Má ngồi đầu vàm

Chương 3: Má ngồi đầu vàm

Lúc ấy chú Tám từ trên quán chạy xuống, tay cầm cây dao phay, áo bỏ ngoài quần, đứng sừng sững ở đầu cầu ván. Chú không biết đánh tiên. Chú chỉ đứng đó.

Ung Bảo và người kia không làm gì được nữa. Cái hạt đã không còn trên đời, giữ cô lại bốn ngày cũng chẳng để làm gì. Hắn đứng đó, mặt xám ngoét, rồi bỏ đi, không nói thêm câu nào.

Nguyệt nằm trong khoang ghe hai ngày, sốt li bì.

Trong cơn sốt, cô thấy những thứ không phải của mình. Cô thấy một cái nhà lá cột tràm, mái lợp lá dừa nước, có cái lu da bò bên hiên. Cô thấy một bàn tay đàn bà lần theo vách nhà để đi ra bếp. Cô nghe mùi cá kho đường thắng sẫm và một giọng nói khàn khàn: "Lành ơi, con đi đâu đó? Về ăn cơm." Cô thấy mình tám tuổi, chạy đi kêu thầy thuốc trong đêm mưa, chạy qua ba cây cầu khỉ, té xuống mương, bò lên chạy tiếp. Cô thấy một hũ đất nhỏ chôn dưới chân cột thứ ba bên trái nhà, trong đó có mười một viên linh thạch dành dụm suốt mười hai năm, để mai mốt đủ tiền mời đan sư chữa mắt cho má.

Cô thấy ngọn đèn dầu ở đầu vàm Cỏ Ống, và một người đàn bà ngồi trên cái ghế đẩu bên gốc bần, mặt quay ra sông, chờ.

Sáng ngày thứ sáu, Nguyệt tỉnh. Đan điền cô đầy, đầy tới mức cô đứng lên phải vịn vào mạn ghe. Tầng bốn đã thành tầng sáu. Nhưng thứ làm cô choáng không phải tu vi. Cô nhìn ra sông và biết tên mọi con rạch hai bên bờ, biết rạch nào nước phèn, rạch nào có cá linh, dù chưa bao giờ đi qua.

Chú Tám nhìn cô một hồi lâu, rồi rót cho cô một chén nước dừa.

Chiều ngày thứ sáu, ghe vào rạch Cỏ Ống.

Gốc bần vẫn ở đó. Ghế đẩu vẫn ở đó. Người đàn bà ngồi trên ghế, tóc bạc, áo bà ba nâu, mắt đục như nước sông mùa lũ, mặt quay ra sông. Bà nghe tiếng ghe cập bến thì nghiêng đầu.

Nguyệt bước lên bờ, ôm cái hũ sành. Cô chưa biết nói gì. Trong đầu cô có mười hai năm của Lành, có hàng trăm lần anh tưởng tượng ngày về, nhưng không có câu nào cho tình cảnh này.

Rồi cô nghe mình hát. Không phải cô định hát. Câu hò tự lên trong cổ họng, khàn và sai nhịp như người hát nó ngày nào cũng sai:

– Ầu ơ… ghe về rạch Cỏ Ống… má ngồi đầu vàm…

Người đàn bà đứng bật dậy. Cái ghế đẩu đổ lăn ra.

Bà lần tới, hai tay quờ quạng trong không khí, chạm vào vai Nguyệt, lần lên mặt cô, lên tóc cô. Rồi tay bà chạm vào cái hũ sành buộc dây đỏ trong lòng cô, và bà hiểu. Bà không khóc thành tiếng. Bà chỉ ngồi sụp xuống đất, ôm cái hũ, ôm luôn cả hai đầu gối Nguyệt.

– Nó có nói gì không con? – Bà hỏi, lâu lắm mới ra hơi.

Nguyệt quỳ xuống. Cô kể. Cô kể con giải ở vàm Bảy Sậy, kể góc lưới cuối cùng. Rồi cô kể những thứ cô không thể biết: kể chuyện bà dạy Lành thắng đường kho cá, thắng tới lúc nó sủi bọt nâu như màu vỏ tràm thì tắt lửa; kể chuyện đêm mưa Lành tám tuổi chạy qua ba cây cầu khỉ; kể cái hũ đất dưới chân cột thứ ba bên trái. Bà ngồi nghe, tay lần mãi trên mặt cô như người mù đọc chữ nổi.

Giờ Ngọ ngày thứ bảy, chấp sự Ung Đình Khải tới cồn Cỏ Ống bằng phi kiếm, có Ung Bảo theo sau, mang theo giấy tờ của Nhiệm Vụ đường. Ông ta đứng trước sân nhà lá, giọng ôn tồn, nói về luật tông môn: đệ tử ngoại môn Trịnh Thị Nguyệt đã tự ý nuốt xá đan thuộc về người nhà người chết khi chưa được người nhà nhận, đó là lấy của người nhà, phải về tông môn chịu phạt, tu vi có được từ hạt ấy phải phế đi.

Ông ta đã đọc luật kỹ. Lần này cũng thế.

Bà Hai ngồi trên chõng tre, tay vẫn ôm hũ tro. Bà nghe hết, rồi hỏi:

– Ông nói luật là người nhà nhận thì hạt về nhà, phải không?

– Dạ phải, thưa bà.

– Người nhà là ai, luật có nói không?

Chấp sự Khải khựng lại một nhịp.

– Thì… là cha mẹ, vợ con, anh em…

– Vậy thì được. – Bà nói. Bà đưa bàn tay nhăn nheo ra, quờ một lúc mới nắm được tay Nguyệt, kéo cô lại ngồi sát bên. – Con bé này từ hôm nay là con gái tôi. Tôi nhận nó. Bà con xóm cồn ra đây làm chứng hết rồi kìa.

Ngoài sân, không biết từ lúc nào, đã đứng chật người cồn Cỏ Ống, đàn ông cởi trần, đàn bà bồng con, mấy ông già cầm điếu thuốc rê. Họ không nói gì. Họ chỉ đứng đó.

– Hạt của thằng Lành nằm trong bụng con gái tôi. – Bà Hai nói. – Nó đưa về tới nhà rồi. Tôi gọi tên con tôi ba lần nghe ông. Lành. Lành ơi. Lành.

Bà gọi, giọng không lớn, nhưng cả cồn nghe rõ.

Chấp sự Khải đứng rất lâu. Rồi ông ta cuộn tờ giấy lại, chắp tay chào bà, quay ra bến. Ông ta là người đọc luật kỹ hơn ai hết, nên ông ta biết lúc nào thì luật không còn đứng về phía mình.

Tối hôm đó, Nguyệt đào cái hũ đất dưới chân cột thứ ba bên trái. Mười một viên linh thạch, đúng như trong ký ức. Cô đặt nó vào tay bà Hai. Bà lần đếm, đếm đi đếm lại, rồi bảo cô cất đi, mai mốt đi đâu thì có tiền ghe.

Sáng hôm sau, người cồn chôn hũ tro của Lành dưới gốc bần, sát bên cái ghế đẩu, chỗ mỗi chiều má anh vẫn ngồi. Không có thầy cúng, chỉ có mấy ông già thắp nhang và một đứa nhỏ đánh cái thùng thiếc thay trống. Bà Hai bảo vậy là được rồi, nó ở đây thì bà ngồi chờ khỏi phải quay mặt ra sông nữa.

Nguyệt về lại tông môn với tu vi tầng sáu và một nỗi nhớ không phải của mình. Có những sáng, tới giờ cơm, cô thèm cá kho đường thắng sẫm tới cồn cào. Có những đêm cô mơ thấy ba cây cầu khỉ.

Mỗi năm, mùa nước nổi, cô xin nghỉ mười ngày, quá giang ghe dừa của chú Tám về cồn Cỏ Ống. Cô dựng lại cái ghế đẩu bên gốc bần, dìu má ra ngồi, rồi ngồi bệt dưới chân bà, nhìn ra sông.

Thỉnh thoảng bà nhờ cô hát. Cô hát câu hò ấy, hát đúng như người ta hát, "má đứng đầu vàm". Bà nghe xong thì cười, vỗ nhẹ lên đầu cô:

– Sai rồi con. Má ngồi.

— Hết —