Bài ru học lỏm

Chương 3: Bài ru học lỏm

Tôi không mở phong bì ở bệnh viện. Tôi mang nó về nhà, đặt lên cái bàn gỗ ở tầng hai, ngồi nhìn nó suốt buổi chiều. Dưới nhà, tiếng mẹ tôi rao bánh đa cua, tiếng khách gọi thêm rau, tiếng bát đũa lách cách. Mùi gạch cua phi hành bay lên qua khe sàn gỗ.

Chín giờ tối, mẹ dọn hàng xong, đi lên. Bà thấy cái phong bì trên bàn.

– Cái gì đây?

– Của người hiến, mẹ.

Mẹ tôi đứng yên. Bà nhìn cái phong bì rất lâu, rồi kéo cái ghế ngồi xuống đối diện tôi, hai tay đặt lên đùi. Hai bàn tay vàng màu gạch cua.

– Mở đi. – Mẹ nói.

Tôi mở. Bên trong không có thư. Chỉ có một tấm ảnh nhỏ, loại ảnh in giấy ngày xưa, đã bạc màu. Một người đàn bà trẻ, tóc dài cột thun đỏ, mặc áo bà ba xanh cốm, bế một thằng cu đầu trọc, đứng trên mũi một chiếc tàu đánh cá sơn xanh. Người đàn bà đang cười, lúm đồng tiền bên trái. Thằng cu quay đầu sang một bên, để lộ một chấm nâu nhỏ sau tai trái.

Mặt sau tấm ảnh có một dòng chữ viết bằng bút bi, nét chữ to, vụng:

Gấm với thằng Kiện. Tàu Thắng Lợi, tháng Ba.

Mẹ tôi cầm tấm ảnh lên. Tay bà không run. Bà nhìn tấm ảnh rất lâu, lâu tới mức tôi nghe được tiếng chuông xe đạp ngoài hẻm, tiếng con chó nhà bên sủa ba tiếng rồi thôi.

– Tao tưởng tao đốt hết rồi. – Mẹ nói. – Còn sót một tấm. Ông ấy giữ.

– Mẹ.

– Ông ấy chết rồi hả?

– Hai năm trước. Bác sĩ Hảo chỉ được nói chừng đó, còn ở đâu thì không. Nhưng con nghĩ là ở một nhà dưỡng lão gần biển. Trong tiếng vọng, có một cái cửa sổ nhìn ra một bãi bồi, có tiếng còi tàu.

Mẹ tôi đặt tấm ảnh xuống bàn, úp mặt xuống.

– Con thấy ông ấy đứng ở cổng trường con. – Tôi nói. – Sau gốc bàng. Con thấy ông ấy đứng ở đầu hẻm nhà mình, sau cái cột điện, nhìn mẹ bán hàng. Con thấy ông ấy ở lễ tốt nghiệp của con, hàng cuối cùng. Ông ấy không đi qua lần nào.

Mẹ tôi không ngẩng lên.

– Tao biết. – Bà nói.

Tôi tưởng tôi nghe nhầm.

– Mẹ biết?

– Tao thấy ông ấy đứng ở đầu hẻm. – Mẹ nói, giọng đều đều như kể chuyện giá cua. – Năm mày mười tuổi. Rồi năm mày mười hai. Rồi mấy năm sau nữa, không đều. Có năm hai lần, có năm không. Tao thấy cái dáng đó, cái cách đứng nghiêng vai trái, tao biết. Tao không gọi. Ông ấy không vào.

– Sao mẹ không gọi?

– Vì ông ấy còn nợ. – Mẹ nói. – Không phải nợ tao. Nợ cái người mà cả cảng không dám nói tên. Năm ông ấy đi, người ta tới nhà mình hai lần, đập cửa lúc nửa đêm. Ông ấy đi rồi thì người ta không tới nữa. Người ta đuổi theo ông ấy. Tao biết ông ấy đi để người ta đuổi theo ông ấy chứ không theo mẹ con mình. Tao biết từ năm thứ hai. Mà tao vẫn giận. Tao giận tới bây giờ.

Bà ngẩng lên. Mắt bà khô.

– Người ta nói ông ấy hèn, tao không cãi. – Mẹ nói. – Tao cũng nói ông ấy hèn với mày. Tại vì nếu tao nói khác, mày sẽ đi tìm ông ấy. Mày mà tìm ông ấy, người ta sẽ tìm ra mày.

Tôi nhìn mẹ. Ba mươi tư năm. Tôi chưa bao giờ hỏi mẹ một câu nào về bố, vì tôi tưởng tôi đã biết hết câu trả lời.

– Cái người đó giờ sao rồi mẹ?

– Chết mười năm rồi. – Mẹ nói. – Chết trong tù. Lúc đó ông ấy có thể về. Ông ấy không về. Chắc ông ấy nghĩ về thì mặt mũi nào. Chắc ông ấy nghĩ hai chục năm rồi, về thì làm được gì.

Bà cầm tấm ảnh lên lần nữa, nhìn người đàn bà trẻ cười trên mũi tàu.

Đêm đó tôi không ngủ được. Tôi nằm trên chiếu, nghe tiếng mẹ trở mình ở phòng bên. Gần hai giờ sáng, tôi dậy uống nước. Tôi cầm cái cốc bằng tay phải, ngón trỏ gác lên thành cốc như cầm cây bút. Và tiếng vọng tới.

Lần này không có hình. Chỉ có tiếng. Lần đầu tiên tôi nghe được tiếng. Một giọng đàn ông khàn, trầm, ngắc ngứ, hát rất khẽ, như hát cho ai đó đang ngủ:

Ru con con ngủ cho lành, để mẹ con đi cắt cỏ ngoài gành, nước lên thì mẹ con về...

Giọng đó hát sai nhịp. Hát lặp đi lặp lại một câu, như không biết câu tiếp theo. Tôi nghe trong đầu mình, giữa đêm, giọng của một người tôi chưa bao giờ nghe, hát một bài tôi đã nghe cả nghìn lần.

Tôi đứng trong bếp, cái cốc nước trên tay, và tôi hát theo. Khẽ thôi.

– Ru con con ngủ cho lành...

Có tiếng cửa phòng bên mở. Mẹ tôi đứng ở cửa bếp, áo ngủ, tóc xõa.

– Ai dạy mày bài đó?

– Con nghe mẹ hát từ nhỏ.

– Không. – Mẹ nói. – Câu đó mày hát sai nhịp. Mày hát lặp. Cái kiểu hát đó...

Bà đứng ở cửa bếp, một tay vịn vào khung cửa.

– Bài đó tao hát cho mày lúc mày còn bú. – Bà nói. – Đêm nào cũng hát. Ông ấy nằm bên cạnh, nghe lỏm. Ông ấy hát dở lắm. Không nhớ được câu sau, cứ hát lặp đi lặp lại câu đầu. Tao cười ông ấy hoài. Có đêm tao mệt, tao ngủ trước, ông ấy bế mày đi đi lại lại trong cái phòng trọ, hát câu đầu lặp đi lặp lại tới sáng.

Mẹ tôi đi tới, ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh bếp. Bà không khóc. Bà nhìn tôi, nhìn cái cốc nước trong tay tôi, nhìn cách ngón trỏ tôi gác lên thành cốc.

– Mày cầm cốc giống ông ấy. – Bà nói. – Từ hôm mày xuất viện tao đã thấy. Tao không dám nói.

Sáng hôm sau, tôi xin bác sĩ Hảo một việc cuối cùng. Không phải tên người hiến. Không phải địa chỉ. Chỉ là một câu hỏi, có hoặc không: nhà dưỡng lão của người hiến có nhìn ra bãi bồi Cát Đằng không.

Bác sĩ Hảo nhìn tôi qua cặp kính trễ một lúc lâu.

– Tôi không trả lời được câu đó. – Bà nói. – Nhưng nếu tôi là anh, sáng Chủ nhật này tôi sẽ đưa mẹ tôi ra bãi bồi Cát Đằng chơi. Ở đó gió mát. Có một cái nghĩa trang nhỏ của nhà dưỡng lão, nằm trên gò cát, nhìn ra biển.

Sáng Chủ nhật, mẹ tôi đóng cửa hàng bánh đa cua lần đầu tiên sau mười năm. Bà mặc cái áo bà ba màu xanh cốm đã cũ, áo bà may lại theo mẫu cái áo trong tấm ảnh, hồi nào tôi cũng không biết. Bà cột tóc bằng sợi thun đỏ. Tóc bà bạc gần hết.

Chúng tôi đi xe buýt ra bãi bồi Cát Đằng. Gió biển thổi lồng lộng. Trên gò cát có một nghĩa trang nhỏ, chừng ba chục ngôi mộ, mộ nào cũng thấp, đắp bằng cát vàng, cắm bia xi măng. Mẹ tôi đi dọc từng hàng, đọc từng cái tên. Tôi đi sau, không dám đi trước.

Ở hàng cuối cùng, sát mép gò, có một ngôi mộ cắm bia xi măng đã bị gió cát mài mòn. Đồng Văn Thắng. Không có ảnh. Không có ngày sinh. Chỉ có ngày mất.

Mẹ tôi đứng trước ngôi mộ rất lâu. Rồi bà cúi xuống, nhổ mấy ngọn cỏ gà mọc trên mặt cát, phủi cát trên tấm bia.

– Ông đứng sau gốc bàng ba mươi năm. – Bà nói, không lớn, không nhỏ. – Giờ con nó tới đây rồi. Ông khỏi đứng nữa.

Bà ngồi xuống cạnh ngôi mộ, quay mặt ra biển. Tôi ngồi xuống bên cạnh bà. Gió thổi tóc bà bay, sợi thun đỏ lỏng ra. Tôi đưa tay ra sau tai trái, sờ cái bớt hình hạt đậu.

Rồi tôi hát, khẽ thôi, sai nhịp, lặp đi lặp lại câu đầu, như một người đàn ông đã bế tôi đi đi lại lại trong căn phòng trọ tới sáng.

Mẹ tôi nghe hết một lượt. Tới lượt thứ hai, bà hát tiếp câu sau.

— Hết —