Ba mươi hai thúng

Chương 1: Ba mươi hai thúng

Phó lý Lục đọc con số ấy hai lần, lần thứ hai to hơn, như sợ cả sân đình chưa ai nghe:

– Ba mươi hai thúng!

Thằng Nhúi đứng nép sau cột đình, ôm cái nón mê rách. Nó nhìn qua đám đông, thấy dì Cói đứng giữa sân, hai tay buông thõng, áo nâu bạc vai, mắt nhìn chằm chằm vào mấy cái bồ thóc vừa khiêng ra khỏi kho. Dì không khóc, không kêu oan. Dì đang đếm. Nhúi thấy môi dì mấp máy.

Kho nghĩa thương làng Vạn Điền là ba gian nhà gạch đầu đình, chứa thóc làng góp để cho vay lúc giáp hạt, vay một thúng trả một thúng một đấu sau mùa gặt. Bố thằng Nhúi giữ kho mười năm. Nửa năm trước bố chết vì cảm hàn, làng giao chìa khoá cho vợ kế của bố, là dì Cói, vì dì biết chữ, biết tính, và vì không ai khác muốn nhận cái việc mỗi năm chỉ được trả năm thúng thóc mà ai thiếu gì cũng đổ lên đầu.

Bây giờ thì thiếu thật. Sổ ghi nhập ba trăm thúng, đong ra chỉ còn hai trăm sáu mươi tám.

– Ba mươi hai thúng thóc, đủ nuôi một nhà năm miệng ăn cả năm. – Phó lý Lục nói, quay một vòng cho cả làng thấy mặt mình. – Kho chỉ một người giữ chìa. Không phải chuột tha đi được ba mươi hai thúng.

Có tiếng xì xào. Nhúi nghe ai đó nói con mẹ kế ấy về làm dâu chưa được hai năm. Có người khác nói mẹ đẻ của nó ở bên kia sông nghèo rớt mồng tơi. Nhúi cúi mặt. Nó không bênh dì. Nó không có lý do gì để bênh dì.

Dì Cói về nhà nó khi nó mười tuổi, một năm sau khi mẹ nó mất. Dì hai mươi hai, gầy, ít nói, nấu cơm hay khê. Nhúi không gọi dì là u bao giờ. Nó gọi trống không, hoặc không gọi. Bố chết rồi, hai dì cháu sống trong căn nhà ba gian với một con lợn gầy và hai sào ruộng, mỗi ngày nói với nhau không quá mươi câu.

Rồi cách đây mười hai ngày, dì ốm. Sốt mê man hai đêm, Nhúi tưởng dì chết. Đến sáng thứ ba dì tỉnh, ngồi dậy, nhìn quanh căn nhà như nhìn một cái nhà lạ, rồi hỏi nó năm nay là năm gì. Từ hôm đó, dì khác. Dì không nấu cơm khê nữa. Dì nói chuyện với nó nhiều hơn, hỏi nó học chữ tới đâu, hỏi nó thích ăn gì. Dì hay ngồi xếp sỏi thành từng hàng trên mặt chõng, lẩm bẩm những con số. Và đêm nào, Nhúi cũng nghe tiếng cửa liếp khẽ mở, thấy dì xách một cái túi vải đi ra ngõ, gần sáng mới về.

Có một chuyện nữa làm nó ngờ ngợ. Hôm thứ năm sau trận ốm, dì cầm cái cân đòn của bố ra sân, lật đi lật lại, rồi hỏi nó một cân là mấy lạng. Nó trố mắt. Đứa trẻ lên sáu ở làng này cũng biết một cân mười sáu lạng. Dì gật gật, bảo nó dạy dì đọc khấc cân. Nó dạy. Dì học nhanh đến phát sợ, chỉ một buổi chiều đã đọc khấc nhanh hơn nó, nhưng có điều dì cứ nhẩm đi nhẩm lại một con số lạ, bảo một lạng bằng ba mươi bảy gam rưỡi, rồi lắc đầu cười một mình. Nó không biết gam là cái gì. Nó cũng không hỏi.

Nó không hỏi chuyện cái túi. Nó chỉ nghĩ.

Giữa sân đình, dì Cói ngẩng lên. Dì nói với ông lý, không nói với phó lý:

– Thưa ông, con xin làng ba ngày. Và con xin làng làm cho con một việc.

Dì đi tới chỗ mấy nhà đang gánh thóc trả nợ cuối mùa xếp hàng ở cửa kho. Thóc vừa gặt hôm kia, sau hai ngày mưa dầm, chưa phơi được nắng nào, sờ vào còn mát tay. Dì xin một thúng của nhà ông Bá, người đứng đầu hàng. Dì bảo ông thủ từ mang cái cân đòn của đình ra, cân trước mặt cả làng. Thúng thóc nặng hai mươi tư cân ba lạng.

Rồi dì lấy một sợi lạt, buộc chéo qua miệng thúng, đè lên đó một tờ giấy bản, xin ông lý điểm son dấu làng lên chỗ nút buộc. Dì bảo ông thủ từ đặt cái thúng lên kệ trong gian giữa kho, khoá cửa, giữ chìa.

– Ba ngày nữa, xin làng mở thúng này ra cân lại. – Dì nói. – Cân xong, con sẽ nói ba mươi hai thúng đi đâu.

Phó lý Lục bật cười, cái cười to đến nỗi con chó vàng dưới gốc gạo cũng sủa theo.

– Ba ngày nữa mày mở ra, thóc vẫn là thóc. Còn nếu không nói được, làng bán nhà mày đền kho. Thằng con riêng của chồng mày thì cho đi ở với nhà nào cần đứa chăn trâu.

Nhúi đứng sau cột đình, nghe thấy câu ấy rơi xuống người mình như một gáo nước lạnh. Nó cũng nghe thấy, ở hàng người sau lưng, có ai đó thì thào rằng phó lý đã nhắm cái chìa khoá kho cho thằng cháu ông ta từ hồi bố nó còn sống, nhưng hồi ấy làng không chịu, vì thằng cháu ấy đong thóc cho ai cũng thiếu một nắm.

— Hết chương 1 —