Con số và cái tên

Chương 1: Con số và cái tên

– Tổ đường dây báo: đã hoàn thành công việc, tháo tiếp địa, rút hết người, đủ sáu người. Đề nghị điều độ đóng điện trả lưới.

– Điều độ nhận. Đề nghị anh đọc tên sáu người.

Đầu dây bên kia im ba giây. Phương Thùy nghe rõ tiếng gió thổi qua ống nghe điện thoại, tiếng ai đó đang cười khục khặc phía sau, và một tiếng thở dài rất to.

– Cô Thùy. Cô biết tôi làm tổ trưởng chín năm rồi không?

– Dạ biết. Anh đọc tên giùm em.

– Bảo Định, Trần Văn Toàn, Ksor Bơn, Lê Thông, Nay Blin, Hồ Văn Bảy. Đủ sáu. Đủ chưa cô?

– Đủ. Điều độ đóng điện trả lưới lúc mười bốn giờ mười hai phút. Cảm ơn anh.

Cô gác máy, nhìn sơ đồ lưới điện trên màn hình lớn, đưa chuột tới cái máy cắt đầu tuyến bảy trăm bảy mươi mốt, bấm lệnh đóng. Một đường kẻ trên sơ đồ chuyển từ màu xanh lá sang màu đỏ. Ở đâu đó ngoài kia, giữa những rẫy cà phê và đồi thông của Pleiku, ba nghìn hộ dân lại có điện sau bốn tiếng cắt để sửa đường dây.

Anh Hưởng, trưởng ca, ngồi ở bàn bên, lắc đầu cười.

– Em làm vậy hoài, mai thằng Định nó lên đây đập bàn đó.

– Quy trình đâu có cấm em hỏi tên, anh.

– Quy trình đâu có bắt.

Thùy không cãi. Cô hai mươi tám tuổi, kỹ sư điện, làm điều độ viên lưới điện phân phối ở trung tâm điều khiển của công ty điện lực tỉnh được ba năm. Công việc của cô nghe thì đơn giản: ngồi trước màn hình, theo dõi hàng trăm tuyến đường dây trung thế chạy khắp tỉnh, ra lệnh cắt điện khi cần sửa chữa, ra lệnh đóng điện khi sửa xong. Nhưng mỗi cái lệnh cô bấm đều có người ở đầu kia. Khi cô cắt điện, công nhân mới được leo cột. Khi cô đóng điện, họ phải đã xuống hết. Nếu cô đóng điện khi còn một người ở trên cột, hai mươi hai nghìn vôn sẽ chạy qua người đó.

Ở trường người ta dạy cô quy trình. Cái thói quen đọc tên thì không ai dạy. Cô học nó từ một đêm cô còn là sinh viên thực tập ở một điện lực miền xuôi, khi một tổ trưởng báo "đủ người" bằng con số, và con số ấy sai. Anh công nhân ấy sống, nhưng mất một cánh tay. Cô nhớ mãi cái giọng ông tổ trưởng run run trong bộ đàm: tôi đếm đủ mà, tôi đếm đủ mà.

Sáng hôm sau, Bảo Định lên thật. Không đập bàn, nhưng mặt anh đỏ gay. Anh ba mươi lăm tuổi, người Quảng Bình theo bố mẹ lên Gia Lai từ nhỏ, da cháy nắng, cánh tay to như bắp chuối, áo bảo hộ màu cam bạc phếch. Anh đứng trước bàn Thùy, đặt cái mũ bảo hộ xuống.

– Cô Thùy. Tổ tôi sáu người, đi với nhau chín năm. Tôi biết mặt từng đứa, biết vợ con từng đứa, biết đứa nào hay say rượu, đứa nào sợ độ cao. Cô bắt tôi đọc tên qua điện thoại như điểm danh học sinh, mấy đứa nó cười tôi cả tuần.

– Em xin lỗi vì làm anh bị cười.

– Không phải chuyện cười. Cô mất thêm một phút mỗi lần. Một phút với ba nghìn hộ dân là không ít.

– Một phút, – Thùy nói, – với một người còn trên cột thì là cả đời.

Định nhìn cô. Thùy nhìn lại. Anh Hưởng giả vờ đọc báo cáo.

Cuối cùng Định cầm mũ lên, đội lại.

– Cô điều độ chậm như rùa, – anh nói, không to không nhỏ. Rồi anh đi.

Từ đó, cả tổ đường dây gọi cô là "cô Rùa". Thùy biết, vì có lần cô nghe thấy trong bộ đàm, một giọng trẻ trẻ hỏi "anh Định ơi, báo cô Rùa chưa?", rồi tiếng Định quát "Bơn, im!". Nhưng anh vẫn đọc tên. Lần nào cũng đủ sáu tên, đúng thứ tự, Bảo Định, Trần Văn Toàn, Ksor Bơn, Lê Thông, Nay Blin, Hồ Văn Bảy. Đọc nhanh như súng liên thanh, như để chứng minh rằng việc ấy chẳng tốn của anh mấy giây.

Giữa tháng Năm, công ty tổ chức cho điều độ viên đi thực tế hiện trường, xem tận mắt một lần cắt điện sửa đường dây. Thùy được phân về đúng tổ của Định. Sáng hôm ấy nắng chang chang trên con đường đất đỏ ra Ia Grai, hai bên rẫy cà phê trổ bông trắng xóa, thơm nồng như mùi hoa bưởi. Cả tổ đứng dưới một cột điện bê tông mười hai mét, chuẩn bị thay một cái sứ cách điện bị nứt.

Định không nói với cô câu nào suốt mười phút đầu. Anh phân việc, kiểm tra dây an toàn của từng người, đích thân treo bộ tiếp địa lên đường dây sau khi đã thử không còn điện. Rồi anh mới quay sang cô, chìa ra cái mũ bảo hộ dự phòng.

– Đội vô. Đứng ngoài vòng dây kia.

Thùy đứng ngoài vòng dây, ngửa cổ nhìn. Ksor Bơn leo lên đầu tiên, nhanh như con sóc, vừa leo vừa huýt sáo một bài hát Jrai. Anh Bảy leo sau, chậm, chắc. Lê Thông đứng dưới kéo dây ròng rọc đưa đồ nghề lên. Định đứng ngay chân cột, không ngẩng lên nhìn, chỉ nghiêng đầu như đang nghe.

– Anh không nhìn họ à?

– Nhìn chi. Tôi nghe. – Anh vẫn không ngẩng lên. – Thằng Bơn huýt sáo là nó đang vui, tay chân nó vững. Nó mà im là có chuyện. Anh Bảy thở mạnh là đang siết bu lông. Tiếng ròng rọc kêu đều là thằng Thông kéo đúng nhịp. Chín năm rồi, cô ạ. Tôi nhắm mắt cũng biết đứa nào đang ở đâu.

Thùy nhìn anh, nhìn sáu con người đang làm việc trên cột, dưới cột, trong cái nắng gay gắt. Cô hiểu lần đầu tiên vì sao anh giận chuyện đọc tên. Với anh, cái tên là thứ thừa. Anh có cả một dàn nhạc trong đầu.

Trưa hôm ấy cả tổ ăn cơm hộp dưới gốc cây muồng, Bơn bổ cho cô một trái mít non chấm muối ớt. Định ngồi riêng một góc, ăn rất nhanh. Lúc về, anh đưa cô ra xe, đột nhiên nói:

– Cái chuyện ở miền xuôi hồi cô thực tập. Anh Hưởng kể tôi nghe rồi.

– Anh vẫn thấy em chậm à?

– Vẫn chậm. – Anh mở cửa xe cho cô. – Nhưng tôi sẽ đọc.

Có một lần, cuối tháng Sáu, sau khi đọc xong sáu cái tên, anh nói thêm một câu không có trong quy trình nào:

– Cô Rùa trực tới mấy giờ?

– Mười chín giờ. Sao anh?

– Không có gì. Hỏi để biết đường mà báo.

Anh cúp máy. Thùy nhìn cái điện thoại, không hiểu sao tim mình đập hơi nhanh.

— Hết chương 1 —