Người trên nhất nhà

Chương 3: Người trên nhất nhà

Bà Thân đã dậy. Bà luôn dậy lúc giờ Dần, ngồi ở nhà trên, uống chén trà đầu tiên trong ngày, u Lài đứng hầu sau lưng. Thấy Hến bưng chậu nước bước vào, bà đặt chén trà xuống.

Hến đặt chậu xuống trước ghế bà, quỳ xuống.

– Bẩm mẹ. – Nàng nói, giọng to và rõ, to đến mức dãy nhà ngang cũng nghe thấy. – Sáng nay có người truyền lệnh mẹ, bảo con bưng nước rửa chân hầu người trên. Con nghĩ mãi. Trong nhà này, người trên nhất là mẹ. Con xin rửa chân cho mẹ.

Bà Thân nhìn nàng. Nhìn chậu nước. Nhìn ra cửa, nơi dì Hai vừa hớt hải chạy đến, theo sau là chị Mơ và cô cháu gái, đứng khựng lại ở bậc thềm.

Bà Thân không nói gì. Bà từ từ cởi đôi hài, đặt hai bàn chân vào chậu nước ấm.

Hến rửa. Nàng rửa như rửa chân cho mẹ nàng mỗi tối sau một ngày lội bãi bắt hến, kỳ gót, xoa mu bàn chân, lau từng kẽ ngón. Bàn chân bà Thân nhỏ, gót nứt, có một vết sẹo cũ ở mắt cá, không giống chân một bà lớn.

Cả nhà trên im lặng. Chỉ có tiếng nước.

Rửa xong, Hến lau khô, đỡ chân bà đặt lên đôi hài. Bà Thân bấy giờ mới quay sang u Lài:

– Lài. Sáng nay ta có sai ai truyền lệnh gì không?

– Bẩm bà, không ạ. – U Lài đáp, giọng khàn khàn. – Mười ngày nay bà chưa sai ai truyền lệnh nào cả.

Dì Hai đứng ở bậc thềm, mặt đỏ rồi trắng. Chị Mơ quỳ sụp xuống. Cô cháu gái thì lùi lại sau lưng dì, như muốn biến mất.

Hến vẫn quỳ. Nàng không nhìn dì Hai. Nàng nghĩ đến câu mẹ dạy: gõ vỏ rồi thì thôi, đừng bóc ra trước mặt người bán.

– Bẩm mẹ, – Hến nói, – chắc là con nghe nhầm. Giờ Dần trời tối, con ngái ngủ. Con xin chịu phạt.

Bà Thân nhìn nàng rất lâu. Rồi bà cười. Đó là lần đầu tiên trong bảy ngày Hến thấy bà cười.

– Dì Hai, – bà nói, không quay đầu, – cháu gái dì thêu đẹp. Dì đưa nó về phủ, rồi nhờ mối tìm cho nó chỗ khác tử tế. Còn chị Mơ, mấy hôm nay dậy sớm quá, cho nghỉ ba tháng về quê.

Dì Hai đứng im một lúc, rồi cúi đầu, rồi đi. Lúc đi ngang qua Hến, dì dừng lại một khắc, nhìn xuống cô gái đang quỳ bên chậu nước. Hến ngẩng lên, và nói nhỏ, chỉ đủ cho dì nghe:

– Dì Hai, con không giành gì của cậu Tư đâu ạ. Cậu Tư học giỏi, sau này con còn nhờ cậu dạy chữ cho các cháu.

Dì Hai nhìn nàng như nhìn một thứ gì rất lạ. Rồi dì đi, không nói gì. Nhưng Hến thấy vai dì không còn cứng như lúc nãy.

Khi chỉ còn hai người, bà Thân bảo u Lài đem cất chậu nước, rồi bảo Hến ngồi xuống ghế cạnh bà. Hến không dám. Bà bảo lần nữa, Hến mới ngồi, ngồi ghé một nửa.

– Con có biết vì sao ta để yên bảy ngày không? – Bà hỏi.

– Bẩm, con không biết.

– Ngày thứ hai ta đã biết rồi. Lá đa ở sân trước, ta chưa từng bắt ai quét đến chiếc cuối cùng. – Bà Thân rót trà, đẩy một chén sang trước mặt Hến. – Ta để yên là để xem con làm gì. Con mà cãi, con là đứa nóng. Con mà khóc lóc chạy đi mách, con là đứa yếu. Con mà làm hết mọi lệnh rồi chịu quỳ rửa chân cho dì Hai, thì con là đứa không biết đường. Làm dâu trưởng nhà này, cả đời phải sống chung một mái nhà với dì Hai, với cậu Tư, với những người như chị Mơ. Đuổi được họ đi thì dễ. Sống được với họ mới khó.

Hến cầm chén trà, không uống.

– Bẩm mẹ, thế lệ ở thử mười ngày...

Bà Thân cười lần thứ hai.

– Lệ ấy là có thật. Bốn đời rồi. – Bà nói. – Hồi ta về ở thử, mẹ chồng ta cũng để yên cho một người khác truyền lệnh giả. Người ấy là bà cô của ông nhà, bắt ta ngâm chân dưới ao sen cả buổi chiều để hái ngó. Ta ngâm đến ngày thứ tám mới hiểu ra. Chỗ sẹo ở mắt cá con vừa rửa đấy, là vỏ trai cứa hồi ấy.

Ngày thứ tám, ngày thứ chín, ngày thứ mười, không còn ai gõ cửa buồng Hến lúc giờ Dần. Nàng vẫn dậy giờ Dần, vì quen, vẫn xuống bếp thổi cơm, vì thích. Trưa ngày thứ tám, nàng nấu một nồi canh hến chua với khế và thì là, bưng lên mâm trên. Bà Thân húp hết hai bát, không khen, chỉ bảo u Lài mai đi chợ mua thêm hến. Sáng ngày thứ chín, u Lài bưng vào cho nàng một cái khay, trên khay có một cái khăn tay thêu đôi uyên ương, thêu khéo, mà đường kim mỗi chỗ một kiểu, như có hai người thay nhau thêu.

– Bà lớn bảo đổi lấy cái khăn đôi vịt bầu của cô. – U Lài nói. – Đôi vịt bầu bà giữ.

Ngày thứ mười, mẹ Hến chèo thuyền từ bến Đò Gành lên đón, mang theo một thúng hến tươi làm quà. Bà Thân ra tận cổng đón thông gia, lần đầu tiên trong bốn đời, theo lời bà bán xôi kể lại.

Hai bà mẹ đứng nói chuyện với nhau ở cổng rất lâu. Hến không nghe được họ nói gì. Nàng chỉ thấy bà Thân cúi xuống thúng hến, nhặt một con lên, gõ gõ vào vỏ, nghe tiếng.

Con hến ngậm chặt miệng.

Bà Thân gật đầu, như người vừa chọn được đúng thứ mình cần mua.

— Hết —