Lối tre

Chương 3: Lối tre

Năm giờ sáng, trời chưa sáng hẳn, Tranh đã đứng ngoài nhà nghỉ chỗ Bảo ở.

– Cho em mượn nó ba mươi phút. – Cô nói. – Trước khi xe lên.

Bảo đứng ở cửa, tóc rối, mắt còn đỏ vì thức khuya.

– Mượn làm chi?

– Cho nó rà cái lối mòn trong bờ tre.

– Cái lối đó không nằm trong hợp đồng. Bản đồ của tỉnh không tô màu cam ở đó. Dân đi lại năm chục năm rồi.

– Cái ruộng bên Bàu Sen chỗ ông Sáu chết cũng đi lại chục năm. – Tranh nói. – Anh, tháng Mười năm ngoái lũ xói cái bờ mương ở lối đó, đất trên đồi trôi xuống cả mét. Em đi qua hôm qua, rễ tre trồi lên hết. Đất trên đồi là đất màu cam. Mệ Nhạn đi lối đó mỗi trưa, đi về hai lần.

Bảo nhìn cô rất lâu.

– Em tin cái máy nói thật?

– Em không biết nó nói thật hay không. – Tranh nói. – Em chỉ biết ông Lũy đọc đất ba mươi năm. Mảnh rò của ổng rò ra từ cái đầu biết đọc đất. Mình xóa thì xóa luôn cả cái đó. Trước khi xóa, cho em hỏi nó một lần.

Bảo quay vô phòng. Tranh tưởng anh đóng cửa. Lát sau anh đi ra, đã mặc áo bảo hộ màu cam, tay cầm máy tính bảng.

– Hai mươi phút. Anh ký giấy chịu trách nhiệm. Không được để ai đi vô trong vòng năm chục mét.

Năm giờ hai mươi, trời hửng hồng trên đồi. Hai người đưa con robot ra đầu lối mòn. Tranh căng dây cảnh báo ở hai đầu lối, rồi chạy vòng xuống nhà bà Nhạn dặn bà sáng nay đừng ra khỏi nhà, có người hỏi thì nói đội rà bom đang làm. Bà Nhạn đứng ở cửa, nhìn cô một lúc, không hỏi gì, chỉ gật đầu.

Tranh quay lại, cầm bộ điều khiển. Cô không ra lệnh đường đi. Cô chỉ đặt chế độ tự rà, vùng là toàn bộ lối mòn, độ sâu tối đa.

Con robot đứng ở đầu lối một lúc. Nó nhìn mặt trời mọc trên đồi một phút, như mọi sáng. Rồi nó bước vào.

Nó đi chậm hơn ngoài ruộng. Đầu dò quét sát mặt đất, sát rễ tre. Bảo đứng cạnh Tranh, mắt dán vào màn hình, thỉnh thoảng đọc thành tiếng những chỉ số mà cô đã đọc được: từ trường sạch, mật độ đất bình thường, sạch, sạch. Một trăm mét. Hai trăm mét. Con robot tới khúc lõm nơi lũ xói bờ mương.

Nó dừng lại.

Không phải kiểu dừng của đầu dò kêu. Đầu dò chưa kêu. Nó dừng như người đi đường dừng lại khi thấy một vết lạ. Cái đầu nó cúi thấp, xoay qua xoay lại, chĩa vào lớp đất mới bồi dưới chân bờ tre. Lớp đất đó đỏ hơn đất cũ, có những vệt cát mịn chạy xiên.

– Đất bồi mới. – Bảo nói, đọc màn hình. – Nó đang so lớp. Cái ni không có trong chương trình gốc của RD-4. Đây là của ông Lũy.

Con robot gõ đất ba cái. Nhẹ. Rất nhẹ, như sợ đánh thức ai.

Rồi đầu dò kêu.

Tranh nghe tim mình đập trong tai. Trên màn hình hiện một vệt đỏ, hình thuôn dài, nằm nghiêng, sâu bốn mươi hai phân dưới lối đi, ngay chỗ có một cái rễ tre trồi lên mà ai đi ngang cũng phải bám vào để bước xuống. Chỗ bà Nhạn đặt chân mỗi trưa, đi về hai lần.

– Đạn pháo. – Bảo nói, giọng khàn. – Loại lớn. Còn ngòi.

Hai người đứng im. Con robot cũng đứng im, một chân giơ lên lưng chừng, như ông già đứng chặn trước ngõ.

Phải đến trưa đội xử lý của tỉnh mới tới. Họ làm việc của họ. Tranh không được lại gần. Cô ngồi trên tảng đá ở đầu bờ tre, chỗ bà Nhạn vẫn ngồi mỗi trưa, nhìn mấy người áo xanh khom lưng trong lối mòn. Bảo đi đi lại lại, gọi điện liên tục. Cô nghe được những mẩu câu: "dịch chuyển do lũ", "lớp đất bồi tám tháng", "đề nghị khảo sát lại toàn bộ chân đồi". Có một lần cô nghe anh nói lớn: "Không, cái đó là kỹ năng. Mảnh rò đó là kỹ năng. Anh nghe em nói đã."

Ba giờ chiều, người ta mang quả đạn đi. Bảo ngồi xuống cạnh cô trên tảng đá, áo cam ướt đẫm.

– Hãng hoãn lọc. – Anh nói. – Chưa phải hủy. Hoãn. Anh viết báo cáo, đề nghị xếp lại loại mảnh rò. Có thể mất nửa năm, có thể không ai nghe. Mà tạm thời nó ở lại.

– Cảm ơn anh.

– Đừng cảm ơn anh. – Bảo nhìn con robot đang đứng chờ ở đầu ruộng, thân vàng bám đầy đất đỏ. – Năm năm anh làm ở hãng, anh dạy người ta rằng bản kỹ năng không phải người. Bữa ni anh không biết nói răng nữa.

Có tiếng dép đi trên đường liên xã. Bà Nhạn đi vòng từ phía chân đồi ra, tay chống một cây gậy tre, cái nón lá nghiêng che nắng. Bà dừng lại ở đầu sợi dây đỏ, nhìn vào lối mòn, nhìn cái hố người ta vừa đào, đất đỏ còn ướt.

– Cái chi dưới đó rứa con?

– Dạ, một quả đạn pháo mệ. – Tranh đứng dậy. – Ngay chỗ cái rễ tre.

Bà Nhạn đứng rất lâu. Tranh tưởng bà sẽ ngồi sụp xuống. Bà không ngồi. Bà chỉ cười, một cái cười méo, rồi lắc đầu.

– Cả đời hắn dặn tui đừng đi lối tre. – Bà nói. – Lối tre gần hơn đường cái nửa cây số. Tui không nghe. Hắn nói cái chân đồi ni hồi chiến tranh người ta đặt pháo, đất trên đó chưa ai rà, mưa lũ là trôi xuống. Năm mô hắn cũng nói. Tui nói hắn lo xa. Tui nói tui đi năm chục năm rồi có răng mô.

– Mệ ơi, có một đêm con robot tự nói một câu. – Tranh nói. – Bằng giọng ông.

Cô không biết có nên nói không. Bảo nhìn cô, rồi lặng lẽ đưa máy tính bảng ra, bấm phát chuỗi âm thứ nhất. Giọng khàn khàn giữa buổi chiều nắng gắt, nhỏ như tiếng gió qua lá tre:

– Nhạn, đừng đi lối tre.

Bà Nhạn nhắm mắt lại.

– Còn một cái nữa. – Bảo nói khẽ. – Cái thứ hai, đêm trước đó. Tối qua Tranh mới nghe cái đầu thì anh gọi. Anh cũng tưởng nó là tiếng rè.

Anh bấm phát. Lần này chỉ có mấy chữ, rời rạc, như người nói khi đang ngủ:

– Còn sống. Về rồi. Ngủ đi.

Không ai nói gì. Bên kia bờ tre, một con chim chìa vôi kêu mấy tiếng rồi bay mất. Bà Nhạn mở mắt, nhìn ra ruộng sắn, nơi con robot vàng đang đứng chờ ở đầu bờ, bóng nó in ngắn ngủn trên đất đỏ.

– Năm mươi năm, – bà nói, – hắn gõ cửa sổ mà chưa lần mô hắn nói ra miệng mấy chữ đó. Tui chỉ đoán.

Bà quay lưng đi về theo đường cái, cây gậy tre gõ xuống mặt đường từng nhịp. Bảo nhìn theo bà, rồi nhìn xuống màn hình, rồi tắt máy, ngồi yên.

Hôm sau, đội quay lại làm ruộng sắn nhà ông Đoàn. Gió Tây vẫn thổi. Mười một giờ rưỡi, bà Nhạn tới. Bà không đi lối tre. Lối tre đã căng dây đỏ, đội của tỉnh sẽ quay lại rà cả chân đồi. Bà đi vòng con đường liên xã, xa hơn chừng nửa cây số, chân bước chậm trên nền đất nóng. Bà ngồi xuống tảng đá, đặt cái cặp lồng bên cạnh.

Mười một giờ bốn mươi, con robot dừng lại giữa ruộng, quay mặt ra đường, gõ xuống đất ba cái.

Bà Nhạn cầm cái nắp cặp lồng lên, gõ lại ba cái, tiếng nhôm vang lanh lảnh giữa trưa.

Màn hình trên tay Tranh hiện chữ vàng: Mảnh rò số bốn mươi mốt. Cô không đọc. Cô đặt bộ điều khiển xuống, đi ra bờ tre, ngồi xuống cạnh bà.

Bà Nhạn mở cặp lồng, rút trong túi vải ra hai cái muỗng nhôm, đưa cho cô một cái.

– Ăn đi con. – Bà nói. – Cá nục bữa ni tươi.

Ngoài ruộng, con robot ông Lũy đứng yên bốn mươi giây, rồi quay lại, cúi đầu dò xuống mặt đất, làm tiếp.

— Hết —