Mồng Một

Chương 3: Mồng Một

Ba đêm liền, kinh thành rét như cắt. Sương muối phủ trắng mặt cỏ ngự uyển mỗi sáng. Hồ nước đóng một lớp váng mỏng ở mép bờ. Những nụ mai phía tây không lớn thêm chút nào, vỏ nụ đông cứng lại, xanh và chặt như hạt tiêu.

Ngày hai mươi lăm, lão Mạch ra vườn, ngước nhìn cây mai, rồi lắc đầu.

– Rét thế này, mồng Mười cũng chưa nở. – Lão nói. – Ngươi xong rồi, con ạ.

Ngày hai mươi sáu, Chiêm bắt đầu đun nước.

Nàng dùng cái nồi đồng to mang từ bếp vườn ra, đun nước ở một góc khuất sau hòn non bộ. Nước nóng già, nàng pha thêm nước giếng cho vừa ấm tay, rồi xách từng thùng tưới quanh gốc mai, tưới chậm, cho nước thấm sâu xuống rễ. Bà nội nàng bảo, rễ ấm thì cây tỉnh. Đêm đến, nàng nhóm mấy lò than nhỏ đặt quanh gốc, cách thân cây ba bước, rồi lấy chiếu cói quây thành một vòng chắn gió bấc. Nàng không dám nhóm to. Than to, hơi nóng phả lên cành, nụ sẽ khô mà rụng.

Đêm hai mươi bảy, nàng ngồi canh lò than đến canh tư thì nghe tiếng bước chân.

Hai bóng người đi vào ngự uyển từ phía đình Thủy Tạ, xách theo một cái thùng. Họ dừng lại cách gốc mai mấy bước, thấy vòng chiếu cói, thấy lò than, thấy Chiêm đứng dậy. Ánh than hồng rọi lên mặt một người. Chiêm nhận ra đó là a hoàn thân cận của Diệp quý phi.

Không ai nói gì. Cái thùng trong tay họ bốc hơi lạnh. Nước giếng, giữa đêm sương muối.

– Tối thế này, – Chiêm nói, giọng bình thường như hỏi thăm, – các chị đi đâu thế ạ?

– Đi... đi lấy nước. – Một người lắp bắp.

– Giếng ở phía kia cơ. – Chiêm nói. – Mà các chị đứng đây sưởi một lát đã, rét lắm.

Hai người đứng im. Rồi họ quay lưng đi, nhanh, cái thùng nước lạnh sóng sánh đổ một vệt trên lối sỏi.

Chiêm ngồi xuống, cời than. Tay nàng run, không phải vì rét.

Từ hôm ấy, nàng không rời gốc mai. Nàng ăn ở đó, ngủ gà gật ở đó, cạnh những lò than nhỏ và vòng chiếu cói. Lão Mạch lúc đầu mắng, rồi thôi mắng. Đêm hai mươi chín, lão mang ra cho nàng một cái chăn bông cũ và một gói xôi lạc.

Sáng ba mươi Tết, trời hửng nắng. Những nụ mai phía tây bắt đầu nứt vỏ, lộ ra một đường vàng mảnh như sợi chỉ.

Chiêm leo lên thang, tuốt nốt hai chiếc lá non ở ngọn mỗi cành.

Sáng mồng Một, trời trong vắt. Hoàng thượng ra ngự uyển lúc giờ Mão, theo sau là các quan Lễ bộ, các phi tần, cả Diệp quý phi mặc áo đỏ thêu kim tuyến. Hoàng hậu không đi được, chỉ sai nữ quan thân cận đi theo.

Nửa phía tây cây Mai Cố Hương đã nở. Không rực như nửa phía đông hôm hai mươi, chỉ lác đác, từng chùm nhỏ, bông nào bông nấy mới hé, cánh còn khum khum như lòng bàn tay úp. Nhưng nó nở. Và nhành mai sớm nhất, nở nhiều nhất, là nhành chìa về phía cửa sổ cung Từ Khánh cũ, nơi Thái hoàng thái hậu ngày xưa ngồi.

Hoàng thượng đứng lặng dưới gốc mai. Ngài ba mươi tuổi, lên ngôi từ năm mười bảy, nhỏ đã được bà nội bế ra vườn này mỗi sáng mồng Một. Ngài nhìn cái vòng chiếu cói đã dọn sang bên, mấy lò than tắt nguội, rồi nhìn Chiêm đang quỳ ở mép vườn, áo xanh bạc màu, hai bàn tay đen nhẻm vì than.

– Ngươi là người tuốt lá?

– Bẩm, nô tỳ.

– Trẫm đã phán tuốt hết. Sao còn nở được đến hôm nay?

Chiêm cúi đầu sát đất. Nàng biết câu này hỏi để giết hay để tha đều được.

– Bẩm Hoàng thượng, nô tỳ đã tuốt hết. – Nàng nói. – Chỉ để lại mỗi cành hai chiếc lá ở ngọn. Bà nội nô tỳ dạy, tuốt mai không bao giờ tuốt sạch. Tuốt sạch thì cây sợ quá, nở vội, nở rồi chết. Để lại hai lá thì nó còn biết đường chờ.

Hoàng thượng im lặng. Rồi ngài làm một việc mà các quan Lễ bộ đứng sau sững sờ: ngài cúi xuống, nhặt một mảnh nồi đất nứt dưới gốc cây lên, lật đi lật lại trong tay.

– Bà nội trẫm cũng nói thế. – Ngài nói, không nhìn ai. – Trẫm nhỏ, cứ đòi cây nở sớm cho trẫm xem. Bà bảo, mai không phải đồ chơi, đòi nó nở sớm là bắt nó đánh đổi.

Ngài đặt mảnh nồi đất về chỗ cũ. Rồi ngài đưa tay cắt nhành mai chìa về phía cửa sổ cung Từ Khánh, trao cho quan Lễ bộ mang vào Thái miếu.

Diệp quý phi đứng ở hàng đầu các phi tần, áo đỏ, mặt không đổi sắc. Nhưng khi đoàn người quay về, Chiêm thấy quý phi nán lại một chút, đứng nhìn nửa phía đông của cây mai, nơi chỉ còn những cuống hoa trơ trụi và vài đài hoa đỏ sẫm còn bám.

Trưa mồng Một, Chiêm sang gian nhà nhỏ cạnh cung Từ Khánh. Bà Diễm đang ngồi ở thềm, quay mặt ra vườn, như mọi trưa.

– Bà ơi, cành ấy nở rồi. – Chiêm nói. – Hoàng thượng cắt mang vào Thái miếu.

– Được mấy bông? – Bà Diễm hỏi ngay, như người đã chờ câu ấy rất lâu.

Chiêm đã đếm từ sáng sớm, trước khi đoàn người ra vườn, đếm hai lần cho chắc.

– Hai mươi bảy bông, bà ạ.

Bà Diễm quay sang nàng, đôi mắt mờ đục mở to. Rồi bà cười, cười đến chảy nước mắt, đưa tay lên lau mà không lau kịp.

– Con nói dối. – Bà nói.

– Con không nói dối.

Bà Diễm không cãi nữa. Bà chỉ nắm tay Chiêm, bàn tay còn đen than, và ngồi như thế rất lâu, mặt quay về phía cửa sổ cung Từ Khánh.

Rằm tháng Giêng, Hoàng hậu khỏi bệnh. Lệ dâng mai năm sau vẫn do Hoàng hậu lo.

Lão Mạch được thăng làm chưởng sự vườn, và việc đầu tiên lão làm là xin cho Tạ Thị Chiêm một gian nhà nhỏ ở góc ngự uyển, cạnh gốc mai. Lão bảo, người phương Bắc trồng đào, người phương Nam trồng mai, mỗi người một cây, không ai giành của ai.

Tháng Chạp năm sau, Chiêm lại leo thang. Lần này nàng tuốt lá cả cây một lượt, vào đúng ngày nàng tính. Ở ngọn mỗi cành, nàng vẫn để lại hai chiếc lá non.

— Hết —