Đo bằng tay

Chương 3: Đo bằng tay

Ông Hương cả tới lúc mặt trời lên một con sào. Ông bảy mươi tuổi, râu bạc, ngồi ghế giữa nhà trên, hai bên là ông Cả với chú Ba. Bà con trong xóm nghe chuyện tụ ngoài sân, đứng lố nhố dưới mấy gốc dừa, lấp ló sau mấy khạp nước.

Chú Ba nói trước. Chú nói giỏi, rành rọt, giọng không giận mà buồn, như người thương anh. Chú nói cô Tư về nhà tháng Ba, giờ là cuối tháng Mười một. Chú nói bà Tám đỡ đẻ bốn chục năm cho cả ba làng, chưa sai lần nào. Chú nói chú không muốn chuyện này, nhưng ruộng đất ông bà để lại, không thể để người ngoài họ đứng tên.

Bà Tám nói sau. Mụ nói đứa nhỏ sáu cân, khóc to, bú khỏe, tóc đen nhánh. Đủ tháng.

Rồi ông Hương cả quay sang bà.

Bà không nói liền. Bà xin cho bồng đứa nhỏ ra, và xin cho một đứa nhỏ khác, đứa nào trong xóm đẻ đủ tháng mà mới được chừng năm bảy bữa. Bà con dưới sân xì xào. Một hồi, có chị bán bánh bò dưới bến bồng đứa con gái mới đẻ được sáu ngày lên. Chính bà đỡ cho chị đó. Trên cổ tay đứa nhỏ còn vòng chỉ đỏ của bà.

Bà đặt hai đứa nhỏ nằm cạnh nhau trên bộ ván gõ, trên tấm đệm cói.

– Thưa ông Hương cả, – bà nói, – tui không biết chữ. Tui chỉ biết tay. Ông cho tui chỉ bằng tay.

Bà mở khăn hai đứa ra.

Bà chỉ cái lưng đứa con chị bánh bò, trơn láng. Rồi chỉ cái lưng thằng nhỏ nhà ông Cả, phủ lông măng. Bà cầm tay hai đứa lên, đưa ra ánh sáng ngoài sân, cho ông Hương cả thấy móng tay đứa con gái đã chồm qua đầu ngón, còn móng thằng nhỏ thì thụt vô, mềm như vỏ hến. Bà lật gan bàn chân hai đứa: chân con nhỏ chi chít vân như mặt ruộng nẻ, chân thằng nhỏ trơn, chỉ có hai đường mờ mờ ở phía trước. Bà gập vành tai con nhỏ lại, thả ra, nó bật lên liền. Gập vành tai thằng nhỏ lại, thả ra, nó nằm im.

Rồi bà lấy hai sợi chỉ đỏ từ trong giỏ ra.

– Thưa ông. Sợi này là sợi tui đo đứa con gái chị bánh bò hôm nó mới sanh. Sợi này là sợi tui đo thằng nhỏ hồi khuya. Đây là gút cổ tay, đây là gút bàn chân.

Bà kéo hai sợi chỉ thẳng ra, đặt song song trên mặt ván. Cái gút trên sợi của thằng nhỏ cách đầu sợi ngắn hơn cái gút trên sợi kia gần một lóng tay.

– Ba chục năm, tui đo con nít đủ tháng, gút bàn chân nó bao giờ cũng nằm ở đây, chỗ này nè, chênh nhau chừng hạt lúa. – Bà nói. – Đứa nào thiếu một tháng, gút lùi vô chừng này. Đứa nào thiếu hai tháng, lùi vô chừng này. Ông muốn, tui đi lấy hết chỉ đo của tui ở nhà ra đây. Tui giữ hết, mỗi đứa một sợi, cột trong cái hũ sành, mấy trăm sợi. Đứa nhỏ này thiếu tháng, ông Hương cả. Thiếu chừng một tháng. Nó ra đời đúng tám tháng sau đám cưới, là vì nó vội. Nó không phải con ai khác.

Ông Hương cả cầm hai sợi chỉ lên, so tới so lui, đưa lên sát mắt. Bà con dưới sân không ai nói tiếng nào.

– Nhưng bà Tám nói nó sáu cân. – Chú Ba Phát nói, giọng đã không còn buồn nữa. – Đứa thiếu tháng sao nặng sáu cân được?

– Thì cân đi. – Bà nói.

Chú Ba khựng lại.

Bà Cả Ngân, nãy giờ ngồi im ở ghế bên, đứng dậy. Bà đi xuống bếp, một lát quay lên, xách theo cây cân đòn bằng đồng của nhà, cây cân bà vẫn dùng để cân lúa cho tá điền. Bà đặt nó lên bộ ván trước mặt ông Hương cả. Không nói tiếng nào.

Ông Hương cả cân. Thằng nhỏ quấn khăn, ba cân sáu lạng. Bỏ khăn ra, ba cân ba.

Bà Tám Lành đứng dậy, phủi quần. Mụ nói mụ già rồi, mắt kém, hồi chạng vạng cân lộn với cái khăn ướt. Mụ nói mụ có việc bên làng trên, rồi mụ đi xuống bến, không ai cản. Chú Ba Phát ngồi lại thêm một hồi, rồi cũng đứng dậy. Ra tới cửa, chú quay lại nói với ông Cả, giọng nhỏ:

– Anh Hai, em lo cho anh thôi.

Ông Cả không trả lời. Ông chỉ nhìn em ruột mình đi ra, rồi quay sang nhìn bà Cả. Lần đầu tiên từ tối hôm qua, bà thấy ông nhìn vợ mình.

Chiều đó, bà xuống bến, chuẩn bị về. Bà Cả theo ra. Bà Cả dúi vô tay bà một gói tiền, bà không lấy. Bà Cả lại dúi, bà lại không lấy. Tới lần thứ ba, bà hỏi:

– Bà Cả, tui hỏi thiệt. Bà với cô Tư không ưa nhau, cả xóm biết. Sao bà kêu tui?

Bà Cả ngó ra mặt nước. Nước ròng, lục bình trôi ra vàm, từng đám tím ngắt.

– Hai mươi năm tui không có con. – Bà Cả nói. – Tui không ưa con nhỏ đó. Tui không ưa nó trẻ, không ưa nó đẹp, không ưa ông nhà tui ngó nó. Nhưng hồi khuya tui vô buồng, tui bồng thằng nhỏ. Nó nhỏ quá bà Chín. Nó nắm ngón tay tui, cái tay nó không bằng đốt ngón tay tui. Nó mà bị đuổi ra khỏi nhà này, mùa này nước lớn, gió bấc, mẹ nó thì yếu, nó không sống nổi tới Tết.

Bà Cả ngưng một hồi.

– Mà chú Ba nó tính lấy ruộng của nhà tui. – Bà Cả nói tiếp, giọng khác hẳn. – Ruộng đó tui với ông nhà tui làm hai chục năm mới có. Ruộng đó, nếu không về thằng nhỏ, thì về con chú Ba. Tui thà để nó về thằng nhỏ.

Bà ngó bà Cả. Người đàn bà nhỏ thó, áo bà ba đen, tóc búi củ hành, đứng giữa bến như cây cọc đóng xuống bùn.

Mười tám năm rồi đó con. Thằng nhỏ giờ cao hơn ông Cả một cái đầu, chèo xuồng một mình từ vàm Rạch Mây qua đây trong một con nước. Nó kêu bà Cả là má lớn, kêu cô Tư là má nhỏ, mà nghe nói hồi nhỏ nó bám bà Cả hơn. Năm nào nó qua cũng xách theo con vịt, hũ mắm, với một lời dặn của bà Cả.

Năm nay bà Cả dặn nó đưa cho bà cái này.

Đó, con coi đi. Cái hộp gỗ nhỏ xíu. Trong đó có một vòng chỉ đỏ đã bạc màu, mỏng như sợi tóc, còn nguyên hai cái gút. Bà Cả giữ mười tám năm. Bà Cả nhắn: nó lớn rồi, cổ tay nó giờ vòng ba lần sợi này cũng không giáp. Chỉ thì trả lại cho bà Chín, để bà bỏ vô hũ với mấy trăm sợi kia.

Bà bỏ vô rồi đó. Có điều bà cột nó ở trên cùng.

— Hết —