Ống tay áo nặng một bên

Chương 3: Ống tay áo nặng một bên

Tui kể hết cho chú nghe. Nói được nửa chừng thì tui khóc. Chú không đánh tui. Chú không nói gì. Chú chỉ đứng dậy, lấy cái nón lá treo trên vách.

– Khâm sai về bến giờ Thân, – chú nói. – Còn hai canh giờ.

– Chú đi báo quan hả chú?

– Báo quan nào? Quan ở bến là quan của bang Ba Sông. – Chú đội nón. – Tao đi tìm cái thằng cầm tụ tiễn.

– Chú biết mặt nó đâu?

Chú dừng lại ở cửa.

– Tao không biết mặt nó. Mà mày với tao biết cây tụ tiễn.

Bến làng chiều hôm ấy đông như phiên chợ Tết. Người ta nghe khâm sai về tra án muối lậu, kéo ra coi cho biết mặt. Lính lệ dựng hàng rào tre hai bên lối từ bến lên đình làng, nơi khâm sai sẽ dừng lại nghe dân trình bày. Thuyền buôn đậu kín bến, cột buồm như rừng tre.

Chú tui đi một đầu, tui đi một đầu. Chú dặn: cây tụ tiễn nặng chừng nửa cân, buộc dọc cẳng tay trong ống tay áo. Người đeo nó thì tay áo bên ấy sẽ nặng hơn, rủ xuống thẳng hơn, đánh đu chậm hơn tay bên kia. Muốn bắn trong năm bước thì phải đứng hàng đầu, sát hàng rào tre. Và muốn bóp lẫy thì phải co ngón giữa lại, nên bàn tay bên ấy sẽ nắm hờ, không buông thõng.

Tui chen hàng đầu, đi dọc hàng rào, nhìn từng ống tay áo một. Tim tui đập như trống chầu. Tay áo nâu, tay áo đen, tay áo vá. Đàn ông, đàn bà, ông già, con nít. Ống tay nào cũng đánh đu như nhau.

Có một ông già áo dài the, ống tay phải trĩu xuống, bàn tay nắm hờ. Tui chen tới sát lưng ông, tim muốn rớt ra ngoài, thì ông thò tay vô ống áo lôi ra một nắm xôi gói lá chuối, đưa cho thằng cháu đứng bên. Tui lùi ra, mồ hôi đổ như tắm.

Tiếng chiêng nổi lên ở bến. Thuyền khâm sai cập bến. Một người đàn ông chừng năm mươi, áo xanh, mặt gầy, bước lên bờ, đi giữa hai hàng lính. Ông đi chậm, nhìn dân hai bên, gật đầu với từng người như người ta về làng.

Tui nhìn xuống hàng người phía trước ông. Còn hai chục bước. Mười lăm bước.

Rồi tui thấy nó.

Một người đàn ông đội nón cời, áo cánh nâu, đứng sát hàng rào tre cách tui chừng bảy người. Tay trái gã buông lỏng, đánh đu theo nhịp chen lấn. Tay phải thì không. Ống tay áo bên phải rủ thẳng xuống, nặng nề như có nhét đá. Bàn tay phải của gã nắm hờ, ngón giữa co lại.

Khâm sai còn mười bước.

Tui không la. La thì gã bắn liền. Tui chen. Tui đạp lên chân người ta, thúc cùi chỏ vào bụng người ta, người ta chửi ầm lên. Tám bước. Gã đàn ông nón cời bắt đầu nâng cánh tay phải lên, rất chậm, như người giơ tay gãi tai.

Sáu bước.

Tui nhào tới, ôm chặt lấy cánh tay phải của gã, ghì xuống bằng cả sức nặng của mình, như ôm cán búa tạ.

Một tiếng "tách" khẽ. Mũi tên bắn xuống đất, cắm phập vào nền đất nện cách mũi giày khâm sai hai bước.

Gã giật tay ra, quay người định chạy. Một bàn tay to như cái đe sắt từ đâu chụp lấy cổ áo gã, nhấc bổng lên. Chú tui. Chú đứng đó, nón lá lệch, thở hổn hển, vai rộng như cánh cửa lò.

Lính lệ ùa tới. Người ta la hét. Khâm sai Vũ Hành Chỉ đứng yên giữa lối đi, nhìn mũi tên lông ngỗng cắm trên đất. Rồi ông nhìn chú tui, nhìn tui.

Chú tui buông gã đàn ông cho lính, rồi quỳ xuống trước mặt khâm sai, ngay trên đá ong.

– Bẩm quan, – chú nói, giọng không run. – Cây tụ tiễn đó là của tôi rèn. Tôi xin chịu tội.

Đêm đó, chú tui ngồi ở công đường tạm trong đình làng tới khuya, kể hết cho khâm sai nghe: Tam gia Phạm Khắc Thuần, bảy ngày, ba trăm nóc nhà, thuyền sắt của bang Ba Sông. Kể cả chuyện cái lò xo tôi nước giếng. Cây tụ tiễn bị tháo ra trên bàn quan, cái lò xo nằm đó, vẫn nguyên, vẫn bật.

Khâm sai hỏi tui có phải đứa tôi lại lò xo không. Tui dạ. Ông hỏi tại sao. Tui nói con tưởng chú con làm sai.

Ông khâm sai nhìn tui một lúc lâu, rồi ông cười, lần đầu tiên trong ngày.

– Chú mày làm sai để cứu ta, – ông nói. – Mày sửa lại cho đúng, thì suýt giết ta. Rồi mày lại cứu ta. Cái nghề rèn nhà mày rắc rối thật.

Rồi ông quay sang chú tui, hỏi sao không từ chối ngay từ đầu.

– Tôi từ chối thì nó tìm lò khác, – chú tui đáp. – Lò khác làm thì cái lò xo không gãy.

Ba tháng sau, bang Ba Sông bị giải tán, Tam gia bị giải về kinh. Thuyền sắt bây giờ do làng tự thuê. Chú tui được tha tội vì đã tự thú và giúp bắt người, nhưng bị phạt đánh không công một năm dao rựa cho lính đồn.

Bữa chú về, chú không nói gì nhiều. Chú dẫn tui ra sau nhà, đứng trước cái lu nước mưa.

– Mày tôi lò xo bằng nước mưa, – chú nói. – Là đúng nghề. Tao dạy mày vậy, mày làm vậy, là đúng. Sai là ở tao. Tao biết mà không nói với mày. Tao sợ mày biết rồi, mai mốt bang tới hỏi mày, mày nói ra.

Chú múc một gáo nước mưa, đưa cho tui.

– Từ nay cái gì tao làm, tao nói cho mày biết vì sao. Mày thấy tao làm sai thì mày hỏi. Đừng sửa lén.

Tui uống. Nước mưa mát lạnh, ngọt, có mùi mái ngói.

Chiều đó chú lấy hết khuôn đúc ám khí cũ cất trong rương, những cái khuôn mà tui chưa từng thấy, đem ra bến, quăng xuống chỗ nước sâu nhất. Rồi chú về lò, nhóm lửa, bảo tui đứng ống bễ.

Chú rèn cho tui một cây liềm. Lưỡi cong như trăng non, cán gỗ trắc. Lúc nung đỏ, chú gắp nó ra, đưa cái kẹp cho tui.

– Mày tôi. Nước gì thì mày tự chọn.

Tui cầm cây liềm đỏ rực, đứng giữa thùng nước giếng cạnh đe và cái lu nước mưa sau nhà. Tui nghĩ tới mấy bà cấy lúa ngoài đồng Bến Than, tay cầm liềm cắt lúa cả ngày.

Tui nhúng nó vào thùng nước giếng. Liềm cắt lúa thì cần cứng, không cần bật.

Chú tui gật đầu, không nói gì, mà tui thấy khóe miệng chú nhếch lên một chút dưới hàm râu cháy sém.

— Hết —