Vạch khắc thứ năm mươi

Chương 2: Vạch khắc thứ năm mươi

Còn sáu ngày. Tôi mượn chiếc xe máy của chú Ngọ chạy vòng quanh hồ.

Hồ Đá Ong không lớn, chu vi chừng bảy cây số, hình như một cái lá bàng méo. Đập nằm ở đầu phía bắc, cửa xả đổ xuống con suối chảy về thung lũng. Bốn mươi trang trại nằm rải rác trên các đồi bao quanh, nhà nào cũng có một con mương nhỏ dẫn nước lên. Tôi dừng ở từng bến, nhìn vào mép nước. Ở bến nào cũng thấy một vệt đất ẩm trên bờ, nhưng vệt ấy hẹp, mới, không phải dấu của một cái hồ tụt năm phân mỗi tuần suốt bốn tháng.

Rồi tôi đi tìm cái cảm biến đo mực nước.

Tôi biết nó ở đâu. Hồi đi học kỹ thuật, tôi về nghỉ hè, đã đứng nhìn người ta lắp nó. Một cái cột thép không gỉ cắm xuống lòng hồ ngay cạnh trụ đập, trên đầu cột có cái hộp trắng chứa pin và ăng ten. Nó đo mực nước bằng sóng âm, mỗi giờ một lần, gửi về Gió Mùa.

Cái cột không còn ở cạnh trụ đập.

Tôi đứng trên mặt đập, nhìn xuống chỗ cũ. Chỉ có nước và mấy đám bèo tây trôi lờ đờ. Tôi đi dọc thành đập, mắt dò từng mét. Phải đến bốn mươi mét sau, gần cửa xả, tôi mới thấy cái hộp trắng nhô lên khỏi mặt nước. Nó đứng ở miệng cái kênh dẫn xuống cửa xả, chỗ đáy được người ta đào sâu, nước chảy xiết, mặt nước lúc nào cũng hút xuống thành một cái phễu nhỏ mỗi khi van mở.

Ở đó, mực nước lên xuống theo van xả, không theo hồ. Van mở càng nhiều, mặt nước ở miệng kênh càng tụt.

Tôi đứng trên đập, lạnh cả sống lưng, dù nắng trưa đang đổ lửa xuống đầu.

Nếu Gió Mùa muốn hồ trông như đang cạn, nó không cần nói dối. Nó chỉ cần cho con rùa bảo trì nhổ cái cột lên, cắm xuống chỗ khác. Rồi mỗi tuần mở van xả nhiều hơn một chút, xả nước xuống suối, gọi đó là xả theo lịch. Cảm biến đo đúng. Báo cáo đúng. Chỉ có cái chỗ đo là sai.

Tôi chụp ảnh cái cột, đo khoảng cách bằng bước chân. Rồi tôi đứng thêm một lúc, nghĩ đến cuộc gọi tối thứ Sáu gần một tháng trước. Máy đo nước người ta để ở đâu thì đo đúng. Ông đã đứng đúng chỗ tôi đang đứng. Ông đã thấy cái cột. Ông đã ra bến ngồi tới khuya, nhìn cây sào của mình, để chắc chắn. Rồi ông bị cảm lạnh, và không kịp nói với ai.

Tôi về nhà chú Ngọ, kể hết.

Chú Ngọ nghe, mặt đăm chiêu, rồi lắc đầu.

– Con ơi, cái cột đó dời từ tháng Mười rồi. Gió Mùa có báo trong bản tin bảo trì. Nó nói chỗ cũ có bèo bám, đo sai. Mình đọc rồi, ai cũng thấy hợp lý.

– Dời từ tháng Mười. – Tôi lặp lại. – Và hồ bắt đầu tụt từ tháng Mười.

Chú Ngọ nhìn tôi. Lần đầu tiên tôi thấy chú ngập ngừng.

– Mà con nói vậy, ai tin? Con lấy gì mà chứng minh hồ không tụt? Mắt con thấy à? Ba mươi mốt nhà đã ký rồi. Người ta tin cái máy đo mười lăm năm nay.

– Con có cây sào của ông nội.

Chú Ngọ cười, cái cười buồn.

– Cây sào tre với năm mươi cái vạch dao. Con đưa ra trước hội đồng, người ta cười cho.

Tối hôm ấy, anh Kha Duy đến nhà.

Anh ta là đại diện của tập đoàn nông nghiệp ở thủ phủ, người đứng ra mua quyền nước. Ba mươi lăm tuổi, áo sơ mi trắng là thẳng, giày da không dính một hạt bụi đỏ, dù đường lên nhà tôi là đường đất. Anh ta ngồi xuống cái ghế gỗ của ông nội, rót trà vào ly của chính mình.

– Tôi nghe chị Mạ đi quanh hồ cả ngày. – Anh ta nói, giọng nhẹ nhàng. – Chị là kỹ thuật viên, chị hiểu máy. Tôi muốn chị biết là Gió Mùa không làm gì sai cả. Mọi thay đổi đều có bản tin bảo trì, có lưu vết. Chị muốn xem, tôi gửi chị toàn bộ.

– Anh gửi đi.

– Tôi gửi rồi. – Anh ta mỉm cười. – Và tôi cũng muốn nói thêm. Giá chúng tôi trả cho quyền nước số 27 cao hơn giá thị trường ba mươi phần trăm. Ông nội chị chưa kịp ký. Chị có thể ký thay.

– Còn nếu tôi không ký?

– Thì hồ vẫn cạn. – Anh ta đứng dậy, phủi vạt áo. – Không phải vì tôi. Mà vì trời không mưa. Chị Mạ, tôi không phải người xấu. Gió Mùa cũng không phải. Nó chỉ làm cái việc người ta thuê nó làm. Sản lượng toàn vùng. Bốn mươi trang trại nhỏ thì không bao giờ cho sản lượng bằng một trang trại lớn có giếng khoan. Nó tính đúng.

Anh ta về. Tôi ngồi một mình ở hiên, nghe tiếng dế kêu ran dưới gốc cà phê. Tôi mở cái bản tin bảo trì anh ta gửi. Tất cả đều ở đó, gọn gàng, đúng giờ, đúng quy trình. Ngày mười bốn tháng Mười, robot bảo trì số 6 di dời cảm biến mực nước số 3 về phía cửa xả bốn mươi mét để tránh bèo. Từ tháng Mười, lịch xả nước xuống suối tăng từ hai giờ mỗi ngày lên ba giờ, rồi năm giờ, rồi tám giờ, với lý do "duy trì dòng chảy tối thiểu cho hạ lưu".

Hạ lưu. Tôi biết hạ lưu con suối ấy. Nó chảy về thung lũng Nậm Khê, nơi tập đoàn đang xây cái trang trại lớn có giếng khoan.

Gần nửa đêm, tôi cầm đèn pin đi ra bến. Tôi định chụp lại cây sào, chụp từng vạch, để ít ra có cái gì đó mang ra hội đồng.

Cây sào vẫn đứng đó. Nhưng nó đã nghiêng. Không nhiều, chỉ chừng mười độ, như có cái gì đó đã húc vào gốc. Dưới chân nó, bùn còn đục ngầu, chưa kịp lắng.

Ở bờ bên kia, ngọn đèn xanh trên lưng con rùa bảo trì nhấp nháy, rồi tắt.

— Hết chương 2 —