Trưởng nam

Chương 1: Trưởng nam

Cái bóng đen nằm ở mép nước, Chơn tưởng là một chiếc thúng úp.

Năm giờ sáng, trời mới hửng, mặt biển xám bạc. Anh chạy bộ dọc bãi cát vạn Lạch Dài như mọi sáng mỗi lần về quê, tai đeo tai nghe, mắt nhìn đồng hồ đeo tay đếm nhịp tim. Anh hai mươi tám tuổi, làm kỹ sư phần mềm ở Sài Gòn, về nghỉ phép năm ngày để làm giỗ ba. Ba anh mất hai năm trước vì bệnh gan, không phải vì biển. Ông đi biển ba mươi năm rồi lên bờ sửa máy ghe, tới lúc nằm viện vẫn hỏi con ghe số bốn chín đã thay bạc đạn chưa. Năm nay là giỗ thứ hai, anh về một mình, không dẫn theo bạn gái như mẹ dặn. Cái bóng đen càng tới gần càng lớn. Lớn hơn cái thúng. Lớn hơn chiếc ghe. Rồi anh thấy cái vây.

Anh dừng lại, gỡ tai nghe xuống. Tiếng sóng rì rào. Tiếng hải âu kêu ở đâu đó. Và mùi biển, nồng hơn mọi ngày, tanh mặn.

Con cá nằm nghiêng trên cát, dài chừng bảy mét, da xám đen loang lổ những vết trắng như vỏ hàu. Một con mắt nhỏ, khép hờ, nằm gần sát mặt cát. Sóng liếm vô bụng nó, rút ra, liếm vô. Nó không động đậy.

Chơn đứng nhìn mấy phút liền, không biết làm gì. Rồi anh lấy điện thoại ra, định chụp một tấm hình. Anh dừng lại. Anh không hiểu vì sao, nhưng anh cất điện thoại vô túi.

Anh gọi cho bà nội.

Hai mươi phút sau, cả vạn Lạch Dài kéo ra bãi biển. Đàn ông, đàn bà, con nít, mấy ông già chống gậy. Không ai la hét, không ai chen lấn. Người ta đứng thành vòng tròn quanh con cá, cách một khoảng, như người ta đứng quanh một người vừa mất. Mấy bà già quỳ xuống cát, chắp tay. Ông Mười Đáng, ông từ giữ lăng Ông của vạn, bảy mươi tư tuổi, đi tới sát con cá, quỳ xuống, đặt bàn tay lên lớp da xám, cúi đầu thật lâu.

– Ông lụy rồi. – Ông nói, giọng run run.

Rồi ông quay lại, nhìn đám đông.

– Ai thấy Ông trước?

Bà nội Chơn đẩy lưng anh một cái.

Chơn biết cái lệ này. Ở mấy vạn chài ven biển miền Trung với miền Nam, người ta gọi cá voi là cá Ông, thờ Ông trong lăng, tin Ông cứu người đi biển gặp nạn. Ông lụy dạt vô bờ thì làng làm đám tang như tang người. Ai thấy Ông trước thì làm trưởng nam, chịu tang như con chịu tang cha, đội khăn trắng, đứng đầu lễ. Ba năm sau làm lễ cải táng, rước cốt Ông vô lăng.

Anh biết cái lệ này như người ta biết một chuyện kể. Anh không nghĩ có ngày nó rơi trúng đầu mình.

– Bà ơi. – Anh nói nhỏ. – Con phải về Sài Gòn thứ hai. Con đang có dự án.

Bà nội nhìn anh. Bà tám mươi mốt tuổi, mắt đã mờ, mà cái nhìn vẫn làm anh cúi mặt.

– Ba mày đi biển ba mươi năm. – Bà nói. – Năm tám sáu, ghe ba mày bể ngoài khơi, ba mày ôm tấm ván trôi hai ngày một đêm. Ông đẩy ba mày vô bờ. Ba mày kể, không phải bà bịa.

Chơn không nói được gì nữa. Anh cúi xuống, tháo đôi giày chạy bộ ra, để chân trần trên cát như mọi người chung quanh.

Buổi trưa, người ta làm lễ tẩm liệm Ông ngay trên bãi cát. Mấy chục thanh niên trong vạn đào một cái huyệt lớn sát chân lăng, dùng dây thừng với con lăn bằng thân dừa đưa Ông vô huyệt. Ông Mười Đáng đọc văn tế. Chơn đội cái khăn tang bằng vải mùng trắng, mặc áo dài trắng mượn của ông từ, cầm gậy tre, đứng đầu hàng, làm theo từng lời ông Mười chỉ. Lạy. Đứng dậy. Lạy. Mùi nhang trầm quyện với mùi biển. Nắng trưa rát gáy.

Anh thấy mình làm chuyện này không có gì thật. Như diễn vai trong một bộ phim. Anh lạy mà trong đầu đang tính sẽ nói gì với trưởng nhóm khi xin nghỉ thêm ba ngày.

Theo lệ, ba đêm đầu sau khi chôn, trưởng nam phải ngủ canh ngay bên mộ. Người ta dựng cho anh một cái lều bạt nhỏ cạnh nấm mộ cát, trải chiếu, đặt cái đèn dầu. Ông Mười Đáng ngồi với anh tới mười giờ, kể chuyện vạn, chuyện lăng, rồi về ngủ trong lăng, cách đó chừng ba chục bước.

Chơn nằm trên chiếu, lướt điện thoại. Sóng yếu, chỉ được một vạch. Gió biển thổi mát. Sóng vỗ đều đều. Anh thiếp đi lúc nào không hay.

Anh thức dậy vì một tiếng thở.

Không phải tiếng sóng. Không phải tiếng gió. Một tiếng thở thật sự, dài, nặng, ướt, như một hơi thở bị nén lâu dưới nước bây giờ mới phì ra. Phù. Rồi tiếng nước bắn lả tả, như mưa rơi trên mặt biển.

Chơn ngồi bật dậy. Cái đèn dầu đã tắt. Trăng mười bốn treo trên biển, sáng vằng vặc, mặt nước loáng bạc. Anh nhìn ra biển. Không thấy gì. Không ghe, không bóng.

Phù.

Lần này gần hơn. Phía bên phải, về phía cái lạch nước chạy vòng sau lưng lăng.

Chơn bò ra khỏi lều. Anh nhìn xuống cát. Từ mép nước, kéo dài lên tới chân nấm mộ, có một vệt cát ướt. Rộng chừng một sải tay, phẳng lì, như có cái gì rất lớn vừa trườn lên bờ, tới sát mộ, rồi trườn trở xuống.

— Hết chương 1 —