Túi gấm

Chương 3: Túi gấm

Hạ Lam đi về nhà như người mộng du. Nàng không kể cho Thục Khanh. Nàng chưa biết kể thế nào.

Chiều hôm ấy, bà Đốc tuyên bố trước cả nhà: tuổi xung khắc, có tang trong ba năm, chuyện với nhà ông Tổng trấn coi như thôi. Quan Đốc học nghe xong thì nhăn mặt, rồi giãn mặt, rồi thở phào. Ông viết một lá thư cho ông Tổng trấn, lời lẽ khiêm cung, rằng nhà ông không có phúc. Ông Tổng trấn đọc thư, cũng nhăn mặt rồi giãn mặt. Nghe nói ông ta cũng đang lo nhà đích của cậu con trai không ai chịu gả. Chẳng ai cãi được số trời.

Còn chuyện ông Hứa Bá Toàn thì bà Đốc chưa nói gì.

Tối hôm ấy, Hạ Lam đi ngang buồng bà Đốc. Cửa khép hờ. Bà Đốc ngồi bên đèn, đang khâu một cái túi gấm mới. Cái túi gấm cũ để trên bàn, dây đã sờn. Hạ Lam đứng ở cửa, không biết vì sao, không bước đi được.

– Vào đây. – Bà Đốc nói, không ngẩng lên.

Hạ Lam bước vào, đứng.

– Con đi theo ta ra chợ Hàng Nồi. Con vào lều thầy Mù. Thầy kể hết với con rồi chứ gì?

– Dạ.

Bà Đốc cắn chỉ, đặt cái túi mới xuống. Rồi bà cầm cái túi cũ lên, dốc ngược. Không phải hai đồng tiền rơi ra, mà là bốn đồng.

Bà xếp chúng thành hai cặp trên mặt bàn.

– Cặp này, – bà chỉ, – một đồng hai mặt đều ngửa, một đồng hai mặt đều sấp. Tung trăm lần cũng ra âm dương. Cặp này, cả hai đồng đều hai mặt sấp. Tung trăm lần cũng ra keo âm. Ta để mỗi cặp một ngăn trong túi. Muốn thuận thì bốc ngăn trái. Muốn không thuận thì bốc ngăn phải. Hai mươi năm nay, chưa ai trong nhà này biết.

Hạ Lam nhìn bốn đồng tiền. Bóng đèn chập chờn trên những mặt đồng nhẵn bóng.

– Vậy hôm trước... mẹ tung cho chị Cả, cho con... là ngăn trái?

– Ngăn trái. – Bà Đốc nói. – Nhà Tổng trấn sai người đến tận nhà dạm ý. Ông Hứa thì cầm tờ giấy nợ của cha con. Ta mà bốc ngăn phải ngay hôm ấy, người ta sẽ bảo bà Đốc chê con nhà quan trên, bà Đốc ghen với con vợ lẽ nên không cho nó lấy chồng giàu. Phải để trời đổi ý từ từ. Phải có điềm. Ta định tự làm điềm. Ai ngờ hai đứa chúng mày làm trước, làm còn vụng.

Bà nói câu ấy bằng giọng chê bai y như mọi khi, như khi bà chê Hạ Lam lắm mồm. Nhưng Hạ Lam thấy khóe miệng bà nhích lên một chút.

– Sao mẹ không nói với con?

– Nói với con thì con kể cho con Khanh. Con Khanh không biết giấu, mặt nó nghĩ gì là hiện ra hết. – Bà Đốc cất bốn đồng tiền vào cái túi mới. – Mà mẹ con, dì Ba, trước khi mất có nhờ ta một việc. Bảo ta đừng để con nó làm lẽ. Dì Ba làm lẽ hai mươi năm, dì biết làm lẽ là thế nào. Ta không thương dì. Ta chưa bao giờ thương dì. Nhưng ta đã hứa. Còn chén trà hôm trước, con tưởng tay ta lóng ngóng thật à? Ông ta ngồi trong nhà ta mà nói về con như nói về con lợn giống. Ta chưa đổ cả ấm là còn nể cha con.

Hạ Lam không nói được gì. Nàng quỳ xuống, và bà Đốc để yên cho nàng quỳ một lúc rồi mới bảo đứng dậy.

– Chuyện ông Hứa, – bà Đốc nói, – mai ta xin keo.

– Ngăn phải ạ?

Bà Đốc không trả lời. Bà chỉ nhìn nàng, cái nhìn giống hệt cái nhìn mỗi lần bà bắt gặp nàng nghe lỏm ngoài cửa sổ thư phòng.

Sáng hôm sau, cả nhà tụ ở nhà trên. Bà Đốc tung tiền cho chuyện ông Hứa Bá Toàn. Hai đồng tiền xoay tít, rơi xuống đĩa sứ trắng, lăn mấy vòng, rồi nằm im. Hai đồng sấp.

– Keo âm. – Bà Đốc nói. – Tổ tiên không cho.

Bà bảo quan Đốc học tự đi trả nợ ông Hứa bằng tiền bán ba mẫu ruộng hồi môn của bà. Quan Đốc học há miệng định cãi, bà nhìn ông một cái, ông ngậm miệng lại.

Mùa thu năm ấy, anh tú tài Lục người làng Đông, học trò cũ của quan Đốc học, nhờ mối sang hỏi Thục Khanh. Anh ta đã đến nhà học thêm ba năm, ngồi ở thư phòng, chép sách cho thầy, và mỗi lần Thục Khanh đi qua hiên thì cây bút trên tay anh lại nhỏ một giọt mực xuống giấy. Thục Khanh nghe tin, đánh rơi cái khung thêu.

Bà Đốc lấy túi gấm ra. Cả nhà nín thở. Thục Khanh nắm chặt tay em gái dưới gầm bàn.

Hạ Lam nhìn bàn tay bà Đốc thò vào túi. Ngón tay ấy dừng lại một chút, rồi lướt sang ngăn trái.

Hai đồng tiền xoay tít trong ánh nắng tháng Chín, rơi xuống đĩa, lăn, nằm im. Một sấp, một ngửa.

– Âm dương. – Bà Đốc nói, giọng bình thản như đọc giá gạo. – Tổ tiên đã thuận.

Thục Khanh òa khóc. Quan Đốc học cười hà hà. Chỉ có Hạ Lam là ngồi im, nhìn cái túi gấm mới trên thắt lưng bà Đốc, chỗ đường chỉ khâu chia đôi hai ngăn, nhỏ đến mức chỉ người nào đã biết mới thấy.

Bà Đốc bắt gặp ánh mắt nàng. Bà nhíu mày, như sắp mắng nàng lắm mồm.

Rồi bà nháy mắt.

— Hết —