Người đàn bà mang cơm

Chương 2: Người đàn bà mang cơm

Chiều thứ Tư, Tranh mang cái cặp lồng đã rửa sạch đi theo lối mòn trong bờ tre.

Lối mòn chạy dọc bờ tre chừng ba trăm mét, rồi rẽ xuống một con mương cạn, qua một cây cầu ván, ra tới mấy ngôi nhà cấp bốn nằm thưa thớt dưới chân đồi. Tháng Mười năm ngoái lũ về, nước chảy xiết qua đây, xói lở cả một mảng bờ mương, giờ lối đi chỗ đó lõm xuống như cái muỗng, rễ tre trồi lên đen sì. Ai đi ngang cũng phải bám vào rễ mà bước.

Ngôi nhà cuối cùng có giàn mướp trước sân và một cây vú sữa già. Người đàn bà đội nón lá đang ngồi trên bậc hiên lặt rau. Bà ngẩng lên khi Tranh tới cổng, không ngạc nhiên.

– Con bé điều khiển cái máy đó hả. Vô đi.

– Dạ con chào mệ. Con mang trả cặp lồng.

– Để đó.

Tranh ngồi xuống bậc hiên. Gần thì cô thấy bà già hơn cô tưởng, chừng gần tám mươi, tóc bạc trắng búi gọn sau gáy, hai bàn tay đen sạm, ngón tay cái bên trái thiếu một đốt.

– Mệ cho con hỏi. Mệ mang cơm ra cho ai rứa mệ?

Bà lặt xong một cọng rau lang, bỏ vô rổ.

– Cho cả đội. Hồi trước tới chừ, đội rà bom đi ruộng mô gần đây là tui mang cơm. Tui không mang thì mấy đứa bay ăn bánh mì khô.

– Hồi trước là hồi mô mệ?

– Năm hai ngàn lẻ ba. – Bà nói, như nói tuổi một đứa cháu. – Năm mươi bảy năm rồi.

Tranh lặng người.

– Mệ tên chi rứa mệ?

– Nhạn. Hoàng Thị Nhạn. – Bà nhìn cô. – Mi muốn hỏi chuyện thằng Lũy chớ chi. Hỏi đi.

Bà kể. Cũng không nhiều. Năm hai ngàn lẻ ba, Hồ Sĩ Lũy hai mươi lăm tuổi, vào đội rà phá bom mìn của tỉnh. Hoàng Thị Nhạn hai mươi hai, con gái nhà trồng hồ tiêu dưới chân đồi. Đội Lũy rà ruộng nhà cô. Trưa nào cô cũng mang cơm ra. Mấy tháng sau thì hai đứa thương nhau. Hai nhà dạm ngõ. Đám cưới định vào tháng Chạp năm hai ngàn lẻ năm.

– Tháng Mười năm đó, – bà nói, – thằng Sáu cùng đội với hắn chết ngoài ruộng bên Bàu Sen. Cái ruộng đó người ta đi lại cả chục năm rồi, ai cũng nói sạch. Ruộng sạch mà nó nổ. Vợ thằng Sáu mới đẻ được ba tháng.

Bà lặt rau tiếp. Tay bà không run.

– Đám tang thằng Sáu xong, Lũy qua nhà tui, đứng ngoài ngõ, không vô. Hắn nói hắn không cưới nữa. Hắn nói hắn không muốn tui ôm con đứng giữa đám tang như vợ thằng Sáu. Tui nói tui chịu. Hắn nói hắn không chịu. Hắn bướng lắm. Hắn bướng hơn tui.

– Rồi mệ...

– Rồi tui không lấy ai. Hắn cũng không lấy ai. Rứa thôi.

Tranh nhìn ngón tay thiếu một đốt của bà. Bà thấy cô nhìn.

– Cái ni là dao chặt tiêu. Không phải bom. – Bà cười, lần đầu tiên. – Hắn làm nghề rà bom ba mươi năm mà lành lặn, tui ở nhà làm vườn thì cụt ngón tay. Hắn chọc tui hoài.

– Mệ vẫn mang cơm cho đội của ông?

– Vẫn mang. Hắn đi ruộng mô gần là tui mang. Hắn ăn chung với cả đội, ngồi xa tui. Ba chục năm, chưa bữa mô hắn ngồi ăn riêng với tui.

– Rứa mà mệ vẫn gói hai cái muỗng.

Bà Nhạn ngừng tay. Lần đầu tiên bà không trả lời ngay.

– Thói quen. – Bà nói.

Gió Tây thổi qua giàn mướp, lá mướp xào xạc. Ngoài đồi có tiếng ai gọi trâu.

– Mệ ơi. – Tranh nói. – Trưa mô con robot cũng dừng lại lúc mười một giờ bốn mươi, quay ra đường, gõ đất ba cái. Bên hãng nói đó là lỗi. Thứ Sáu này người ta đưa nó đi lọc, xóa hết mấy cái lỗi đó.

Bà Nhạn đặt rổ rau xuống.

– Ba cái?

– Dạ. Ba cái. Đều nhau.

Bà đứng dậy, chậm chạp, đi vô nhà. Tranh nghe tiếng bà lục cái tủ gỗ. Lát sau bà đi ra, tay không cầm gì. Bà chỉ đứng ở cửa, chỉ lên khung cửa sổ gỗ bên trái. Tranh nhìn theo. Ngay giữa thanh gỗ ngang của khung cửa có ba vết lõm nhỏ, mòn bóng, sát nhau, như ai đó đã gõ đốt ngón tay vào đúng chỗ đó hàng ngàn lần.

– Hồi chưa bỏ nhau, – bà Nhạn nói, – tối mô tui cũng không ngủ được, sợ hắn nằm lại ngoài ruộng. Hắn hứa tối mô đi làm về cũng ghé qua cửa sổ, gõ ba cái. Ba cái là còn sống. Còn sống, về rồi, ngủ đi.

– Rồi sau khi ông bỏ đám cưới...

– Hắn vẫn gõ. – Bà nói. – Năm mươi năm. Tối mô đi ngang cũng gõ ba cái, rồi đi. Không vô. Tới năm hắn đau nằm viện trên Bến Ngàn, thì thôi.

Bà ngồi xuống bậc hiên, cầm rổ rau lên lại.

– Mười một giờ bốn mươi là giờ tui ra tới bờ tre, hồi xưa. – Bà nói, không nhìn Tranh. – Đội của hắn nghe tiếng tui gọi cơm là nghỉ tay. Mi nói với cái hãng của mi, đó không phải lỗi. Hắn gõ cho tui đó. Hắn biết tui ngồi đó.

Trên đường về lán, Tranh gọi cho cha. Ông đang ngồi xem bóng đá ở nhà dưới Bến Ngàn, tiếng bình luận viên ồn ào phía sau.

– Ba, ba có biết ông Hồ Sĩ Lũy không ba?

– Ông Lũy đội rà phá trên Cồn Lộc hả? Biết chớ. – Cha cô vặn nhỏ tiếng ti vi. – Hồi ba bị nổ, ổng là người lên rà lại cái ruộng nhà nội. Ổng tìm thêm hai quả nữa, ngay cạnh chỗ ba lượm. Răng con hỏi?

– Con đang chạy cái robot mang bản kỹ năng của ổng.

Đầu dây bên kia im một lúc.

– Ổng kỹ lắm. – Cha cô nói. – Ba nhớ ổng không cho ai đi lối tắt. Ruộng sạch rồi ổng cũng bắt đi đường bờ. Hồi đó ba con nít, ba ghét ổng lắm. Ổng biểu ba, mi mất một bàn tay là mi còn may, đừng có đi lối tắt nữa nghe chưa.

Tranh dừng xe đạp bên đường, nhìn lên chân đồi tối sẫm.

– Ba ơi, ba có nghe ổng có người thương không?

– Cái đó thì ba không biết. – Cha cô cười. – Ông già đó mà thương ai thì chắc cũng thương kiểu rà bom, đi chậm, không nói.

Tối hôm đó Tranh không ngủ được. Cô ngồi trong lán của đội, ngay cạnh chỗ con robot đỗ sạc pin dưới mái tôn. Đèn xanh trên lưng nó nhấp nháy chậm, như người ngủ thở. Cô mở nhật ký mảnh rò của nó ra đọc từ đầu. Ba mươi bốn mảnh, đa số là hành vi: dừng, quay, gõ, vòng qua bên trái. Có hai mảnh khác hẳn, xếp loại "chuỗi âm".

Robot RD-4 có loa để phát cảnh báo cho người trong vùng nguy hiểm. Loa đó chỉ được phát ra các câu cài sẵn. Nhưng hai đêm trước, lúc hai giờ mười bảy phút sáng, khi đang sạc pin, nó tự phát ra một chuỗi âm dài hai giây rưỡi. Không ai trong lán nghe vì loa ở mức thấp nhất. Máy chỉ ghi lại.

Tranh cắm tai nghe, bấm phát.

Một giọng đàn ông già, khàn, giọng Cồn Lộc đặc, nói nhỏ như nói trong mơ:

– Nhạn, đừng đi lối tre.

Cô ngồi bật dậy. Đúng lúc đó điện thoại reo. Bảo gọi từ nhà nghỉ ở thị trấn.

– Tranh, anh mới đọc hai cái chuỗi âm. – Giọng anh căng. – Em nghe chưa?

– Em đang nghe.

– Cái đó không phải rò hành vi nữa. Nó phát ra lời người. Anh báo về hãng rồi. Hãng nói không đợi tới thứ Sáu. Sáng mai bảy giờ xe lên chở nó về Thạch Cảng.

— Hết chương 2 —