Cái ao đình không ai nhắc tới

Chương 2: Cái ao đình không ai nhắc tới

Sáng hôm sau, thầy Cò ngồi ở quán nước đầu đình, ăn bát bún riêu cua làng mời, vừa ăn vừa giảng cho ông phó lý.

– Có hai loại yêu. Loại sinh ra từ đất, từ nước, từ gỗ đá lâu năm. Loại sinh ra từ miệng người. – Thầy húp một ngụm nước riêu, chép miệng. – Loại thứ hai khó trừ hơn. Thầy tôi dạy: miệng sinh thì miệng diệt. Gọi tên nó một tiếng, nó nặng thêm một hạt thóc. Cả làng gọi bốn mươi bảy tiếng một tối, ba mươi tối một tháng. Ông tính đi.

– Thế cứ cấm mọi người không được nói nữa là xong?

– Ông cấm được à?

Ông phó lý nghĩ tới vợ mình. Tối qua, sau khi chạy từ nhà ông lò rèn về, mặt cắt không còn hột máu, vợ ông vẫn quay sang thằng cháu nội đang ngọ nguậy mà bảo: "Nằm yên, ngáo ộp nó ngồi trên mái kia kìa."

– Không cấm được, – ông thừa nhận.

– Mà cấm cũng chưa xong. – Thầy Cò đặt bát xuống. – Yêu từ miệng người thì trước khi có tên, nó phải có một cái lý do. Câu "không ngủ ngáo ộp bắt" làng nào cũng nói, làng nào cũng có con ngáo ộp bé tí bằng con chuột, ngồi trong xó bếp, chả hại ai. Làng ông nuôi nó to bằng con trâu. Tôi muốn biết nó bắt đầu to từ khi nào.

Thầy Cò đi hỏi trẻ con. Người lớn nói dối giỏi, trẻ con thì không.

Con Tũm là đứa đầu tiên chịu nói, vì thầy cho nó một thanh kẹo vừng.

– Ngáo ộp ở dưới ao đình, – nó nói, mắt nhìn chằm chằm vào thanh kẹo thứ hai trong tay thầy. – Bà Hai Nhiễu bảo thế. Trẻ con ra ao là ngáo ộp kéo xuống.

– Từ bao giờ?

– Từ hồi anh Thóc chết đuối.

Thầy Cò đưa cho nó thanh kẹo thứ hai.

Chuyện thằng Thóc thì ông phó lý kể lại, giọng nhỏ hẳn đi. Năm năm trước, mùa hè, thằng Thóc tám tuổi, cháu nội bà Hai Nhiễu, ra ao đình hái sen với lũ bạn. Nó trượt chân ở chỗ bậc đá rêu. Lũ bạn chạy về gọi người lớn, người lớn ra tới nơi thì đã muộn. Cả làng không ai biết bơi cho ra bơi, chỉ biết ngụp vài cái.

Sau đám tang, bà Hai Nhiễu đi từng nhà. Bà không trách ai. Bà chỉ dặn: "Bảo con cháu đừng ra ao. Bảo dưới ao có ngáo ộp." Các bà mẹ nghe theo. Rồi câu ấy lan ra, từ ao đình lan vào ngõ, từ ngõ lan vào giường, thành câu dỗ ngủ.

– Bà ấy nói nhiều nhất à? – thầy Cò hỏi.

– Bà ấy giờ nuôi con bé Chanh, em gái thằng Thóc. Tối nào cũng dỗ. – Ông phó lý ngần ngừ. – Mà bà ấy không dỗ kiểu nhà khác. Bà ấy kể. Kể dài. Con ngáo ộp mắt nó thế nào, tay nó thế nào, nó ngồi dưới ao chờ ai. Đêm nào cũng kể.

Thầy Cò im lặng một lúc.

– Vậy là bà ấy đẻ ra nó, – thầy nói. – Không phải đẻ ra cái tên. Đẻ ra cái hình.

Tối ấy, thầy Cò ngồi dưới cửa sổ nhà bà Hai Nhiễu.

Nhà bà ở sát ao đình, cái ao rộng bằng hai sào ruộng, sen đã tàn, lá sen khô gãy gập xuống mặt nước. Bà Hai Nhiễu ngoài sáu mươi, lưng còng, giọng khàn. Bà thổi đèn, "phù" một tiếng, rồi bắt đầu:

– Ngáo ộp nó ở dưới đáy ao. Mắt nó đỏ như hòn than. Tay nó dài, dài bằng cái sào. Đứa nào ra ao một mình, nó thò tay lên, nó nắm cổ chân, nó kéo xuống. Nó kéo anh Thóc xuống rồi đấy. Chanh có nghe không? Chanh không được ra ao. Chanh mà ra ao, ngáo ộp nó...

Giọng bà run. Không phải run vì sợ.

Ngoài ao, mặt nước gợn lên. Cái bóng đen trồi lên từ giữa đám lá sen khô, to hơn đêm qua, nước chảy ròng ròng trên cái lưng không có hình thù. Nó không đi về phía nhà ai cả. Nó đứng giữa ao, quay hai con mắt đỏ về phía cửa sổ nhà bà Hai Nhiễu, và đứng im ở đó, như người ta đứng chờ được gọi tên.

Thầy Cò ngồi dưới cửa sổ, nhìn nó rất lâu.

Rồi thầy đứng dậy, đi thẳng ra bờ ao, bước xuống bậc đá rêu, cái bậc mà năm năm trước thằng Thóc trượt chân.

– Thầy làm gì đấy? – ông phó lý gào lên từ đầu ngõ.

Con ngáo ộp quay về phía thầy Cò.

— Hết chương 2 —