Vỏ mới

Chương 3: Vỏ mới

– Hai mươi lăm năm, – thầy Cử nói, ngồi cạnh Khơi dưới bếp, nhìn con ốc thò càng ra khỏi lỗ. – Một con ốc mượn hồn thường sống được mười năm. Con này sống hai mươi lăm năm, lớn từ cái hũ sành lên căn nhà. Cậu biết nó ăn cái gì mà lớn được vậy không?

Khơi lắc đầu.

– Nó ăn hơi người. – Thầy Cử nói. – Hơi người nói chuyện với nó. Ông già nhà cậu ngày nào cũng nói chuyện với nó, cho nó ăn, gọi nó bằng tên cậu. Ông không có ai khác để gọi tên cậu.

Con ốc rụt càng vào lỗ. Từ trong vách, giọng cha anh vọng ra, rất nhỏ:

– Khơi ơi, ăn cơm.

Khơi ôm mặt.

Sáng ngày thứ năm, anh dậy sớm, đi một vòng quanh đảo. Anh tìm một cái vỏ. Cái vỏ lớn hơn căn nhà, hoặc bằng căn nhà, mà có hồn người ở trong. Anh đi qua những căn nhà đá trong xóm, có người ở, không ai cho mượn. Anh đi qua cái miếu Bà, người ta không cho ốc ở miếu. Anh đi xuống bãi, nhìn những chiếc ghe đậu ở bến.

Anh ghé ngang nhà thầy đồ cuối xóm. Thầy đồ đã ngoài tám mươi, mắt mờ, ngồi trên chõng đan lưới. Nghe anh xưng tên, thầy ngẩng lên, nheo mắt nhìn anh hồi lâu.

– Thằng Khơi con ông Năm Sóng, – thầy nói. – Chữ mày tao đọc hai mươi lăm năm rồi, giờ mới thấy mặt.

Khơi đứng ở bậc cửa, không biết nói gì.

– Thư mày gửi về, cha mày cầm tới đây, – thầy đồ kể, tay vẫn đan lưới. – Tao đọc một lần, cha mày bắt đọc lại. Đọc lần hai, bắt đọc lần ba. Có lá thư mày viết có năm dòng, tao đọc ba lần cũng chỉ mất một tuần trà. Đọc xong, cha mày ngồi im một chút, rồi cầm thư về. Có năm tao hỏi sao không nhờ tao viết thư trả lời. Cha mày nói thôi, nó bận, viết làm nó phải đọc, mất thì giờ của nó.

Thầy đồ ngừng tay.

– Mà tối nào đi ngang nhà cha mày, tao cũng nghe ổng nói chuyện. Nói một mình. Tao tưởng ổng lẫn. Ổng nói với cái gì đó trong bếp. Gọi tên mày.

Khơi cảm ơn thầy đồ rồi đi ra bãi. Anh đi rất nhanh, như người chạy trốn cái gì.

Tới trưa, anh dừng lại trước cái thúng chai.

Nó nằm úp sấp trên bãi cát sau nhà, cạnh hàng rào xương rồng, phơi nắng gió đã lâu, nước chai bong tróc từng mảng. Cái thúng chai đường kính hơn hai sải tay, đan bằng tre, trét dầu rái. Là cái thúng của cha anh. Bốn mươi năm cha anh đi biển bằng cái thúng này. Năm anh bảy tuổi, cha anh đặt anh ngồi trong lòng thúng, chèo ra rạn đá bắt mực đêm. Anh nhớ cái mùi dầu rái, mùi mực tươi, mùi người cha mồ hôi mặn chát.

Cái thúng nhỏ hơn căn nhà nhiều.

Anh ngồi xuống cạnh nó, sờ tay lên những nan tre khô. Thầy Cử đi tới, đứng nhìn.

– Nhỏ quá, – Khơi nói. – Nó không vô được.

– Luật nói "lớn hơn hoặc bằng", – thầy Cử nói. – Mà luật không nói lớn bằng cái gì. Ốc mượn hồn đo vỏ không phải bằng sải tay. Nó đo bằng cái hồn ở trong. – Ông ngồi xổm xuống, gõ gõ lên đáy thúng. – Ông già cậu ở trong căn nhà đá hai mươi lăm năm, một mình. Nhưng ông ở trong cái thúng này bốn mươi năm, có cậu ngồi cùng.

Khơi im lặng rất lâu.

Chiều hôm ấy, anh với thầy Cử lật cái thúng chai lại, kéo nó vào sân, đặt ngay cửa bếp. Anh lấy dầu rái trét lại những chỗ bong tróc. Anh trải vào lòng thúng một lớp cát ướt, rải lên ít cơm nguội, mấy miếng vỏ dưa.

Rồi anh ngồi xuống trong lòng thúng, như hồi bảy tuổi.

– Cu Đỏ, – anh nói, giọng không lớn. – Ra đây. Ba tao đi rồi. Nhà này người ta phá. Mày ra đây ở với tao.

Không có gì xảy ra. Mặt trời lặn xuống biển, đỏ như lòng đỏ trứng. Sóng vỗ ì oạp.

Rồi từ trong bếp có tiếng sột soạt. Tiếng kéo lê nặng nề trên nền đất. Tiếng đá cọ vào đá.

Từ cái lỗ dưới chân lu nước, con ốc mượn hồn bò ra.

Nó to bằng cái nồi đồng nấu cơm cho mười người. Cái thân mềm dài, trắng hồng, cuộn lại như cái bánh tráng cuốn, những cái chân lông lá đỏ cam bám xuống đất, hai cái càng giơ lên, một cái có vết lõm hình chữ V. Không có vỏ. Hai mươi lăm năm nó không có vỏ nào ngoài căn nhà.

Nó bò ra khỏi bếp, qua ngưỡng cửa, tới cái thúng chai. Nó dừng lại, đưa hai cái râu dài lên rờ rờ vành thúng. Rồi nó bò lên, chui vào lòng thúng, cuộn mình lại trong lớp cát ướt, ngay cạnh chân Khơi.

Cái thúng hơi nghiêng một chút. Rồi nằm yên.

Khơi không dám động đậy.

Từ trong cái thúng, giọng cha anh vang lên, lần này không phải từ vách đá, mà từ ngay dưới chân anh:

– Khơi ơi, mực phơi khô chưa con? Trời sắp mưa đó.

Khơi ngồi trong lòng thúng tới khi trời tối hẳn. Thầy Cử đã đi ngủ từ lâu. Sao trên đảo dày như ai rắc gạo, gió bấc lạnh buốt, mà trong lòng thúng ấm, cái ấm của cát ướt phơi nắng cả ngày và của một sinh vật to bằng cái nồi đang thở chầm chậm cạnh chân anh.

– Ba, – anh nói khẽ. Anh biết con ốc không phải cha anh. Anh vẫn nói. – Con xin lỗi. Tết nào con cũng định về.

Con ốc không trả lời câu đó. Nó không biết trả lời. Nó chỉ biết những câu cha anh đã nói. Một lúc sau, giọng khàn khàn ấy lại cất lên, đều đều, như người già nói mơ:

– Hôm nay cá thu lên nhiều. Ba bán được hai quan. Để dành cho con.

Khơi nằm xuống trong lòng thúng, co chân lại như hồi bảy tuổi, và ngủ thiếp đi lúc nào không biết. Đó là giấc ngủ đầu tiên trọn vẹn của anh từ ngày về đảo.

Hai ngày sau, ông chủ vựa cá tới với hai thằng làm công vác búa tạ. Khơi đưa ông tờ giấy đã ký, cầm ba mươi lượng bạc. Ông chủ vựa cá cho phá căn nhà đá san hô ngay buổi chiều. Bức vách gian giữa đổ xuống thì im lặng, không có tiếng nói nào.

Khơi không ở lại xem. Anh và thầy Cử khiêng cái thúng chai xuống bến, đặt lên chiếc ghe bầu chở hàng vào thành. Người trên ghe nhìn cái thúng cũ, hỏi anh khiêng về làm chi, anh nói đồ của cha. Không ai hỏi gì thêm. Suốt chuyến ghe, con ốc nằm im trong lòng thúng, không nói một tiếng, như người lần đầu đi xa bị say sóng.

Lúc ghe nhổ neo, thầy Cử đứng trên bến, vẫy tay. Khơi mới nhớ ra chưa trả tiền công. Anh móc túi ném lên bến một bọc bạc. Thầy Cử chụp lấy, mở ra coi, rồi ném trả lại một nửa.

– Nhiều quá, – ông gào qua mặt nước. – Tôi có trừ được con yêu nào đâu.

Mùa xuân năm sau, có người quen từ đảo lên thành, ghé nhà Khơi ở phố Gò Bồi. Họ thấy trong cái sân gạch nhỏ sau nhà có một cái thúng chai cũ nằm dưới gốc khế, trong lòng thúng có cát ướt, có vỏ dưa. Thằng con trai mười tuổi của Khơi ngồi xổm bên vành thúng, đang đọc to một lá thư.

Không phải thư ai gửi. Là thư nó tự viết, chữ còn xiêu vẹo, gửi cho ông nội nó chưa từng gặp mặt.

Và từ trong lòng thúng, một giọng già khàn khàn, chậm rãi, đặc sệt người đảo, đáp lại:

– Chữ con viết đẹp quá. Ông nhờ thầy đồ đọc ba lần.

— Hết —