Mũi kiếm trên bàn thờ

Chương 3: Mũi kiếm trên bàn thờ

Phố Hàng Bút nằm sau chợ Cửa Nam, hẹp tới mức hai gánh hàng đi ngược chiều phải nghiêng đòn gánh mới qua được. Dọc hai bên là hàng bán giấy dó, bán bút lông, bán nghiên mực. Ngạn hỏi ba người mới tìm ra nhà họ Hàn: một căn nhà gỗ hai gian, cửa ngoài để ngỏ.

Trong nhà vọng ra tiếng trẻ con đọc bài.

Anh đứng ngoài cửa, tay đặt lên chuôi kiếm. Bên trong có chừng mười đứa nhỏ ngồi bệt trên chiếu, mỗi đứa một tấm bảng gỗ quét vôi, viết chữ bằng bút nhúng nước. Đứng giữa chúng là một cô gái chừng hai mươi tuổi, tóc vấn khăn nâu, áo tứ thân màu cau khô. Cô cúi xuống tấm bảng của một thằng bé, cầm tay nó đi lại một nét phẩy.

– Chữ kiếm phải có bộ đao, – cô nói. – Thiếu bộ đao thì thành chữ thiêm. Nhớ chưa?

Ngạn đứng chết lặng ngoài ngưỡng cửa.

Cô gái ngẩng lên. Cô nhìn thanh kiếm trên vai anh, nhìn cái tay nải, nhìn khuôn mặt anh. Rồi cô bảo bọn trẻ tự viết tiếp, và bước ra.

– Anh là Mã Văn Ngạn.

– Cô là ai?

– Hàn Diệu Âm. – Cô nói, giọng bình thản. – Anh vào thắp cho ông tôi một nén nhang đã.

Gian trong có một bàn thờ nhỏ. Trên bàn thờ đặt một bài vị gỗ còn mới, chữ sơn son: Hàn Khải. Ngày mất ghi tháng Chạp năm ngoái. Trước bài vị, trên một cái giá gỗ nhỏ, là một mũi kiếm gỉ đen dài chừng hai gang tay, lau sạch bóng chỗ nào lau được.

Tháng Chạp năm ngoái. Ngạn gửi lá thư đầu tiên vào tháng Giêng.

– Cô viết. – Anh quay lại. – Cả ba lá. Cô viết.

– Tôi viết.

– Sao cô không nói ông cô mất rồi?

Diệu Âm đứng bên bàn thờ, tay để trước bụng. Một lúc lâu cô mới nói.

– Lúc sắp mất, ông dặn tôi một câu. Nếu có ai gửi chiến thư tới, thì đừng báo tin ông mất. Cứ trả lời. Ông bảo, người viết chiến thư cho một ông già bảy mươi tuổi là người cô độc nhất trên đời. Báo cho họ biết ông chết rồi, thì họ còn lại cái gì? Hồi ấy tôi không hiểu. Rồi thư anh tới. Chữ chiến của anh thiếu bộ qua, thành chữ đơn. Lúc ấy tôi hiểu.

Ngạn không nói được gì. Anh nhìn cái mũi kiếm trên giá.

– Còn son, – anh nói. – Sư phụ tôi bảo ông cô chỉ chấm chữ bằng chu sa.

Diệu Âm cúi mặt. Lần đầu tiên anh thấy cô lúng túng.

– Chu sa ông để lại tôi mài hết rồi. Mua thì đắt, mà ông bảo chấm chữ cho người ta thì phải chấm đỏ. – Cô nói nhỏ hơn. – Tôi dùng thỏi son môi của mẹ tôi để lại. Ai ngờ trên núi lại có người ngửi ra.

Ngạn bật cười, cái cười đầu tiên từ lúc rời núi. Anh tháo tay nải, lấy ra gói vải điều, mở ra trên bàn thờ. Chuôi kiếm gãy của sư phụ nằm cạnh mũi kiếm gỉ. Anh đặt chúng nối nhau. Đường gãy khít vào nhau như hai nửa của một câu nói.

Diệu Âm đứng nhìn rất lâu.

– Mùng chín tháng Chín là ngày mai, – cô nói. – Anh vẫn đi ra bến Bình Than chứ?

– Ra đấu với ai?

– Ông tôi dặn thêm một câu nữa. Nếu người viết chiến thư mà vẫn tới, thì tôi phải ra thay ông.

Ngạn nhìn cô. Cô gái mảnh như cây bút lông, cổ tay nhỏ, đầu ngón tay giữa có vết chai của người cầm bút.

– Cô biết đánh kiếm?

– Không. – Cô nhìn thẳng vào anh. – Nhưng anh hẹn một kiếm định sinh tử. Trong thư không ghi kiếm gì.

Sáng mùng chín, bến Bình Than lộng gió. Nước sông đỏ phù sa, mấy con thuyền buôn nằm nghiêng trên bãi chờ con nước. Người đi chợ sớm thấy một chàng trai đeo kiếm và một cô gái ôm cái hộp gỗ ngồi đối diện nhau trên một tảng đá bằng mặt, giữa họ là một tờ giấy dó trải phẳng chặn bằng bốn hòn sỏi.

Diệu Âm mở hộp, lấy ra hai cây bút lông và một thỏi mực.

– Mỗi người viết một chữ, – cô nói. – Chữ ai đứng được trên giấy, người đó thắng.

Ngạn nhìn cây bút trong tay mình. Nó nhẹ hơn thanh kiếm cả trăm lần. Tay anh run.

Anh nghĩ tới mười bốn năm cầm kiếm. Anh nghĩ tới ba lá thư đầy vòng đỏ, tới chữ võ viết hai mươi lần trong mùa mưa, tới sư phụ ngồi bệt bên bếp tro cười tới chảy nước mắt, và cái đêm ông kể về người mẹ chết trước khi con kịp về. Anh nhúng bút vào mực, và viết.

Chữ võ. Bên trái là dừng. Bên phải là giáo.

Nét cuối cùng là cái móc của cây giáo, anh kéo lên chậm, dừng đúng chỗ, không cho đầu bút toè ra.

Diệu Âm nhìn chữ ấy rất lâu. Rồi cô đặt bút của mình xuống, không viết gì cả. Cô lấy trong tay áo ra một thỏi son nhỏ bằng ngón tay út, đã mòn gần hết, mở nắp, chấm một chấm đỏ bên cạnh chữ võ của anh.

– Anh thắng, – cô nói.

– Cô chưa viết.

– Tôi không cần viết. Ông tôi dặn, ai tới bến mà biết dừng, thì người ấy thắng. – Cô đậy nắp son lại. – Anh vừa đặt chữ dừng đứng trước cây giáo. Ba mươi năm trước ở đúng chỗ này, sư phụ anh không dừng được.

Gió sông thổi tờ giấy dó phập phồng dưới bốn hòn sỏi. Ngạn ngồi nhìn cái chấm đỏ bóng như sáp bên cạnh chữ mình viết. Anh nghĩ tới chuyện phải viết thư về núi kể cho sư phụ nghe. Lần này chắc sẽ có nhiều chữ khó.

– Cô Diệu Âm, – anh nói. – Lớp học của cô, có nhận học trò lớn tuổi không?

Cô nhìn anh, rồi nhìn thanh kiếm bên cạnh anh.

– Nhận. Nhưng học trò lớn phải tự mua chu sa. Tôi hết son rồi.

— Hết —