Đi tìm người ở ga

Chương 2: Đi tìm người ở ga

Hồ Sĩ Kháng. Bà Thơi không biết ai tên Hồ Sĩ Kháng.

Năm tám mươi sáu bà hai mươi sáu tuổi, đã lấy chồng, đi làm công nhân nhà máy gỗ. Bà nhớ năm đó đói. Năm nào hồi đó mà chẳng đói, nhưng mùa xuân năm tám mươi sáu đói nhất. Bà nhớ có một tháng nhà mạ bà ăn độn khoai lang khô cả tháng, không có hạt gạo nào trong nồi. Mạ là mậu dịch viên cửa hàng lương thực, vậy mà nhà mạ không có gạo. Hồi đó bà giận mạ, nghĩ mạ cứng nhắc, sòng tới mức để con cháu đói.

Bà còn nhớ một buổi chiều tháng Ba năm ấy, bà ôm đứa con đầu lòng mới bảy tháng về thăm mạ, mở vung nồi trên bếp thì toàn khoai lang khô thái lát, đen sạm, ngâm nước cho mềm. Bà đứng giữa bếp, nói to, nói như ném:

– Mạ đứng quầy gạo cả ngày mà nhà mạ không có hạt gạo nào. Người ta còn nói mậu dịch viên ai cũng giắt túi, mạ thì để con cháu ăn khoai.

Mạ bà đang ngồi nhóm bếp, không ngẩng lên. Ngọn lửa liếm vào mặt mạ đỏ lựng. Mạ chỉ nói một câu, câu mà về sau bà nghe mạ nói không biết bao nhiêu lần:

– Sổ sách phải sạch, con à. Sổ không sạch thì tối nằm không nhắm mắt được.

Bà bỏ về, ôm con đi bộ ba cây số trong gió bấc cuối mùa, vừa đi vừa khóc vì tức. Bà nhớ cả tháng đó bà không về thăm mạ. Bà không nhớ mạ có buồn không. Hồi đó bà không nhìn mặt mạ đủ lâu để biết.

Bà nghĩ mãi tới chữ "quyết toán". Mạ bà nợ ông Kháng một tem phiếu gạo? Hay mạ lấy nhầm của ông ấy? Một mậu dịch viên mà dính tới tem phiếu của người khác, thời đó là chuyện kỷ luật.

Bà bắt đầu hỏi.

Hỏi ông Thục trước. Ông Thục nhíu mày, nghĩ mãi, nói hình như có một ông Kháng làm bẻ ghi ở đầu ghi phía nam, người Nghi Lộc, gầy, hay hút thuốc lào. Không biết còn sống không.

Hỏi mấy anh xe ôm già ở cổng ga. Một anh nói ông Kháng nào chứ ông Kháng bẻ ghi thì chết lâu rồi. Một anh khác cãi, nói chưa, còn, ở khu tập thể đường sắt phía sau ga, già lắm rồi, ở với đứa cháu.

Hỏi chị Hiền bán xôi. Chị Hiền không biết ông Kháng, nhưng chị nhớ bà Nhuận.

– Hồi em còn nhỏ, mạ em dắt em đi xếp hàng mua gạo. Bà Nhuận đứng quầy. Em nhớ bà ấy không cười bao giờ. Mà có một bữa, đến lượt mạ em thì hết gạo, mạ em khóc. Bà Nhuận nhìn mạ em một lúc, rồi đi vào kho, đem ra một ít, cân đủ, ghi sổ. Mạ em nói về sau mới biết hôm đó bà Nhuận lấy phần gạo của nhà bà ấy mà cân cho.

Bà Thơi ngồi lặng trên cái ghế đẩu sau bàn chè. Bà không biết chuyện đó. Mạ không bao giờ kể.

Trong lúc đi hỏi người, cái đài vẫn giao việc mỗi sáng. Nhưng giọng nó khác đi, ít rè hơn, nghe như giọng người hơn. "Nhiệm vụ: đem cho bà cụ ăn xin ở cổng ga phía bắc một chén chè nóng. Phần thưởng: không có. Bà ấy đói." "Nhiệm vụ: nhắc thằng cháu nội ăn sáng trước khi đi học. Phần thưởng: không có. Con nít không được đói."

Đêm thứ Tư, bà ngồi một mình bên cái đài, kéo sợi dây chun đỏ, hỏi:

– Mạ tui có làm chi sai không?

Cái đài rè. Rất lâu. Rồi nó nói:

– Hệ thống không trả lời câu hỏi ngoài sổ. Đề nghị ký chủ quyết toán.

Bà Thơi bỏ cái đài xuống, ra hiên ngồi. Từ nhà bà nghe được tiếng còi tàu Thống Nhất chạy đêm vào ga, rít dài, rồi tiếng bánh sắt chậm dần. Hồi nhỏ, đêm nào bà cũng nghe tiếng còi ấy, rồi nghe tiếng mạ dậy sớm, lục cục trong bếp, đi làm từ khi trời còn tối. Bà chưa bao giờ hỏi mạ làm việc đó có mệt không. Hồi đó không ai hỏi ai câu đó.

Chủ nhật, bà đóng hàng sớm, nhờ thằng cháu nội chở đi tìm khu tập thể đường sắt phía sau ga.

Khu tập thể bốn tầng, tường vôi vàng bong tróc thành từng mảng như bản đồ, lan can sắt rỉ, quần áo phơi kín hành lang. Hỏi tới người thứ năm thì có một chị chỉ lên tầng ba, căn cuối. Ông Kháng đấy, chín mươi tuổi, nằm một chỗ hai năm nay, ở với đứa cháu gái làm công nhân, ban ngày đi làm.

Cửa không khóa. Bà Thơi gõ ba cái rồi đẩy vào.

Căn phòng mười tám mét vuông, một cái giường sắt, một cái tủ gỗ, một cái bàn thờ nhỏ. Trên giường là một ông già gầy như que củi, nằm nghiêng, mắt nhắm, cái quạt điện chạy chậm thổi lật phật vạt áo.

– Ông Kháng ơi – bà Thơi gọi khẽ. – Con là con gái bà Nhuận. Bà Nhuận mậu dịch, cửa hàng lương thực khu ga.

Ông già mở mắt. Ông nhìn bà rất lâu, đôi mắt đục như nước giếng mùa khô. Rồi đôi môi khô của ông run lên.

– Cô Nhuận – ông nói, tiếng thều thào. – Cô Nhuận... Tôi nợ cô ấy.

— Hết chương 2 —