Bữa cơm không ai nói dối

Chương 3: Bữa cơm không ai nói dối

Nó ngồi lên ngực tôi lúc canh hai.

Không có tiếng động. Chỉ có cái nặng. Ban đầu như một con mèo, rồi như một bao gạo, rồi như một cối đá. Tôi mở mắt mà không thấy gì, chỉ thấy một khối tối đen hơn cái tối trong nhà, ngồi chồm hỗm trên ngực tôi. Tôi muốn kêu mà miệng không mở. Tôi muốn giơ tay mà tay nằm như khúc gỗ.

Trong cái khối tối ấy, tôi nghe thấy một câu. Giọng của chính tôi, hai mươi năm trước, ngồi đúng trên chiếc sập này, bên cạnh mạ tôi đang nằm thoi thóp:

"Con không bán sập mô mạ. Con giữ, con thờ mạ trên sập ni. Mạ yên tâm."

Ba tháng sau đám tang, tôi khiêng chiếc sập ra hiệu cầm đồ. Nợ cờ bạc, nợ bạn bè, nợ đủ thứ của một thằng hai mươi hai tuổi không ra gì. Tôi cầm sập lấy mười quan, hứa tháng sau chuộc. Tháng sau không chuộc. Năm sau không chuộc. Hai mươi năm. Chiếc sập đổi chủ ba lần, rồi trôi về hiệu cầm đồ, rồi về nhà ông Cửu Lạc.

Mười hai vết khắc ở chân sập là mạ tôi khắc, mỗi năm một vết, đo chiều cao của tôi từ năm một tuổi tới năm mười hai tuổi.

Con ma đè không phải theo chiếc sập về nhà này. Nó sinh ra trong chiếc sập, từ cái câu tôi nói. Hai mươi năm nó nằm trong thớ gỗ, đói, chờ. Nhà ông Cửu Lạc khiêng sập về, có người ngủ trên nó, nó tỉnh dậy, nó đi tìm thứ giống mình. Nó ngồi lên ngực người nói dối, vì nó chỉ biết mùi lời dối. Nó đã ngồi lên bốn người, nhẹ, rồi nặng, rồi nhẹ, như người ta nếm thử. Đêm qua nó không ngồi lên ai, vì nó đã ngửi thấy tôi.

Bây giờ nó tìm được đúng chủ.

Tôi không biết mình nằm như thế bao lâu. Cho tới khi có bàn tay ai lay vai, có ánh đèn dầu, có giọng mệ Cửu gọi "thầy, thầy". Cái nặng trên ngực tôi nhấc lên, chầm chậm, không chịu đi hẳn, như con chó già bị đuổi khỏi chỗ nằm.

Tôi ngồi dậy, ho tới mức nôn khan. Cả nhà ông Cửu Lạc đứng quanh, năm khuôn mặt hoảng hốt dưới ánh đèn.

– Thầy bị nặng nhất, – con bé Xíu thì thào. – Nặng hơn ôn nữa.

Sáng ra, tôi nhờ mệ Cửu nấu một mâm cơm. Không cần cỗ, chỉ cần đủ năm người ăn, và thêm một cái bát.

– Thầy làm lễ à? – mệ hỏi.

– Dạ không. Thầy mời cả nhà ăn cơm.

Trưa, mâm cơm dọn ra ngay trên chiếc sập gụ: tô canh rau má nấu tôm, đĩa cá bống thệ kho tiêu, bát mắm ruốc xào sả, nồi cơm gạo de. Năm người nhà ông Cửu Lạc ngồi quanh, và tôi. Ông Cửu Lạc nhíu mày, cậu Dực nhìn tôi dò xét, mợ Dực giấu tay trái dưới gầm sập.

Tôi chưa cầm đũa.

– Con ma đè ni không trừ bằng bùa được, – tôi nói. – Bùa của tui là bùa giả. Son pha nước lã, chữ chép trong sách mà tui đọc không hiểu. Mười năm tui bán bùa giả ở chợ An Cựu. Ôn với mệ trả tui hai lạng bạc là trả cho một thằng lừa đảo.

Cả mâm cơm im phắc. Ngoài hiên, mưa rơi tong tỏng xuống cái chum sành.

– Tui biết đuổi nó bằng cách nào, – tôi nói tiếp. – Nó sinh ra từ một câu nói dối. Nó chỉ đi khi cả nhà ngồi ăn một bữa cơm mà không ai nói dối câu nào. Tui nói trước. – Tôi cúi xuống, gỡ lá bùa ở chân sập phía trong, chỉ cho cả nhà thấy mười hai vết khắc. – Sập ni là của mạ tui. Mạ tui khắc mấy cái vết ni đo con. Hai mươi năm trước, mạ tui nằm trên sập ni mà mất, tui hứa không bán. Ba tháng sau tui đem cầm lấy tiền trả nợ cờ bạc. Con ma đè là cái câu hứa đó.

Không ai nói gì. Mợ Dực đưa tay lên che miệng.

Rồi cái giọng đầu tiên cất lên lại là giọng con bé Xíu, lí nhí:

– Cái chén men lam con làm nứt. Không phải con mèo.

Mệ Cửu nhìn cháu, rồi bật cười, cái cười run run như sắp khóc.

– Nhà mình có nuôi mèo mô mà con đổ cho mèo.

Cậu Dực đặt hai tay lên đầu gối, mắt nhìn xuống mặt sập.

– Thưa cha, trường làng giải tán từ tháng Tám. Con mất việc hai tháng rồi. Con ra bến đò ngồi cả ngày, dạy chữ cho mấy đứa con nhà chài, tối về nói dối cha.

– Cái nhẫn cưới con cầm rồi mạ ạ, – mợ Dực nói, gần như cùng lúc. – Mười ngày trước. Lấy tiền đưa cha mạ, nói là lương của anh.

Ông Cửu Lạc ngồi im. Ông nhìn con trai, nhìn con dâu, rồi quay đầu về phía tôi. Đôi mắt ông nhìn lệch khỏi mặt tôi một chút, như hôm đầu.

– Thầy Lụi, – ông nói. – Thầy ngồi bên trái hay bên phải tui?

– Bên phải, thưa ôn.

Ông gật đầu chậm rãi.

– Tui không thấy mặt thầy. Ba tháng nay tui không đọc được chữ. Mỗi sáng tui cầm tờ công văn của họ gửi xuống, giả bộ đọc, rồi bảo thằng Dực đọc lại cho chắc. – Ông nói tới đó thì dừng, môi mím lại. – Tui sợ nói ra thì chú Hai giành chức trưởng họ.

Mệ Cửu không nói gì. Mệ đặt bàn tay nhăn nheo lên lưng chồng.

Bữa cơm ấy kéo dài tới gần chiều. Người ta nói nhiều hơn ăn. Cậu Dực kể chuyện ông hương sư. Mợ Dực kể giá vàng ở hiệu cầm đồ. Ông Cửu Lạc kể chuyện chú Hai, chuyện cái chức trưởng họ, rồi tự nhiên cười khùng khục, bảo thôi cho chú ấy làm, ông mệt rồi. Con bé Xíu bò xuống gầm sập, đếm đi đếm lại mười hai vết khắc, rồi hỏi tôi năm mười hai tuổi tôi cao tới đâu. Tôi chỉ cho nó vết cuối cùng.

Chỉ có cái bát thứ bảy, cái bát tôi xin thêm, là không ai ăn. Tôi xới vào đó một lưng cơm, gắp lên một con cá bống, đặt ở góc sập phía trong, chỗ mười hai vết khắc.

Đêm ấy, không ai bị đè.

Đêm sau cũng không. Tôi ở thêm đêm thứ bảy cho chắc, nằm trên chiếc sập gụ, mở mắt nhìn lên những đòn tay lim đen bóng, nghe mưa trên mái ngói, chờ. Ngực tôi nhẹ tênh.

Sáng hôm sau tôi gói đồ nghề, trả lại mệ Cửu hai lạng bạc. Mệ không nhận. Ông Cửu Lạc bảo tôi chờ, rồi gọi cậu Dực ra.

– Thầy Lụi ạ, – ông nói. – Chiếc sập ni nhà tui mua ba quan ở hiệu cầm đồ. Thầy trả nhà tui ba quan, thì sập về lại với thầy.

Tôi đứng sững một lúc.

– Tui không có ba quan.

– Thầy có hai lạng bạc mà, – ông Cửu Lạc nói, mắt nhìn lệch về phía tay tôi. – Bạc của thầy, nhà tui trả công đàng hoàng. Tui không thấy đường, nhưng tui không đếm sai tiền.

Chiều hôm ấy, tôi thuê hai người khiêng chiếc sập về căn nhà lá của tôi sau chợ An Cựu. Chiếc sập quá to so với căn nhà, phải kê chéo mới lọt. Đêm ấy tôi ngủ trên nó, lần đầu tiên sau hai mươi năm.

Sáng ra, tôi lấy con dao nhỏ, khắc thêm một vết thứ mười ba ở chân sập phía trong, cao ngang ngực tôi. Bên cạnh không khắc số. Khắc một chữ "thật".

— Hết —