Chiếc trống trên xà nhà

Chương 1: Chiếc trống trên xà nhà

Ngày xửa ngày xưa, ở vùng đất cát phía nam miền Trung, nơi gió thổi quanh năm và cây xương rồng mọc cao hơn đầu người, có một ngôi làng tên là làng Cát.

Làng Cát nghèo nước. Cả làng chỉ có một cái giếng đá ở giữa, sâu hun hút, thả gàu xuống phải đếm tới hai mươi mới nghe tiếng tõm. Nhưng làng Cát có một báu vật: chiếc trống gọi mưa.

Chiếc trống nhỏ thôi, bằng cái nia con, mặt bịt da dê, tang làm bằng gỗ cây trôm. Các cụ kể, ngày xưa ông thần Mây đi qua làng, khát nước, được người làng múc cho gáo nước cuối cùng trong giếng. Ông thần cảm động, để lại chiếc trống, và dặn:

"Khi nào trời hạn, cả làng cùng gõ một nhịp, mưa sẽ về. Thiếu một nhà, trống không kêu. Lệch một nhịp, mây không nghe."

Đời này qua đời khác, cứ hạn là cả làng kéo nhau ra sân giếng, người gõ trống, người vỗ tay, người dậm chân, cùng một nhịp. Và mưa về thật.

Nhưng bảy năm trước, làng Cát cãi nhau.

Cãi nhau vì cái giếng. Nhà ông Bảy xóm trên bảo nhà bà Năm xóm dưới múc nhiều nước quá. Nhà bà Năm bảo nhà ông Bảy thả gàu bẩn xuống giếng. Rồi nhà này giận nhà kia, xóm này giận xóm nọ, giận tới mức đi đường gặp nhau cũng quay mặt. Chiếc trống gọi mưa bị cất lên xà nhà ông Từ, ông già nhất làng, phủ một lớp bụi dày.

Năm nay, trời hạn nặng nhất từ trước tới giờ.

Ba tháng không một giọt mưa. Ruộng đậu phộng khô quắt. Đàn dê gầy trơ xương sườn, đứng dưới bóng xương rồng thở hổn hển. Cái giếng đá, thả gàu xuống đếm tới hai mươi, ba mươi, rồi bốn mươi, mới nghe một tiếng "cạch" khô khốc. Gàu chạm đáy rồi.

Rơm chín tuổi, cháu ông Từ. Tối nào Rơm cũng nằm trên chõng, nhìn lên xà nhà, nhìn chiếc trống phủ bụi.

– Ông ơi, sao không lấy trống xuống gõ?

Ông Từ thở dài, tiếng thở dài khô như lá chuối héo.

– Gõ một mình thì trống không kêu đâu con. Phải cả làng. Mà cả làng bây giờ, nhà ông Bảy không chịu đứng cạnh nhà bà Năm, nhà bà Năm không chịu vỗ tay theo nhà ông Bảy. Ông đi nói mấy lần rồi, chẳng ai nghe.

Sáng hôm sau, Rơm trèo lên ghế, lấy chiếc trống xuống. Rơm thổi bụi. Rơm thử gõ một cái: bịch. Như gõ vào bao cát. Rơm gõ thêm cái nữa: bịch. Không vang chút nào.

Rơm ôm trống, ngồi ở bậc cửa, nghĩ. Người lớn giận nhau, Rơm không làm họ hết giận được. Nhưng Rơm nhớ một điều: lời ông thần chỉ nói "cùng gõ một nhịp". Ông thần đâu có nói phải hết giận nhau trước.

— Hết chương 1 —