Bát cơm gạo mới

Chương 3: Bát cơm gạo mới

Anh Thể nghe Biếc kể xong, gõ ngón tay xuống bàn rất lâu.

– Em là kỹ sư. – Anh nói. – Em định viết vào báo cáo là ma rút cọc à?

– Em không viết thế. – Biếc đáp. – Em viết là có dấu hiệu khu vực gò Đống Cao là nơi chôn cất tập thể chưa được quy tập. Có lời khai của nhân chứng sống. Có người trong làng xác nhận. Theo luật, phát hiện mồ mả trong diện tích thu hồi thì phải xử lý: di dời, quy tập, có chi phí, có lễ. Không làm, sau này máy xúc xuống mà đào lên xương người thì cả dự án đứng, công ty lên báo, anh mất việc trước em.

Anh Thể không trả lời ngay. Biếc đẩy sang trước mặt anh tờ đề xuất cô thức trắng đêm viết. Cô đề nghị thuê một đơn vị khảo sát bằng máy radar xuyên đất, loại người ta dùng dò cáp ngầm và khảo cổ, chạy qua gò trước khi làm bất cứ việc gì.

Một tuần sau, máy radar về. Hai kỹ thuật viên đẩy cái máy trông như máy cắt cỏ qua lại trên gò suốt một ngày. Tối, họ gửi Biếc bản kết quả. Trên màn hình, lớp đất dưới gò Đống Cao hiện lên thành những dải màu. Ở độ sâu từ tám mươi phân tới một mét rưỡi, có những vệt dị thường chạy song song, dài, đều đặn, chín vệt, như những cái hố dài được đào cạnh nhau.

Anh Thể xem xong, ngồi im. Rồi anh gọi điện về tổng công ty.

Chiều hôm ấy, chú Bột kể với Biếc, chú thấy anh Thể một mình đi bộ ra gò, tay cầm bó hương mua ở chợ đầu đê. Anh đứng dưới gốc duối rất lâu, thắp hương lên cái bệ gạch vỡ, vái ba vái, rồi ngồi xuống bờ ruộng hút hết hai điếu thuốc mới về. Anh không kể với ai. Biếc cũng không hỏi.

Việc kéo dài thêm hai tháng. Xã họp, công ty họp, các cụ trong làng họp. Có buổi họp, một ông trong số mấy hộ chưa nhận đền bù đứng lên, nói gò Đống Cao là của tổ tiên làng, muốn động vào thì công ty phải trả thêm tiền cho cả thôn. Mấy người hùa theo. Biếc đứng dậy, xin nói. Cô bảo người nằm trên gò không phải tổ tiên của ai trong làng cả, họ là người các nơi đi xin ăn, chết đói, không ai biết tên. Lấy họ ra mặc cả thì không phải đạo. Cả hội trường im phắc. Rồi cụ ông già nhất thôn, ngồi hàng đầu, gõ gậy xuống nền gạch, bảo: "Con bé nói phải." Ông kia ngồi xuống, không nói thêm câu nào.

Trong hai tháng ấy, Biếc cho cắm cọc ở chỗ bể xử lý mới, cách gò hai trăm mét về phía đông. Đêm nào cô cũng nhắn Vọng ra xem. Cọc nào cũng đứng yên. Không một nắm thóc nào. Cuối cùng người ta chốt: dịch bể xử lý nước thải sang phía đông hai trăm mét. Gò Đống Cao giữ nguyên, quy hoạch thành một khoảnh cây xanh, xây tường bao, dựng một tấm bia chung. Không quy tập, không đào bới. Người đã nằm yên tám mươi năm thì để yên.

Ngày khánh thành tấm bia, trời đầu thu, lúa mùa đã ngả vàng trên những thửa ruộng còn lại. Cả làng ra gò. Bà Nhiêu ngồi xe lăn, con dâu đẩy. Ông từ đình làm lễ. Người ta bày lên bệ đá mới một mâm cỗ chay, một bát cơm gạo mới nấu từ lúa mùa đầu tiên của làng.

Lễ xong, bà Nhiêu ra hiệu cho Biếc đẩy xe tới sát chân bia. Bà lấy cái túi vải nhỏ trong túi áo ra, run run cởi sợi chỉ đỏ. Bà định rắc nắm thóc của thằng Đậu xuống chân bia, chỗ đất mới đắp.

Rồi bà dừng lại, nhìn vào lòng bàn tay.

Biếc cúi xuống nhìn theo. Trong lòng bàn tay nhăn nheo của bà cụ là một nắm thóc. Không phải thóc lép. Từng hạt căng mẩy, vàng óng, nặng tay, như thóc vừa phơi xong trên sân gạch ngày nắng đẹp nhất của mùa gặt.

Bà Nhiêu không nói gì. Bà nhìn nắm thóc rất lâu, rồi nắm chặt tay lại, áp vào ngực, cúi gập người xuống như ôm một đứa trẻ. Con dâu bà định hỏi, Biếc kéo tay chị lại.

Bà Nhiêu mất ba tuần sau, trong giấc ngủ. Người nhà kể, lúc liệm, bàn tay phải của bà vẫn nắm chặt, không ai gỡ ra được. Họ để nguyên như thế.

Công trường khu công nghiệp khởi công vào mùa xuân. Biếc đã chuyển sang một dự án khác ở Nghệ An, nhưng cô vẫn giữ liên lạc với Vọng. Một tối tháng Ba, Vọng gửi cho cô một tấm ảnh, chụp lúc tảng sáng, từ trên đê nhìn xuống.

Giữa bốn bề máy móc, đất san phẳng, cọc mốc đỏ cắm dày đặc, gò Đống Cao nằm yên trong vòng tường bao, cây duối già đã đâm chồi non. Không một cái cọc nào trên công trường bị rút lên.

Dưới tấm ảnh, Vọng nhắn thêm một dòng: "Sáng nay em lên gò thắp hương. Ở chân bia có ai để một nắm thóc mới, xếp gọn thành một đống nhỏ, chưa bị chim ăn. Làng bảo không ai để cả."

— Hết —