Thúy

Chương 2: Thúy

Tôi không chép bài của Nhuần. Tôi biết chắc như vậy, vì tôi viết bài đó trong bốn đêm, ở cái bàn học kê sát cửa sổ nhìn ra sông An Cựu, ba đứa bạn cùng nhà ngủ say phía sau.

Nhưng tôi đọc bài của Nhuần rồi. Cô Diệu cho hai đứa xem bản so sánh, in ra hai cột, mấy đoạn giống nhau tô vàng. Gần hết trang tô vàng. Tôi ngồi đọc mà lạnh sống lưng. Không chỉ ý giống. Câu giống. Chữ giống. Cả mấy cái lỗi chính tả cũng giống.

"Cá cơm phải ướp lúc còn tươi rói, tươi tới mức con cá còn nhảy trong rổ."

"Muối phải phơi ba năm cho hết đắng, muối mới đổ vô thùng thì mắm chát như nước mắt."

"Nước mắm nhỉ phải để nó tự rỉ xuống, giọt nào xuống giọt đó, như sương rớt trên lá."

Mấy câu đó tôi viết. Mấy câu đó Nhuần cũng viết. Từng chữ.

Cô Diệu ngồi đối diện, nhìn hai đứa qua cặp kính.

– Các em có một tuần. Một trong hai em chép của người kia, hoặc cả hai chép từ một nguồn không trích dẫn. Cô không quan tâm ai sai trước. Cô cần sự thật, có bằng chứng.

Nhuần ngồi cách tôi hai cái ghế. Nó không nhìn tôi. Ra khỏi phòng, nó đi thẳng xuống cầu thang, tôi gọi mà nó không dừng.

Tôi biết Nhuần nghĩ gì. Nó nghĩ tôi chép vì tôi từng dùng máy tính của nó. Nó nghĩ tôi dọn đi vì tôi chê nó. Hai tháng nay nó nghĩ vậy, và tôi để nó nghĩ vậy, vì cái lý do thật tôi không biết nói sao cho khỏi đau.

Tôi dọn đi vì ba tôi bán mất hai cái thùng mắm. Ghe nhà tôi hỏng máy, nợ ngân hàng tới hạn. Tiền gửi ra cho tôi giảm phân nửa. Căn nhà mới có bốn đứa ở, mỗi đứa trả ít hơn một nửa tiền phòng cũ. Tôi không dám nói với Nhuần. Nhà Nhuần nghèo hơn nhà tôi cả đời, má Nhuần gánh muối cho nhà tôi cả đời. Tôi không biết phải nói thế nào để nó không nghĩ là tôi đang than với nó, hay tệ hơn, là tôi đang xin nó thương hại.

Hôm dọn đi, tôi để lại trên kệ bếp của phòng cũ một hũ mắm nhỉ thủy tinh nhỏ, nút gỗ, bọc giấy báo. Đó là mẻ mắm cuối cùng rút ra từ cái thùng bà nội tôi ủ trước khi mất, ba tôi giữ lại không bán. Tôi mang ra Huế hai hũ, một hũ để dành cho Nhuần, định đưa nó vào ngày sinh nhật. Nhưng hôm đó tôi không dám đưa tận tay. Tôi đặt nó sau hũ đường, không để lại chữ nào, và đi.

Hai tháng, tôi không biết nó có thấy không. Có khi nó tưởng tôi bỏ quên, đem đổ. Có khi nó thấy, rồi càng giận hơn.

Ba đứa bạn cùng nhà biết tôi có chuyện buồn. Con Ny nấu nồi cháo cá, dọn ra mời, tôi ăn được ba muỗng rồi buông. Con Hạnh hỏi có phải chuyện con bạn thân cũ ở chung phòng không. Tôi gật. Hạnh nói thì nhắn cho nó. Tôi nói nhắn rồi, nó không đọc. Tôi không nói là tôi nhắn mười một tin, xóa mười một lần trước khi gửi, và chưa gửi tin nào.

Còn câu "hỏi Nhuần, nhà Nhuần nhiều chuyện lắm". Tôi viết vậy vì nhà Nhuần nhiều chuyện thật. Má Nhuần là người kể chuyện hay nhất xóm. Tôi tưởng nó sẽ hiểu. Nó không hiểu.

Đêm đó tôi không ngủ được. Tôi mở bài của mình ra đọc lại. Rồi mở bài của Nhuần ra đọc. Những câu tô vàng. Tôi đọc to lên, khe khẽ, cho ba đứa kia khỏi thức.

"Cá cơm phải ướp lúc còn tươi rói, tươi tới mức con cá còn nhảy trong rổ."

Đọc to lên thì tôi nghe ra. Không phải giọng tôi. Không phải giọng Nhuần. Là cái giọng khàn khàn, kéo dài chữ cuối, của một bà già ngồi trên cái ghế gỗ thấp cạnh thùng mắm.

Bà nội tôi.

Tôi lục trong máy tính tới hai giờ sáng. Tới gần ba giờ, tôi tìm thấy nó, trong một thư mục tên "Bài cấp ba" mà tôi đã quên mất là còn giữ. Một tập tin văn bản, tên "phỏng vấn bà Tư", tạo ngày mười lăm tháng Ba năm lớp mười một.

Năm đó trường cấp ba bắt học sinh làm một bài tìm hiểu nghề truyền thống ở địa phương. Hai đứa làm chung. Tôi cầm cái điện thoại cũ của ba thu âm. Nhuần ngồi bên gõ lại từng chữ vào máy tính của thầy dạy tin học cho mượn. Bà nội tôi ngồi trên cái ghế gỗ, nói suốt hai tiếng đồng hồ. Bà nói cả mấy chữ sai chính tả theo giọng quê, và Nhuần gõ y nguyên giọng bà, không sửa chữ nào. Xong bài, Nhuần gửi tập tin cho tôi qua thư điện tử, rồi chính nó cũng giữ một bản.

Bà mất năm tôi học lớp mười hai. Đám tang bà, Nhuần đứng cạnh tôi suốt ba ngày, chịu tang như cháu ruột, tối nào cũng ngồi canh nhang với tôi bên cái thùng mắm thứ ba, cái thùng bà ủ cuối cùng. Hai đứa không nói gì nhiều. Chỉ ngồi đó, ngửi mùi mắm với mùi nhang trộn vào nhau.

Bốn năm sau, ngồi viết bài tiểu luận ở hai căn phòng khác nhau của thành phố Huế, hai đứa đều mở tập tin đó ra. Hai đứa đều thấy giọng bà quá hay, không nỡ sửa. Hai đứa đều nghĩ đó là chuyện nhà mình, chữ của mình, không cần ghi nguồn.

Tôi ngồi trước màn hình, nước mắt chảy lúc nào không biết.

Tập tin chữ thì ai cũng có thể sửa ngày tạo. Cô Diệu cần bằng chứng. Mà bằng chứng duy nhất không ai sửa được là bản thu âm. Nó nằm trong cái điện thoại cũ của ba tôi, cái điện thoại đã hỏng màn hình từ ba năm trước, vứt đâu đó trong nhà ở Phan Thiết.

Còn năm ngày.

— Hết chương 2 —