Đường chỉ biết bung

Chương 3: Đường chỉ biết bung

Cung Ngưng Hương lúc canh tư còn tối om, chỉ có ngọn đèn lồng treo ở cửa nách. Cung nữ Hoán y cục giao áo sớm là chuyện thường. Người gác cửa nhìn tấm thẻ gỗ của Mận, ngáp một cái rồi cho vào.

Tiểu Chi ra đón. Thấy Mận, mặt con bé trắng bệch như vôi.

– Chị... áo xong rồi ạ?

– Xong rồi. – Mận nói. – Nhưng chị phải dâng tận tay nương nương. Phải chỉ cho nương nương chỗ đã vá, không thì lúc mặc vào, nương nương lại tưởng Hoán y cục làm ẩu.

Tiểu Chi đứng chôn chân. Từ trong buồng vọng ra một giọng nói khàn như người vừa thức:

– Cho cô ấy vào.

Lệ tần ngồi trên giường, khoác áo bông, tóc chưa vấn. Mận quỳ xuống, mở tráp, nâng chiếc áo xanh lam lên. Dưới ánh nến, đôi chim trĩ vẫn nguyên, và dưới đôi chim trĩ, không còn thấy vết cắt nào.

Lệ tần nhìn chiếc áo rất lâu. Mận thấy những ngón tay bà bấu vào mép chăn.

– Khéo lắm. – Bà nói. – Hoán y cục bây giờ có người khéo thế này cơ à.

– Bẩm nương nương, nô tỳ chỉ học được mũi lược ba. Còn nút chữ Đinh thì nô tỳ phải đi hỏi bà Tư Gáo mới biết là của ai.

Căn buồng lặng đi. Tiểu Chi đang rót trà, vòi ấm khựng lại trên miệng chén.

Lệ tần không nhìn a hoàn. Bà nhìn Mận, và Mận cúi đầu xuống sàn, nhưng nàng vẫn nói, nói chậm, từng câu đã sắp sẵn suốt đường từ Hoán y cục sang:

– Bẩm nương nương, nô tỳ mạng lại ba tấc lụa này không bằng tơ thường. Nô tỳ rút sợi dọc ra, thay bằng sợi tơ đã ngâm nước bồ hòn rồi phơi khô. Tơ ngâm bồ hòn thì giòn. Nương nương đứng, nương nương đi, sợi tơ ấy không sao. Nhưng nếu nương nương quỳ lâu, vạt áo căng ra ở đầu gối, thì đến tuần rượu thứ hai, đường mạng sẽ bung. Bung thành một đường rách dài, ai đứng sau cũng thấy.

Lệ tần không nói gì.

– Áo lễ rách giữa lễ thì phi tần phải lui ra thay, – Mận nói tiếp, – không được quay lại chiếu quỳ, vì áo thay không phải phẩm phục. Chuyện ấy là lỗi của người vá. Người vá ẩu, chỉ không chịu nổi gió. Lễ bộ sẽ phạt Hoán y cục, phạt cắt bổng, phạt quỳ, không đến bốn mươi trượng, vì không ai cắt áo cả. Chỉ là chỉ bung.

Tiếng nến nổ một cái nhỏ. Tiểu Chi đặt ấm trà xuống, tay run đến mức nắp ấm kêu lách cách.

– Cô biết những gì? – Lệ tần hỏi. Giọng bà không còn khàn nữa.

– Bẩm, nô tỳ chỉ biết eo áo được nới ra một tấc. Nô tỳ là người giặt áo. Nô tỳ chỉ biết áo.

Lệ tần nhắm mắt lại. Khi bà mở mắt ra, Mận thấy trong đó có một thứ nàng chưa từng thấy ở người trên cao nhìn xuống. Nó giống cái nhìn của bà Tư Gáo trước bếp lửa.

– Tiểu Chi, – bà nói, – ra ngoài đứng cửa.

Con bé ra. Lệ tần ngồi dịch xuống mép giường, gần Mận hơn.

– Ta không bảo nó mang áo sang chỗ các cô. – Bà nói nhỏ. – Ta định cắt áo rồi tự nhận là vụng tay, cùng lắm bị cấm túc một tháng. Nó sợ ta bị phạt nên lén gói áo gửi đi. Nó mười sáu tuổi, nó nghĩ Hoán y cục đông người, đổ cho ai chả được. Ta biết chuyện thì đã muộn.

– Bẩm, nô tỳ hiểu.

– Cô không hiểu. – Lệ tần nói. – Sáu năm trước ta cũng đứng ở sân ấy. Bà Hoắc đánh ta mười thước vì phơi áo cung Thái hậu dưới nắng. Ta nằm sấp hai đêm. Bà Tư Gáo đắp lá trầu không lên lưng cho ta. Ta mà để người ở sân ấy chịu đòn thay mình thì ta còn ra cái gì.

Bà cúi xuống, nhặt chiếc áo xanh lam lên, ngón tay lần tìm đường mạng mà không thấy.

– Còn cô thì sao? Áo bung giữa lễ, Hoán y cục bị phạt. Cô là người vá.

– Bẩm, phạt cắt bổng thì nô tỳ chịu được. Phạt quỳ thì nô tỳ quen rồi. – Mận ngập ngừng. – Bà Hoắc thì không biết đường mạng có tơ bồ hòn. Bà ấy chỉ biết sáng nay giơ áo lên đèn không thấy vết.

Lệ tần bật cười, một tiếng cười ngắn, nghe như người lâu rồi không cười. Bà gật đầu.

Mận lấy quả bồ hòn trong túi ra, đặt lên mép tráp.

– Bẩm, quả này nương nương để quên ở thành giếng hôm đến lấy khăn.

Lệ tần nhìn quả bồ hòn sẫm màu mật. Bà không cầm lên.

– Không quên. – Bà nói. – Quả ấy ta mang theo từ hồi còn ở sân giặt. Sáu năm nay ta để trong hộp trang sức. Hôm ấy ta muốn trả nó về chỗ của nó.

Giờ Thìn, xa giá ra cửa Nam. Mận không được đi xem lễ tế, cung nữ giặt không bao giờ được đi. Nàng chỉ biết những gì truyền về Hoán y cục theo miệng người khác, như mọi tin tức trong cung vẫn truyền.

Người ta kể rằng tuần rượu thứ hai vừa rót, gió bấc thổi một cơn mạnh từ phía sông, và có tiếng lụa xé rất khẽ ở hàng phi tần thứ ba. Lệ tần đứng dậy, vạt áo lễ rách toác một đường dài dưới đôi chim trĩ. Bà quỳ lạy một lạy về phía đàn tế, xin lui. Hiền phi ngoảnh lại, nhíu mày. Hoàng thượng không ngoảnh lại. Trên đường về, Lệ tần đi chậm, tay vịn vai Tiểu Chi, không ai thấy gì lạ, ngoài một người đàn bà mặc áo rách đang rất xấu hổ.

Chiều hôm ấy Lễ bộ gửi văn thư xuống. Hoán y cục khâu vá cẩu thả, để áo lễ rách giữa lễ tế. Người vá phạt cắt ba tháng bổng, quỳ trước sân hai canh giờ. Chưởng sự phạt cắt một tháng bổng vì không kiểm kỹ.

Mận quỳ giữa sân giặt, dưới hàng sào phơi đầy áo lễ vừa trả về. Bà Hoắc đi ngang mấy lần, lần nào cũng gõ thước vào cột, nhưng không nói gì. Đến lần thứ tư, bà đặt xuống cạnh đầu gối Mận một cái chiếu cói gấp tư.

– Quỳ lên đấy. – Bà nói. – Đá sân này lạnh, ta quỳ ba mươi năm rồi, ta biết.

Rồi bà đi, được mấy bước thì dừng lại:

– Sáng nay ta giơ áo lên đèn. Không thấy vết. Ta chỉ thấy đường tơ dọc hơi trắng hơn một tí. Màu của tơ ngâm bồ hòn.

Bà không ngoảnh lại. Mận cũng không ngẩng đầu.

Bảy tháng sau, vào một sáng mùa thu, cung Ngưng Hương báo tin Lệ tần sinh hạ một hoàng nữ. Ba ngày sau nữa, gói đồ đầu tiên từ cung Ngưng Hương gửi xuống Hoán y cục là một chiếc yếm trẻ con bằng lụa trắng, nhỏ bằng bàn tay, giặt rồi mà vẫn thơm mùi sữa.

Mận mở gói ra. Trong túi yếm có một quả bồ hòn khô, vỏ sẫm như mật.

Nàng giặt chiếc yếm bằng nước vo gạo trước, rồi mới đến nước bồ hòn, như có người đã dặn. Phơi xong, nàng gấp ba nếp, thắt dây kiểu chữ Đinh, và trả quả bồ hòn về đúng chỗ cũ trong túi.

— Hết —