Ba mươi mốt cái

Chương 3: Ba mươi mốt cái

Mày tưởng chuyện đến đấy là hết à. Ăn đi, bà kể nốt.

Tối hai mươi ba ngày sau, có người gõ cổng nhà mình. Bà ra mở. Lão Biền đứng đấy, tay xách một túi cam.

Lão ngồi xuống cái ghế nhựa ngoài hiên, chỗ mày hay ngồi chơi điện tử ấy, im một lúc lâu. Lão bóc một quả cam, bóc rất cẩn thận, vỏ không rách, rồi đặt cả quả vào tay bà.

– Bà Chắt, – lão nói, – cô gái hôm ấy không mua. Hôm sau cô ấy quay lại, hỏi tôi một câu, tôi không trả lời được. Cô ấy hỏi: bác có biết nó là đồ giả không.

Rồi lão kể. Cái đĩa ấy lão không làm giả. Lão mua lại của một người buôn mối quen, một trăm tám mươi triệu, người ta thề sống thề chết là đồ vớt tàu, lão tin vì đã mua của người ấy bốn năm nay, toàn đồ đẹp. Hôm bà miết ngón tay, lão giận vì lão xấu hổ. Lão xấu hổ vì lão chơi đồ cổ ba mươi năm mà không nhìn ra, để một bà đồng nát nhìn ra trước mặt khách.

Sau hôm ấy lão về lấy nước bọt miết đáy từng cái lão mua của người buôn ấy. Lão nói lão không dám miết nữa từ cái thứ tư.

– Bà sang xem giúp tôi. – Lão nói. – Cả tiệm. Tôi trả công. Không phải trả ơn, trả công, theo cái.

Bà sang. Ba buổi tối, cửa tiệm kéo xuống một nửa, lão bật hết đèn. Bà xem ba mươi mốt cái lão mua của người buôn ấy trong bốn năm. Bà không miết nữa, miết thì hỏng đồ thật. Bà xem vết mòn, xem chân đế, cầm lên ước sức nặng, gõ nhẹ nghe tiếng, soi men rạn dưới đèn xem cái màu trong vết rạn là bẩn tự nhiên hay nhuộm nước chè. Đồ nhuộm chè thì vết rạn nào cũng nâu đều như nhau, đồ thật thì chỗ đậm chỗ nhạt, chỗ còn trắng.

Có một cái bình tỳ bà men lam, lão bảo đấy là cái lão quý nhất tiệm, mua một trăm hai mươi triệu. Bà cầm lên, xoay dưới đèn. Men đẹp, vết mòn đúng chỗ, đáy đúng màu. Bà gõ móng tay vào vai bình. Tiếng kêu đục, ngắn, như gõ vào cái chum nứt. Bà soi kỹ thì thấy một đường hàn gắn chạy vòng dưới cổ, người ta trám keo, vẽ men đè lên, khéo đến mức mắt thường không thấy.

– Thật đấy. – Bà bảo. – Nhưng vỡ rồi, gắn lại. Đồ gắn thì không phải giá ấy.

Lão Biền ngồi phịch xuống ghế, cười, cái cười như người bị ai đánh vào bụng.

Chín cái giả. Mười bốn cái thật nhưng là đồ thường, đáng giá chừng một phần ba lão đã trả. Tám cái thật, đẹp.

Lão ngồi nhìn chín cái đĩa giả xếp thành hàng trên tấm nhung đỏ. Rồi lão lấy sổ ra, dò xem chín cái ấy, cái nào lão đã từng bán một cái y như thế cho khách. Có bốn người. Lão gọi điện cho từng người, xin họ mang lại, trả lại tiền. Có hai người chịu. Hai người kia không nghe máy.

Còn người buôn ấy thì lão làm đơn trình báo, kèm chín cái đĩa, kèm sổ mua bán bốn năm. Chuyện ấy đến giờ vẫn chưa xong, bà không biết đâu mà kể.

Lão trả bà một triệu tám, ba buổi tối, mỗi cái sáu chục nghìn. Bà lấy. Đấy là tiền công, bà làm thì bà lấy.

Một tuần sau, cô gái Hà Nội quay lại, lần này đi cùng bố cô, một ông cụ đi chống gậy, tóc trắng hết. Lão Biền chỉ đường đến nhà mình. Ông cụ bảo ông không cần cái đĩa Chu Đậu nào cả, ông chỉ muốn xem người miết ngón tay. Ông ngồi ngay ngoài hiên, cái ghế nhựa ấy, uống chén nước vối của bà, hỏi bà học ai. Bà kể về cụ Tú. Ông cụ ngồi nghe, gật gù, cuối cùng bảo hồi trẻ ông có đến nhà cụ Tú một lần, xem cái bình vôi, mà không nhớ có ai lau tủ.

Lúc về, cô gái hỏi bà có đồ gì bán không, bố cô muốn mua một cái gì đó của bà. Bà đưa cái bát Bát Tràng gói trong tờ báo, bảo đồ thường thôi, mấy triệu, không đáng ba trăm triệu đâu. Ông cụ cầm lên, lật đáy, sờ vết mòn ở chân đế rất lâu.

Rồi ông trả lại cho bà.

– Bà giữ lấy, cho cháu ăn cơm. – Ông nói. – Đồ thường thì phải dùng. Để trong tủ kính, nó thành đồ cổ, mà đồ cổ thì người ta làm giả được.

Thế đấy. Từ hôm ấy mày ăn cơm bằng nó. Mép chân đế mòn nhẵn là mòn từ hai trăm năm trước, bởi tay của một đứa trẻ nào đấy cũng ngồi ăn như mày bây giờ. Từ nay thì mòn thêm một tí bởi tay mày.

Lão Biền lại mua đồng nát của bà, từ tháng Sáu. Lão vẫn trả sòng phẳng. Có điều bây giờ, cái gì lão định nhập về bán, lão gọi bà sang xem trước, sáu chục nghìn một cái.

Ăn xong thì rửa bát. Rửa bằng tay, nước ấm, đừng có ném vào chậu. Rồi ra đây phụ bà buộc mớ bìa các tông này, mai bà mang ra vựa.

— Hết —