Từ ngày hai mươi đến ngày bốn mươi ba

Chương 2: Từ ngày hai mươi đến ngày bốn mươi ba

Ngày thứ hai mươi.

Đêm nay ta nói hết với Tất Hưng. Lão nghe xong, ngồi im một lúc, rồi rút trong ngực áo ra một mẩu thuốc lào khô, nhai nhai, nói:

– Hồi tôi theo Phù công đánh giặc biển ở cửa Ô Đồn, chúng nó cũng đào hầm. Phù công không lấp hầm. Ông cho nó đào tới, rồi đốt ớt.

Ta hỏi đốt ớt thế nào. Lão kể: chặt tre làm ống bễ thật to như bễ lò rèn, nhồi rơm ướt lẫn ớt khô và lưu huỳnh vào nồi đất, đốt cho cháy âm ỉ, rồi bễ thổi khói vào miệng hầm. Khói ớt cay xé mắt, xé họng, người trong hầm không chết, nhưng không ai chịu nổi quá mười hơi thở. Họ sẽ bò ngược ra, hoặc bò lên phía trước mà tay buông hết gươm.

– Nhưng phải đúng lúc. – Lão nói. – Thổi sớm thì chúng lui, đào chỗ khác. Thổi muộn thì chúng đã lên được nửa người.

Ta sai thằng Lục ngồi luôn ở chum số sáu, không đổi canh, có cháo đưa tận nơi. Bảo Út Hảo gom hết ớt khô trong thành. Hảo đi một buổi, mang về nửa thúng, nói nhà Mạnh viên ngoại có cả một gian ớt treo nhưng không chịu bán.

Ta không cần ớt nhà Mạnh. Ta cần biết vì sao nhà Mạnh lại nói kho trống.

Ngày thứ hai mươi mốt.

Thợ rèn cha thằng Lục làm cho ta một cái chìa giả theo dấu sáp. Dấu sáp ở đâu ra thì không cần ghi vào đây.

Canh hai, ta với Tất Hưng và sáu người tin được mở kho ba.

Ta đã đoán trước, vậy mà đứng ở cửa vẫn thấy ngực nghẹn. Kho không trống. Gạo bao xếp sát vách, từ đất lên ngang vai, ba vách liền. Chỉ có khoảng giữa là trống, nền đất mới quét. Tất Hưng ước chừng: đủ cho cả thành thêm hai mươi ngày, ăn nửa thăng mỗi người.

Ở góc tây bắc, chỗ con mèo chui, nền đất có một vệt lún xuống, to như cái nong. Lão Tất Hưng ngồi xuống, áp tai vào. Rồi lão đứng dậy, không nói gì, chỉ gật đầu.

Trên mấy bao gạo sát cửa, ta tìm thấy dấu ấn đỏ của một hiệu buôn: chữ Mạnh, nét khuyên tròn. Đây không phải gạo của quan. Đây là gạo kho riêng nhà Mạnh, cái kho mà họ bảo đã bán hết từ tháng trước.

Ta đứng giữa kho, nghĩ cho ra lẽ. Đổng khai khống kho ba trống, để cả thành tin lương chỉ còn hai mươi hai ngày. Dân hoảng, Mạnh viên ngoại đứng ra đòi mở cửa hàng. Trong khi đó gạo nhà Mạnh được dồn vào kho ba, nơi đường hầm sẽ trồi lên. Khi giặc vào thành, gạo này là phần của Mạnh giữ được, có khi còn đem bán lại cho chính Hồ Lạc. Còn nếu đường hầm hỏng việc, thì cũng chẳng ai đi tìm gạo trong một cái kho trống.

Ta cho khoá kho lại như cũ, rắc một lớp tro bếp mỏng trước bậu cửa để biết ai ra vào.

Ngày thứ hai mươi hai.

Đổng mang chìa mới đến dinh, xin dẫn ta đi xem kho ba. Ta bảo hôm nay bận, mai đi. Đổng cười, nụ cười rất nhẹ. Hắn về rồi, lính canh báo hắn đi một vòng qua phố Cầu Gỗ, ghé nhà Mạnh, ngồi uống trà nửa canh giờ.

Thằng Lục báo: tiếng đào đã ngừng. Chỉ còn tiếng lạo xạo nhẹ, như người ta đang cạo đất cho mỏng.

Đêm nay.

Ngày thứ hai mươi ba, viết lúc trời sáng.

Ta ghi lại cho đúng, vì sau này sẽ có người hỏi.

Canh ba, lớp tro trước bậu kho ba có dấu chân. Đổng mở cửa kho, một mình, cầm đèn bọc vải đen. Hắn không biết bốn mươi người của Tất Hưng đã nằm trên xà kho từ chập tối, nằm im đến mức chuột chạy qua mặt cũng không ai động.

Hắn đi tới góc tây bắc, lấy chân gõ ba cái xuống nền. Dưới đất gõ lên ba cái.

Đất góc ấy sụt xuống. Một cái đầu đội mũ da trồi lên, rồi hai cái, ba cái.

Ta ra hiệu. Hai cái bễ tre đặt sẵn sau bao gạo cùng thổi. Khói ớt lẫn lưu huỳnh đặc như sữa, cuồn cuộn tràn xuống miệng hầm. Tiếng ho ở dưới đất vang lên như ếch kêu dưới ao. Ba tên đã lên được thì ôm mặt lăn ra, gươm rơi xuống nền. Bốn mươi người trên xà nhảy xuống trói gọn. Những kẻ còn trong hầm bò lùi, ho sặc sụa, giẫm lên nhau mà ra. Chúng sẽ không còn muốn chui vào đường hầm ấy nữa.

Tất Hưng cho đổ đất đá, gỗ mục, cả mấy bao trấu ướt lấp miệng hầm, đầm chặt.

Đổng Tử Kỳ không chạy. Hắn đứng nép vào vách bao gạo, mắt đỏ vì khói, tay vẫn cầm cái đèn bọc vải đen. Khi người ta trói hắn, hắn chỉ nói một câu:

– Phó tướng giữ được thành này thì sao? Năm sau chúng lại tới. Năm sau nữa lại tới. Phù công giữ ba lần, được gì? Được cái nắp quan tài.

Ta không trả lời hắn. Ta không có câu gì đáp lại cho đáng.

Sáng nay, Mạnh viên ngoại bị bắt ở nhà, trong gian ớt treo. Trong túi áo lão có một tờ giấy viết chữ Hồ Lạc, đóng dấu đỏ hình đầu sói, hứa giữ nguyên ba dãy hàng vải và kho riêng sau khi thành mở. Lão quỳ xuống sân dinh, nói lão chỉ muốn giữ mạng cho cả thành. Ta hỏi lão: nếu vì cả thành, sao lại giấu gạo trong lúc cả thành đói. Lão im.

Ngày thứ hai mươi tư.

Ta cho mở kho ba trước mặt dân. Không đọc cáo thị dài dòng, chỉ bảo các lý trưởng dẫn người tới xếp hàng, mỗi nhà một người, nhận gạo bù khẩu phần những ngày bị giảm. Bà cụ bán nước chè đầu phố Cầu Gỗ ôm cái túi gạo, đứng giữa sân kho khóc, rồi bốc một vốc vãi cho bầy chim sẻ đang nhảy trên mái.

Khẩu phần trở lại nửa thăng. Ta tính lại: với cả kho ba, thành ăn được đến ngày thứ bốn mươi tám.

Ngày thứ hai mươi tám.

Hồ Lạc đánh cổng Bắc dữ dội, như để trả thù vụ đường hầm. Hai ngày liền. Bên ta tử trận mười một, bị thương bốn mươi. Lão Tất Hưng bị đá văng trúng vai, gãy xương đòn, vẫn không chịu xuống lầu. Lão ngồi trên cái ghế đẩu, tay trái chỉ huy, miệng chửi giặc bằng thứ tiếng địa phương mà cả quân ta cũng không hiểu hết, chỉ biết là cười.

Ngày thứ ba mươi lăm.

Trời trở rét. Hồ Lạc bắt đầu thiếu ăn, thám báo thấy chúng mổ ngựa. Khói bếp mỗi chiều thưa dần. Ta cho treo trên cổng Bắc mấy bao gạo, mở miệng bao cho hạt gạo trắng chảy lách tách xuống chân tường, để chúng nhìn thấy.

Út Hảo hỏi phí gạo thế làm gì. Ta bảo: để đêm nay chúng nằm mơ.

Ngày thứ bốn mươi mốt.

Khói bụi ở chân trời phía Nam, từ sáng đến chiều không tan. Đêm, Hồ Lạc nhổ trại. Chúng đi vội, bỏ lại cả nồi đồng.

Ngày thứ bốn mươi ba.

Viện binh vào thành lúc giờ Thìn. Viên đô thống trẻ, mặt còn non, nhảy xuống ngựa, nhìn quanh tìm Phù công. Ta đưa ông ta ra gian sau dinh, nơi linh cữu Phù công vẫn đặt ở đó bốn mươi ba ngày, nến chưa lúc nào tắt. Ông ta lạy ba lạy, rồi quay sang hỏi ta:

– Ai giữ thành mấy hôm nay?

Ta đưa ông ta cái ấn và quyển sổ này.

Chiều, ta xuống bếp quân. Cục Nghệ nằm trên chồng củi, vẫn tròn như cái gối. Kho ba giờ đã có người ra vào, chuột bỏ đi hết, chắc rồi nó sẽ gầy lại.

Ta xin Út Hảo một chén cơm nguội, bóp vụn, để xuống cạnh chồng củi.

— Hết —