Bốn mươi triệu và hai trăm mười bốn

Chương 3: Bốn mươi triệu và hai trăm mười bốn

Ba sẽ chẳng nói gì đâu, ba chỉ châm thêm củi, rồi để dành ổ bánh cuối cùng cho đứa nào về sau.

Tháng Tư năm 2018, Sương xuống Trại Mát của ca sĩ Phương Nghi được phát hành. Phần mô tả dưới bài hát ghi: Sáng tác Phương Nghi.

Trúc nghe nó ở quán cà phê gần chợ Đà Lạt, chiếc loa treo tường phát đúng bài ấy, bản phối có kèn, có dàn dây, hay hơn mọi thứ cô từng nghĩ ra. Cô ngồi nghe hết bài. Ly sữa đậu nành nóng nguội dần trong tay.

Không phải Nghi. Cô biết ngay, dù chẳng có gì để biết. Chỉ là cái cách Nghi chưa bao giờ xóa tấm ảnh hai đứa chụp ở bến xe khỏi trang cá nhân, dù đã xóa gần hết những tấm ảnh Đà Lạt khác. Chỉ là chuyện Nghi vẫn bấm thích bài đăng của cô vào lúc hai giờ sáng, rồi bỏ thích.

Lần này cô không đăng gì lên mạng. Cô đến một văn phòng luật sư trên đường Trần Phú, nơi một luật sư đứng tuổi tên Hà Quang Lãm đeo kính hai tròng, đọc từng thứ cô bày ra bàn: tờ giấy cho phép đã ký ngày 17 tháng 9 năm 2016, video phòng trà đăng lúc mười giờ bốn mươi tối 17 tháng 9 với bình luận hỏi tên tác giả và câu trả lời của cô, bản ghi âm gốc trong điện thoại có thông tin ngày tạo tệp, và bản tra cứu cho thấy công ty quản lý vừa nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả bài hát đứng tên Phương Nghi.

– Quyền tác giả phát sinh khi tác phẩm được sáng tạo và định hình, không phải khi đăng ký. – Luật sư Lãm nói, rất chậm, như đọc cho người ta chép. – Giấy chứng nhận đăng ký mà khai không đúng người sáng tác thì có thể bị hủy. Em có đủ để làm đơn. Câu hỏi là: em có muốn kéo bạn em vào không? Vì trên hồ sơ, người đứng tên là bạn em.

Trúc ngồi im rất lâu. Ngoài cửa sổ, có tiếng xe ngựa du lịch lọc cọc đi qua, một âm thanh Đà Lạt gần như đã biến mất.

– Cho con hỏi một câu thôi chú. – Cô nói. – Nếu Nghi đứng ra nói thật thì sao?

Cô nhắn tin cho Nghi tối hôm ấy, chỉ một dòng: Tờ giấy ở bến xe, mày còn giữ không?

Ba ngày không có trả lời. Ba ngày ấy Trúc không ngồi chờ.

Cô mở danh sách nghệ sĩ trên trang của công ty, mười bốn cái tên, rồi tra từng bài hát họ phát hành trong hai năm. Bài nào ghi ca sĩ tự sáng tác, cô tìm xem trước đó trên mạng có ai từng hát nó chưa. Đêm thứ hai, lúc gần ba giờ sáng, cô tìm thấy cái đầu tiên: một bài ballad của một nam ca sĩ người Cần Thơ, ghi sáng tác chính anh ta, nhưng giai điệu ấy từng được một cậu sinh viên nhạc viện hát trong một cuộc thi của trường năm 2015, đoạn video chỉ có chín trăm lượt xem. Cô nhắn cho cậu sinh viên. Cậu trả lời sau mười phút, như thể đã chờ ai đó hỏi câu này suốt hai năm: Chị là ai? Em gửi đơn lên Sở Văn hóa rồi mà chưa ai trả lời.

Tới sáng ngày thứ ba, cô có ba cái tên. Một cô giáo dạy nhạc ở Long Xuyên. Một cậu sinh viên nhạc viện. Một ông nhạc sĩ già ở Phan Thiết đã viết một bài cho cháu gái hát trong đám cưới, rồi nghe nó trên ti vi với tên người khác. Cả ba không quen nhau. Cả ba từng nghe cùng một câu, nói bằng những chữ hơi khác: em không làm được gì đâu, công ty có luật sư.

Cô gửi tên ba người cho luật sư Lãm. Ông đọc xong, gọi lại cho cô, giọng lần đầu tiên có chút gì đó giống như tức giận.

– Một người thì là chuyện riêng. Bốn người là một cách làm ăn.

Ngày thứ tư, lúc một giờ sáng, điện thoại cô reo.

– Tao còn giữ. – Giọng Nghi khàn đặc, như vừa khóc xong hoặc vừa hát tám tiếng. – Anh Lộc bảo tao ký vào tờ khai đăng ký. Ảnh nói bài hát có ca sĩ đứng tên thì chương trình mới mời, nói tác giả là con nhỏ dạy đàn ở Đà Lạt thì chẳng ai nhớ. Ảnh nói mày sẽ không dám làm gì đâu. Tao đã ký. Tao xin lỗi.

– Mày đưa tờ giấy cho luật sư được không?

– Nếu tao đưa, ảnh kiện tao vi phạm hợp đồng. Hai tỷ. Ba tao còn đang nằm viện.

Trúc nhắm mắt. Đây là chỗ mà kiếp trước, có lẽ, Nghi đã đứng và đã chọn im lặng, rồi im lặng suốt năm năm cho tới bên cái quan tài của ba nó.

– Cái hợp đồng mày ký, – Trúc nói, – luật sư Lãm đọc rồi. Chú nói mấy điều khoản kiểu đó, tòa xem xét lại được. Mà mày không phải người duy nhất. Tao tìm được ba ca sĩ khác của công ty này bị đứng tên bài người khác, một người đang có đơn ở Sở Văn hóa. Mày không đứng một mình đâu.

Nghi đưa tờ giấy. Hồ sơ gửi tới Cục Bản quyền tác giả với đủ chứng cứ, kèm lời xác nhận có chữ ký của chính ca sĩ đứng tên rằng cô không sáng tác bài hát. Giấy chứng nhận đứng tên Nghi bị hủy. Công ty kiện Nghi đòi hai tỷ, rồi rút đơn khi tòa thụ lý thêm đơn của ba ca sĩ kia và cơ quan chức năng vào kiểm tra hoạt động của công ty. Doãn Khắc Lộc bị xử phạt hành chính và bị khởi kiện dân sự trong một vụ khác. Báo chí đưa tin vài ngày rồi thôi.

Cái giá thì ở lại lâu hơn.

Bản thu âm có kèn, có dàn dây ấy bị gỡ khỏi mọi nền tảng, vì công ty giữ quyền bản ghi và không muốn dính vào một bài hát có tranh chấp. Nó không bao giờ có bốn mươi triệu lượt nghe. Nghi rời công ty, mất hai năm không ai mời hát, rồi về lại Đà Lạt, hát ở phòng trà anh Thuần bốn đêm một tuần. Trúc vẫn dạy đàn cho học trò cấp hai, ba trăm nghìn một tháng một em.

Tối thứ Bảy cuối năm 2019, trời lạnh mười hai độ, phòng trà kín người. Nghi hát Sương xuống Trại Mát, chỉ có một cây guitar đệm. Người đệm là Trúc.

Hết bài, Nghi cầm micro, nói chậm như sợ nói sai:

– Bài này sáng tác Lục Thanh Trúc. Người đang ôm đàn sau lưng tôi.

Anh Thuần vẫn đứng sau máy quay. Đoạn video ấy, tới hôm nay, có hai trăm mười bốn lượt thích, đúng bằng đoạn video năm 2016. Trúc không biết đó là trùng hợp hay là anh Thuần đếm. Cô cũng không hỏi.

— Hết —