Mười hai nóc nhà dưới chân đèo

Chương 3: Mười hai nóc nhà dưới chân đèo

Loan nhìn đám khói đỏ, nhìn ông quản gia đang lùi dần về phía sau gánh trầm. Trong đầu nàng, mọi thứ tự gạt về đúng chỗ, nhanh như hạt bàn tính.

Chuyến tiêu lớn nhất trong ba năm. Tiền công cao bất thường. Trầm loại nhất. Ông quản gia một mực đòi đi theo. Và luật của tiêu cục: hàng mất trên đường, tiêu cục đền gấp đôi.

Nếu chuyến trầm này bị cướp trên đèo Mây Phủ, đúng năm Ngũ Phúc không gửi bạc lên núi, thì cả phố Hội Thương sẽ tin là trại Gò Lăng làm. Nhà họ Lư được đền gấp đôi. Mười hai gánh trầm thì được bán ở chỗ khác. Còn Ngũ Phúc thì bán cả nhà kho cũng không đủ trả.

– Chú Ba! – Loan hét. – Giữ hàng, không giữ người!

Rồi nàng quay sang Cang.

– Ông Cang, người của ông có giữ được đường lên không?

Cang nhìn nàng một thoáng. Rồi ông ta gật đầu, một cái gật rất ngắn, và quát một tiếng. Hai mươi người áo nâu tản ra, dàn ngang khúc quanh dưới, gậy tre chống xuống đá.

Đám người từ rừng thông lao lên chừng ba chục, mặt bịt vải đen, dao sáng loáng. Chúng chạy tới khúc quanh thì gặp một hàng gậy tre. Người trên núi không đánh để giết. Họ đánh như người đuổi lợn rừng khỏi nương: gậy vụt vào chân, vào cổ tay, hất dao văng xuống vực. Đường đèo hẹp, chỉ đủ ba người đứng ngang, đám áo đen đông mà không dồn lên được.

Loan rút thanh đao của ông nội, lần đầu tiên trong đời dùng nó ngoài sân tập. Nàng không lao vào giữa. Nàng đi thẳng tới chỗ ông quản gia, người đang len lén mở dây buộc một gánh trầm. Thanh đao đặt lên vai ông ta, sống đao chứ không phải lưỡi.

– Ông Lư bảo ông làm thế này? Hay ông tự làm?

Ông quản gia run như cầy sấy, quỳ sụp xuống.

Trận đánh trên đèo kéo dài chưa hết một tuần trà. Đám áo đen thấy đường lên bị chặn, phía trên lại có tiêu sư Ngũ Phúc giữ hàng, chúng tháo chạy xuống rừng thông, bỏ lại mười mấy cây dao. Người trên núi có hai người trầy trán, một người trật cổ chân. Bên Ngũ Phúc có chú Ba bị một vết rạch nông trên cánh tay, cây sào cờ gãy làm đôi.

Lá cờ năm con dơi rơi xuống đất đá, dính bùn.

Cang nhặt nó lên. Ông ta lấy vạt áo của mình lau con dơi chỉ bạc, rồi đưa lại cho Loan.

Tối hôm ấy, đoàn tiêu không qua đèo. Loan cho dỡ hàng, để tiêu sư canh, rồi theo Cang xuống chân núi phía bên kia, tới cái xóm mà bốn mươi năm qua ông nội và cha nàng đã lặng lẽ đi về.

Xóm có mười hai nóc nhà tranh dựa lưng vào sườn đồi, trước nhà là mấy mảnh nương lúa rẫy mới đốt, tro còn đen. Khói bếp bay lên mỏng như sợi chỉ. Bốn đứa nhỏ chạy ra nhìn nàng, đứa lớn nhất chừng mười tuổi, áo vá ba chỗ.

Mẹ của Cang ngồi bên bếp lửa trong căn nhà cuối xóm. Bà đã ngoài tám mươi, mắt mờ, tay còn cầm cây kim. Nghe Cang kể xong, bà đưa tay ra.

– Đưa lá cờ đây cho già.

Loan đưa. Bà lão sờ nắn từng con dơi một, tới con thứ năm thì dừng. Mấy đường chỉ bạc đã bung, sờn đi vì bốn mươi năm gió đèo và cú rơi chiều nay.

– Ông nội cô hồi đó cũng ngồi chỗ cô đang ngồi, – bà lão nói. – Ông ấy ngồi hai ngày không nói câu nào. Lúc đi mới nhờ tôi thêu cái này. Tôi hỏi thêu chi. Ông ấy bảo: để mỗi lần cắm cờ lên tôi phải nhìn thấy nó.

Bà lão lấy trong cái giỏ mây ra một cuộn chỉ bạc đã ngả màu, xỏ kim. Tay bà run, nhưng mũi kim đi đúng đường cũ, từng mũi một.

Loan ngồi nhìn bà thêu, rất lâu. Ngoài sân, mấy đứa nhỏ đang nghe chú Ba Khiêm kể chuyện, cánh tay chú quấn vải, đứa nào cũng tranh nhau sờ vào cái tai điếc của chú.

– Bà ơi, – Loan nói. – Năm nay cháu không có ba mươi lạng.

Bà lão không ngẩng lên. Cang ngồi ở cửa, khoanh tay, không nói.

– Cháu có hai mươi tám lạng, – Loan nói tiếp. – Cháu đưa hết. Nhưng năm sau, năm sau nữa, cháu không chắc có. Tiêu cục còn mười một người. Chuyến này mà ông Lư đem chuyện ra kiện, cháu có khi còn mất cả nhà kho.

Nàng nhìn ra cái nương lúa rẫy đen tro bên ngoài, nhìn hai mươi người áo nâu đang ngồi quanh đống lửa ngoài sân, mấy người còn bó chân bó tay.

– Hôm nay cháu thấy người trong xóm mình giữ đường đèo giỏi hơn tiêu sư của cháu. – Nàng quay sang Cang. – Ông Cang, cháu không muốn gửi bạc lên núi nữa. Cháu muốn người trên núi xuống làm tiêu sư cho Ngũ Phúc. Giữ đường đèo Mây Phủ, lĩnh công như anh em trong tiêu cục. Ai muốn thì xuống. Lương thì không cao, nhưng là tiền công, không phải tiền cho.

Cang nhìn nàng thật lâu. Bên bếp, bà lão vẫn thêu, mũi kim đi lên đi xuống.

– Cô biết bốn mươi năm nay, cái xóm này chịu nhận ba mươi lạng mà không ai thấy nhục, là vì sao không? – Cang hỏi.

– Vì ông nội cháu không bao giờ nói ra.

– Vì ông ấy tự xách lên. Không sai người. – Cang đứng dậy. – Cô cũng tự xuống đây. Thôi được. Mai tôi dẫn mười người xuống phố. Trai trẻ trong xóm mười đứa thì tám đứa muốn đi xa. Người già ở lại làm rẫy.

Bà lão cắn đứt sợi chỉ. Con dơi thứ năm sáng lên dưới ánh lửa, chỉ mới lẫn chỉ cũ, bạc chồng lên bạc.

– Về bảo người ta đẽo cây sào mới, – bà nói, đưa lá cờ cho Loan. – Mà nhớ, cắm cờ lên thì nhìn con này trước.

Hai tháng sau, nhà họ Lư bị quan phủ gọi lên hỏi chuyện đám áo đen trên đèo, vì ông quản gia đã khai hết. Mười hai gánh trầm tới kinh đủ cân, không thiếu một thỏi. Tiêu cục Ngũ Phúc có thêm mười tiêu sư mới, áo nâu, chân quấn xà cạp, đi đường đèo như đi trong sân nhà.

Tháng Chạp năm ấy, Loan vẫn xách một gói đồ lên núi, đi một mình. Trong gói không có bạc. Chỉ có hai cân chỉ bạc mua ở chợ Hội Thương, và một tấm vải đỏ, cho bà lão dưới chân đèo thêu một lá cờ mới.

Trong cuộn giấy dó buộc chỉ đỏ, dưới dòng thứ bốn mươi, nàng viết thêm dòng bốn mươi mốt bằng nét chữ của mình: "Tháng Chạp, lên núi. Mang chỉ."

— Hết —