anh đứng dậy, đi ra mép lán, rọi đèn pin xuống đất, nơi sáng hôm qua cả nhóm đã khởi hành. Lá thông dày, đất ẩm, dấu giày chồng lên dấu giày, của nhóm ấy, của các tổ tìm kiếm, của chính anh. Không đọc được gì. Anh tắt đèn, quay lại bếp lửa, ngồi tới sáng.

— Hết chương 1 —