Đêm rằm tháng Chạp

Chương 3: Đêm rằm tháng Chạp

Đêm rằm tháng Chạp, nhà cổ ông Hội đồng Thạnh chật kín người. Cả làng tới, đứng tràn ra hiên, ra sân. Đèn dầu thắp sáng trưng. Trên bàn thờ giữa nhà, lễ bày đầy: heo quay, xôi gấc, mâm ngũ quả, cặp đèn cầy đỏ.

Tư Lắm đứng bên trái bàn thờ, áo dài gấm, khăn đóng mới. Cậu Hai Khiêm đứng bên phải, áo dài đen, mặt mệt mỏi sau một ngày đi ghe từ Mỹ Tho về. Cậu bốn mươi tuổi, đeo kính trắng, nói chuyện nhỏ nhẹ, không giống cha chút nào. Sau lưng cậu là một bà già lưng còng, tóc bạc phơ, mặc áo bà ba nâu bạc màu. Người làng xì xào: bà Sáu Rớt, vú nuôi cậu Hai Khiêm từ hồi lọt lòng, ở nhà ông Hội đồng bốn chục năm, ông chết rồi thì về ở nhờ nhà con gái bên kia sông.

Trước giờ hỏi, cậu Hai Khiêm kéo Thế Quới ra góc hiên.

– Thầy, – cậu nói nhỏ. – Tôi là thầy thuốc, tôi không tin người chết nói được. Tôi về vì làng gọi. Thằng Tư nó nợ nần ở Mỹ Tho, chủ nợ tới tận nhà nó đòi, cả cù lao ai cũng biết. Nó cần vườn dừa để bán. – Cậu ngập ngừng. – Mà nếu đêm nay cái giọng ấy nói vườn cho nó, cả làng sẽ tin. Tôi cãi thì người ta nói tôi bất hiếu, cãi cả lời cha.

– Cậu có muốn vườn dừa không?

Cậu Hai Khiêm nhìn ra phía sau nhà, nơi hàng dừa xiêm đứng thẳng tắp dưới trăng.

– Hồi nhỏ, chiều nào cha tôi cũng dắt tôi ra vườn, chỉ cây nào trồng năm nào. Cây ngoài cùng trồng năm tôi sinh. – Cậu lắc đầu. – Tôi không cần tiền của nó. Tôi chỉ không muốn nó bị chặt.

Thế Quới đứng giữa nhà, dưới xà.

– Bà con nghe tôi nói trước một câu, – anh nói. – Trên xà nhà này có một con tắc kè tinh. Giọng ông Hội đồng mà bà con nghe mấy tháng nay là giọng nó nhại lại. Tắc kè tinh có một cái luật: nó chỉ nói lại được những gì nó đã nghe trong nhà này, và nói đúng giọng của người đã nói. Nó không bịa được.

Người làng nhốn nháo. Có người không tin. Có người thất vọng ra mặt.

– Nó không bịa được, – Thế Quới nhắc lại. – Nên đêm nay nó nói gì, là có người đã nói câu ấy trong nhà này. Ông Tư Lắm, mời ông hỏi.

Tư Lắm hắng giọng, bước lên, quỳ trước bàn thờ, chắp tay.

– Thưa chú, – hắn nói, to, rõ, cho cả làng nghe. – Chú hứa mười mẫu vườn dừa cho ai?

Gian nhà im phăng phắc. Chỉ nghe tiếng đèn dầu reo, tiếng gió sông lùa qua mái ngói.

Rồi từ trên xà nhà, một giọng nói vang xuống. Rổn rảng, khàn khàn, rõ từng chữ:

– Vườn dừa cho thằng Tư.

Cả nhà xôn xao. Tư Lắm ngẩng lên, mặt rạng rỡ.

Nhưng cậu Hai Khiêm thì không nhìn Tư Lắm. Cậu nhìn lên xà nhà, nhíu mày. Bà Sáu Rớt đứng sau cậu, nghiêng đầu như người nghe không rõ.

– Đâu phải giọng ông, – bà Sáu nói, không to, mà cả gian nhà nghe được. – Ông nói giọng trầm. Ông nói "thằng" không bao giờ kéo dài vậy. Giọng này là giọng thằng Tư giả giọng ông.

Cả làng quay sang Tư Lắm.

Thế Quới bước lên một bước.

– Tôi cũng nghĩ vậy, – anh nói. – Con tắc kè nhại đúng giọng người nói. Nếu ông Hội đồng nói câu ấy, nó sẽ nói bằng giọng ông Hội đồng. Câu vừa rồi, nó nói bằng giọng của người đã ngồi đây mỗi tối, giả giọng ông Hội đồng, nói đi nói lại cho nó nhớ. – Anh quay sang thằng Cò Ke đang đứng nép sau cột. – Em nghe ai ngồi đây mỗi tối?

Thằng Cò Ke rụt cổ, chỉ tay vào Tư Lắm.

Tư Lắm đỏ mặt tía tai.

– Thằng nhỏ nói láo! Tắc kè là con thú, ai biết nó nhại giọng ai...

– Vậy thì thử, – Thế Quới nói.

Anh rút cây quạt giấy, gõ ba cái lên cây cột căm xe, chỗ con tắc kè hay bò xuống. Rồi anh nói lên xà:

– Bánh tét nhân chuối nướng than đước.

Mười hơi thở. Từ trên xà, giọng của chính Thế Quới vọng xuống, y hệt:

– Bánh tét nhân chuối nướng than đước.

Cả làng ồ lên. Có người bật cười.

– Ông Tư, – Thế Quới nói. – Ông nói một câu đi. Câu gì cũng được.

Tư Lắm đứng im, môi mím chặt. Hắn không nói.

Hắn không cần nói. Con tắc kè trên xà, như có ai gõ đúng vào chỗ nó nhớ, lại cất tiếng. Không phải giọng ông Hội đồng. Giọng một người đàn ông ba mươi lăm tuổi, giọng lưu loát như thầy thông ngôn, giọng đang tập giả làm ông già:

– Vườn dừa cho thằng Tư. Vườn dừa cho thằng Tư. Không được, trầm xuống chút nữa. Vườn dừa... cho thằng Tư.

Gian nhà im lặng một hơi dài. Rồi cả làng cười ồ. Tư Lắm quay người, chen qua đám đông, đi thẳng ra cổng.

Người ta tưởng đêm ấy hết chuyện. Ông hương cả đã đứng dậy định nói vài câu. Nhưng bà Sáu Rớt bước lên, tới trước bàn thờ, ngước nhìn lên xà nhà.

– Con tắc kè, – bà nói, như nói với một người quen. – Đêm ông mất, tao ngồi với ông tới canh tư. Mày nghe hết. Mày nói lại cho cậu Hai nghe ông nói gì.

Thế Quới không biết con tắc kè có hiểu không. Không ai biết. Nhưng một lúc sau, từ trên xà, một giọng đàn ông già vang xuống. Lần này trầm, khàn, đứt quãng, hơi thở nặng nhọc như người đang đau:

– Chị Sáu... đừng kêu thằng Khiêm về... nó bận... Bốn chục năm chị ở với tôi... vườn dừa phía sông... ba mẫu... cho chị... Còn lại cho nó. Nói nó đừng bán. Ba trồng... từ hồi nó mới sinh...

Rồi một tiếng ho. Rồi im.

Cậu Hai Khiêm đứng sững, tay run run tháo cặp kính trắng ra. Bà Sáu Rớt không khóc. Bà đứng nhìn lên xà nhà, gật đầu, như người ta gật đầu với ông chủ khi nhận một việc.

Hương chức làng ghi lời ấy làm chứng. Ba mẫu vườn dừa phía sông về tay bà Sáu Rớt. Bảy mẫu còn lại về cậu Hai Khiêm. Cậu không bán. Cậu thuê người trông, mỗi năm về hai lần. Lần nào về, cậu cũng ra đứng dưới cây dừa ngoài cùng, cây trồng năm cậu sinh, đứng một lúc lâu rồi mới vô nhà. Bà Sáu Rớt thì không bán ba mẫu vườn phía sông. Bà để cho con gái trông, còn bà thì xin cậu Hai về ở lại cái chái sau nhà cổ, như bốn chục năm trước.

Thế Quới không trừ con tắc kè. Anh nói với hương chức làng, nó chỉ là con thú già biết nhớ, không hại ai, và cái nhà này cần có ai đó nhớ. Cậu Hai Khiêm cho dọn cái bàn thờ lễ trống đi, dặn người trông nhà mỗi tối để trên xà một chén cơm nguội với mấy con dế.

Hôm Thế Quới rời cù lao, thằng Cò Ke tiễn anh ra bến đò. Lúc đi ngang nhà cổ, trên xà nhà có tiếng kêu.

– Tắc... kè!

– Giàu, – thằng Cò Ke nói, theo thói quen.

– Tắc... kè!

– Nghèo.

Nó đếm tới tiếng thứ bảy. Rồi tiếng thứ tám vang lên, không phải tiếng tắc kè. Giọng một thằng nhỏ mười tuổi, răng sún, y hệt giọng nó:

– Giàu! Chú giàu đó chú.

Thằng Cò Ke há hốc miệng. Thế Quới cười tới mức phải dừng lại giữa đường.

— Hết —