Bốn mươi mốt hòn đá đen

Chương 3: Bốn mươi mốt hòn đá đen

Mấy chục viên đá đen được bày dọc hai bên lối vào phòng trưng bày, viên nào cũng to cỡ quả dừa, đến quả bưởi. Mặt đá sần sùi, đen bóng như được đánh xi. Ông Phát tự tay chỉ cho người làm bày từng viên, chỗ này một viên to, chỗ kia hai viên nhỏ, như một nghệ nhân sắp đặt hòn non bộ. Khách đi qua khen đẹp. Ông Ruệ, mặt vẫn còn tái, cũng phải gật đầu khen theo.

Cô Thuần đứng ở góc sân đình, khoanh tay, nhìn dãy đá. Cô đếm đi đếm lại. Bốn mươi mốt viên. Ông Phát nói to giữa sân đình là cả thảy bốn mươi. Một người buôn đá bốn mươi năm không đếm nhầm hàng của mình. Cô ngờ rằng trong đó có một viên không phải đá núi lửa.

Kế hoạch của ông Phát giờ thì cô đoán được. Đêm qua người của ông đổi hòn thiên thạch thật bằng bản sao in đá. Hòn thật được đưa lên xe bay, bay đi trong đêm để bỏ vào thùng đá đã chuẩn bị sẵn, rồi sáng nay theo xe quay lại làng. Lý do là một chiếc xe bay chở theo một hòn thiên thạch vừa mất tích, trong vòng một tuần sau khi cả xứ biết chuyện, thì bị kiểm tra ở đâu cũng nguy. Hòn thật nằm trong thùng đá cảnh. Hôm nay, ông Phát tặng thùng đá cho làng, bày ngay trước mũi mọi người. Không ai đi lục một đống quà tặng. Rồi một tháng, hai tháng sau, khi chuyện đã lắng, người của ông sẽ đến xin lại mấy viên đá cảnh, bảo là thay viên mới đẹp hơn. Hoặc đơn giản hơn, ban đêm đến lấy một viên trong bốn mươi mốt viên đá bày ở sân đình. Làng có đếm lại thì vẫn thấy đủ bốn mươi, đúng con số ông đã nói.

Và nếu hôm nay có ai phát hiện hòn trong tủ kính là giả, thì tất cả những gì người ta tìm được trên xe bay của ông Phát chỉ là một khoang hàng trống trơn. Hòn thật đã nằm ngay trong làng, ngay trước cửa đình, ở chỗ không ai nghĩ tới.

Nhưng biết là một chuyện. Chỉ ra được là chuyện khác. Bốn mươi mốt viên đá, viên nào cũng đen, viên nào cũng sần sùi, viên nào cũng nặng. Hòn thiên thạch thật lại bị mẻ một góc, chỗ ông Rỡn gõ, lộ ra lớp ruột kim loại sáng. Nhưng ông Phát đâu có ngốc. Chắc chắn góc mẻ ấy đã được trát lại bằng một lớp keo đen. Cầm từng viên lên đưa cái kẹp tóc lại gần thì ông Phát sẽ thấy ngay, và chỉ cần ông nhảy lên xe bay là xong.

Cô cần một cách thử cả bốn mươi mốt viên cùng một lúc. Thử mà không ai biết mình đang thử.

– Cô ơi – thằng Khuê chạy lại, tay cầm một cái túi ni lông. – Bà Nhót bảo cô cái này.

Trong túi là cây kim khâu với sợi chỉ đen. Cô Thuần cầm lên, ngơ ngác.

– Bà bảo – Khuê thở hổn hển – cái kim này mấy chục năm nằm trên hòn đá chèn vại cà, giờ nó đã thành nam châm rồi. Bà thả nó lơ lửng trên bàn bếp, lần nào nó cũng quay mũi về phía cái vại cà. Bà bảo cô treo nó lên, nó sẽ chỉ.

Cô Thuần nhìn cây kim. Cô nhớ bài học lớp mười một cô vẫn dạy học trò: một cây kim thép để lâu bên cạnh một vật có từ tính mạnh sẽ bị từ hóa, trở thành một thanh nam châm nhỏ. Treo nó lơ lửng bằng sợi chỉ, nó sẽ quay theo từ trường. Ở nơi không có gì khác, nó chỉ hướng bắc nam như cái la bàn. Nhưng nếu ở gần có một khối sắt niken nặng chín cân, nó sẽ quay về phía khối sắt ấy.

Cô cười, lần đầu tiên từ sáng tới giờ.

Ba giờ chiều, khi khách đã thưa, ông Ruệ mời ông Phát vào nhà khách của đình uống nước chè, cảm ơn món quà. Ông Ruệ làm đúng như cô Thuần dặn, giữ ông Phát ở đó, kể chuyện làng, kể chuyện con cháu, kể dai như ông vẫn kể ở mọi đám giỗ. Hai người làm của ông Phát ngồi hút thuốc bên xe bay, nhìn ra đồng.

Cô Thuần và thằng Khuê đi dọc hai bên lối vào phòng trưng bày, chậm rãi như hai cô trò đi ngắm đá cảnh. Cô cầm cây kim treo bằng sợi chỉ trong lòng bàn tay, nắm hờ, chỉ để hở một kẽ ngón cho cây kim quay. Ai nhìn từ xa cũng chỉ thấy một cô giáo đi dạo, tay cầm một sợi chỉ.

Viên thứ nhất. Cây kim chỉ hướng bắc. Viên thứ hai, viên thứ ba, viên thứ tư. Vẫn hướng bắc. Viên thứ mười. Viên thứ mười lăm. Cây kim không nhúc nhích. Cô bắt đầu nghĩ mình đã đoán sai. Có khi hòn thật đã bay đi đâu đó thật rồi.

Viên thứ hai mươi ba nằm khuất sau gốc cây đại, to cỡ quả bưởi, có một vết trát đen ở góc, bóng hơn mặt đá xung quanh một chút. Cây kim trong tay cô quay ngoắt sang phải, mũi chĩa thẳng vào hòn đá, run run như con chó săn đánh hơi được mồi.

Thằng Khuê nắm chặt tay áo cô. Cô gật đầu.

Cô không đụng vào hòn đá. Cô gọi lại cho đội an ninh xã, nói người ta xuống ngay, mang theo máy đo từ trường. Lần này cô có bằng chứng.

Hai mươi phút sau, người của đội an ninh xã đến. Họ mang theo một cái máy đo cầm tay, đưa qua từng hòn đá trong lối vào, máy im re. Tới viên thứ hai mươi ba, máy kêu tít tít liên hồi. Người ta lấy dao cạo lớp trát đen ở góc, lộ ra bên dưới lớp ruột xám bạc lấm tấm hạt kim loại sáng lóa. Đúng chỗ ông Rỡn gõ mẻ.

Ông Phát đứng ở cửa nhà khách, nhìn người ta khiêng hòn đá đi. Mặt ông không đổi sắc. Ông chỉ tháo chiếc nhẫn mặt đá xanh ra, bỏ vào túi áo, như người ta cất một món đồ không cần đeo nữa.

– Cô giáo – ông nói khi đi ngang qua cô Thuần, giọng vẫn nhỏ nhẹ. – Cô làm thế nào?

Cô Thuần giơ cây kim khâu lên. Ông Phát nhìn cây kim, nhìn sợi chỉ đen, nhìn cô. Rồi ông bật cười, một tiếng cười ngắn, khô khốc.

– Bốn mươi năm tôi buôn đá – ông nói – chưa thua cái kim nào.

Một tuần sau, người của viện địa chất về làng. Họ xác nhận hòn đá ông Rỡn kéo lên từ ao đình là thiên thạch sắt niken, nặng chín cân bốn lạng. Hòn đá giờ nằm lại trong cái tủ kính chống đạn ở gian bên đình, nhưng làng đã nhờ người thay khóa mới.

Trước khi về, mấy người của viện ghé nhà cụ Nhót. Cô Thuần dẫn họ đến. Cụ đang ngồi ở hiên vá áo. Cụ không cho ai bê hòn đá chèn ra khỏi bếp. Cụ bảo muốn xem thì vào bếp mà xem.

Ông trưởng đoàn, một người đàn ông tóc bạc, đeo kính, cúi xuống bên vại cà, nhìn hòn đá đen sì trên miệng vại rất lâu. Ông lấy kính lúp soi, lấy máy đo, đo đi đo lại. Rồi ông đứng thẳng lên, lau kính, nhìn cụ Nhót.

– Bà ơi, hòn này cũng là thiên thạch. Cùng loại với hòn ngoài ao. Có khi cùng từ một khối mẹ ngoài vũ trụ vỡ ra, một mảnh rơi xuống làng mình năm mươi năm trước, một mảnh rơi mới mấy hôm trước. Mà hòn của bà quý hơn, vì nó già hơn trên mặt đất, cho biết được nhiều chuyện hơn. Viện muốn xin bà để nghiên cứu. Bà muốn bao nhiêu, viện sẽ đề xuất lên trên.

Cụ Nhót đặt cái áo vá dở xuống. Cụ nhìn ông trưởng đoàn, rồi nhìn cô Thuần, rồi nhìn cái vại cà.

– Thế đem đi rồi tôi lấy gì chèn cà?

Ông trưởng đoàn ngớ người. Cô Thuần phải cắn môi để khỏi bật cười.

– Bà ơi, cháu sẽ mua cho bà mười hòn đá chèn.

– Đá chèn thì đầy ra ngoài bờ sông – cụ Nhót nói. – Nhưng mười hòn ấy có giữ được cái kim cho tôi không?

Cụ cầm cây kim khâu lên, cái kim vừa mới được cô Thuần trả lại, đầu vẫn còn xỏ sợi chỉ đen. Cụ cắm nó lên mặt hòn đá chèn. Cây kim dính chặt, đứng thẳng, như một cột cờ nhỏ xíu.

Rồi cụ cầm lại cái áo, vá tiếp.

— Hết —