Hai nhà một làng

Chương 3: Hai nhà một làng

Tường Vy kiểm hàng thủ công cho công ty sáu năm, đã nghe đủ lời giải thích khi hàng bị trả về. Trời nồm. Container chờ tàu lâu. Khách khó tính. Lời nào cũng có phần đúng, và lời nào cũng kết thúc bằng một câu: công ty chia đôi thiệt hại.

Cuộc gọi của chị chủ nhiệm hợp tác xã ở Kim Sơn thì khác. Chị ta không giải thích. Chị ta nói lỗi ở chị ta bọc nilon kín hàng nồm. Rồi chị ta viện đúng điều khoản phương án khắc phục trong hợp đồng, đề nghị làm lại ba nghìn chiếc, giá vốn, bốn mươi ngày, tiền phạt trừ dần vào ba đơn sau, mỗi đơn mười lăm phần trăm. Chị ta gửi kèm một bản quy trình sấy và đóng hàng viết tay, chụp ảnh, chữ nghiêng nghiêng.

Sếp của Vy cử cô xuống xem. Thấy được thì ký phụ lục, không được thì gửi luật sư.

Vy xuống vào ngày thứ hai mươi ba. Ngoẹn đón cô ở cổng, gầy hẳn so với hôm ký hợp đồng, nhưng nói chuyện bằng đúng những từ Vy dùng hằng ngày: mẫu đối chứng, tỉ lệ lỗi, kiểm ngẫu nhiên. Vy đo độ ẩm hai mươi chiếc túi chọn ngẫu nhiên bằng cái máy kim cắm sâu. Mười một, mười hai phần trăm. Cô mở thùng hàng đã đóng: túi bọc giấy, gói hút ẩm trong từng bao, thùng đục lỗ hai bên.

– Quy trình này chị học ở đâu?

– Ở bên kia đê. – Ngoẹn nói. – Em đi với chị.

Họ đi bộ qua con đê, gió biển thổi rạp những ruộng cói hai bên. Ở xưởng bên kia, một người đàn ông chừng bốn mươi lăm, áo dính đầy tro trấu, đứng chờ cạnh cái lò sấy. Anh ta đưa cho Vy một tập hồ sơ in chưa thẳng mép: giấy đăng ký kinh doanh, ảnh xưởng, ảnh lò, bảng giá giỏ đựng đồ, bảng giá túi, và một trang viết tay ghi nhiệt độ, độ ẩm của từng mẻ sấy trong hai mươi ba ngày qua.

– Hồ sơ này chị Ngoẹn sửa cho tôi ba đêm. – Tấu nói, không nhìn Ngoẹn. – Tôi nói trước để chị biết, chứ không phải tôi tự làm được.

Vy đứng nhìn hai người, một bên là người đã làm hỏng ba nghìn chiếc túi, một bên là người có thể thay thế hợp tác xã ngay ngày mai với giá rẻ hơn. Sáu năm kiểm hàng, cô chưa thấy cảnh này bao giờ.

Cô gọi về cho sếp ngay ở sân lò sấy. Cô đề nghị chấp nhận phương án khắc phục, tiền phạt trừ dần như hợp tác xã đề xuất. Cô đề nghị thêm: công ty đặt thử xưởng của Tấu một đơn hai nghìn giỏ đựng đồ, mua thẳng, không qua trung gian, và từ nay mọi đơn túi cói ở Kim Sơn chia cho hai nhà, sấy tại một lò, kiểm theo cùng một quy trình. Sếp hỏi chia vậy thì hợp tác xã có thiệt không. Vy nhìn sang Ngoẹn. Chị ta đứng cạnh lò sấy, tay chống nạnh, mặt không biểu lộ gì.

– Chị ấy là người đề xuất, anh ạ.

Ba nghìn chiếc túi giao đúng ngày thứ ba mươi chín. Container nằm trên biển ba mươi hai ngày, khách bên kia mở ra, không có một đốm mốc.

Năm ấy hợp tác xã không có lãi. Ngoẹn không phải cầm sổ đỏ, nhưng chị đi làm thêm buổi tối cho một xưởng may gia công ở trung tâm xã tám tháng, lấy tiền bù vào lương các chị. Đơn túi thứ hai của công ty, sáu nghìn chiếc, chia làm hai: ba nghìn rưỡi về hợp tác xã, hai nghìn rưỡi sang xưởng Tấu. Hai nhà vẫn tranh nhau thợ, vẫn so giá với nhau ở chợ. Có lần Tấu lôi được của hợp tác xã một đứa thợ trẻ, trả hơn năm phần trăm. Ngoẹn sang lò sấy, đứng ở cổng, bảo anh trả cao thì nó đi, đúng thôi, rồi về.

Ông Tào xóm Bốn vẫn bảo hợp tác xã rồi cũng thế. Nhưng vụ cói tháng Bảy năm sau, ông mang ba gánh cói nhà mình đến, hỏi có mua không. Ngoẹn bảo được, nhưng phải qua lò bên kia đê trước.

Mùa nồm năm sau, tường văn phòng hợp tác xã lại chảy nước. Trên vách treo hai chiếc túi cói, không bọc, không che. Chiếc thứ nhất là chiếc túi mép lệch Ngoẹn đan năm đầu. Chiếc thứ hai là một trong ba nghìn chiếc làm lại, chị giữ lại một chiếc, treo cạnh. Sáng nào mở cửa văn phòng, chị cũng đưa tay sờ vào hai chiếc túi, lật đáy lên xem.

Có một buổi sáng, chị thấy treo thêm một chiếc thứ ba, một chiếc giỏ đựng đồ đan dày, quai bện ba sợi, kiểu của xưởng bên kia đê. Không ai nói ai mang sang. Chị cũng không hỏi. Chị lật đáy chiếc giỏ lên xem, sờ thấy khô ráo, rồi treo nó lại cho ngay ngắn, cạnh hai chiếc kia, chỗ gió từ cửa sổ thổi vào.

— Hết —