Ngọn đèn lồng nhỏ màu cam

Chương 3: Ngọn đèn lồng nhỏ màu cam

"Chị ơi, người ta đang đăng bài nói trứng gà ta ở chợ xã mình là trứng công nghiệp nhuộm nước chè, có hình đàng hoàng. Có người nói trứng chị cũng vậy. Chị có biết không?"

Tin nhắn tới vào chiều thứ Hai, hai ngày sau. Một bà mẹ trong xã đã mua trứng của dì Sáu, rửa trứng bằng nước ấm cho con ăn, thấy nước ngả màu nâu, chụp hình đăng lên một nhóm người mua bán trong vùng. Trong vòng nửa ngày, bài đăng có hơn hai trăm bình luận. Người ta gọi tên cái sạp ở góc chợ. Người ta nói tới chuyện báo quản lý thị trường. Và người ta bắt đầu gộp hết, trứng gà ta ở vùng này toàn đồ nhuộm, đừng tin ai.

Tôi ngồi đọc từng bình luận, tim đập thình thịch.

Tối thứ Bảy trước đó, sau khi soi xong mười quả trứng, má đã kể cho tôi nghe. Dì Sáu Huyên có đứa cháu nội đang chạy thận ở bệnh viện tỉnh, mỗi tuần ba lần. Con trai dì, cha của đứa nhỏ, chạy xe ôm trên Sài Gòn, gửi về không đủ. Bầy gà ta của dì chỉ có hai chục con, đẻ không đủ một chục mỗi ngày. Hồi tháng Tư, dì đã qua hỏi má xin mấy con gà mái giống, má cho năm con. Má không biết dì làm gì sau đó.

Tôi đã nói với má, đêm đó, rằng con không đăng gì hết. Con không nói với ai. Nhưng con cũng không biết phải làm sao.

Bây giờ thì không còn là chuyện con có nói hay không.

Tôi gọi điện cho dì Sáu. Dì không bắt máy. Tôi chạy xe ra chợ. Sạp trứng ở góc chợ đã dỡ bạt, chỉ còn bốn cây cột tre trơ trọi. Bà bán rau bên cạnh nói sáng nay có hai người đàn ông tới hỏi giấy tờ nguồn gốc, dì Sáu dọn hàng về rồi.

Tôi chạy tiếp tới nhà dì, cái nhà lá ba gian lợp tôn một nửa, sát bờ kênh. Dì ngồi trên bậc thềm, trước mặt là mấy chục khay trứng nâu chồng lên nhau. Thấy tôi, dì không đứng dậy. Mắt dì đỏ hoe.

– Bữa đó con mua một chục trứng về soi phải không? – Dì nói. – Dì biết mà. Dì thấy cây đèn lon sữa bò của má con từ hồi con còn bú.

– Con không có nói ai hết dì.

– Dì biết. – Dì gật đầu. – Con nói thì người ta đã tới hồi tuần trước rồi.

Tôi ngồi xuống cạnh dì, trên bậc thềm. Dưới bờ kênh, mấy con vịt xiêm lội lờ đờ. Tôi nhìn những khay trứng nâu, nghĩ tới bốn mươi khách đã rời nhóm của tôi, nghĩ tới đứa nhỏ chạy thận mỗi tuần ba lần.

Đêm đó tôi không ngủ. Tôi ngồi trong bếp, bật cây đèn soi, soi lại cả trăm quả trứng của bầy gà nhà mình, nhìn từng quả sáng lên như những ngọn đèn lồng nhỏ màu cam trong bóng tối. Gần sáng, tôi lấy điện thoại ra quay một đoạn video.

Đoạn video dài bốn phút. Không có mặt tôi, chỉ có hai bàn tay và cây đèn soi. Tôi soi một quả trứng nhà mình: sáng đều, trong veo. Tôi soi một quả trứng nhuộm nước chè, mua ở chợ, không nói mua của ai: loang lổ, lốm đốm. Tôi lấy khăn ướt chà vỏ hai quả, cho thấy một cái khăn trắng, một cái khăn nâu. Rồi tôi chỉ cách ai cũng có thể làm một cây đèn soi như vậy ở nhà, bằng một cái lon sữa bò cũ, một cây kéo, một cái đèn pin điện thoại. Tôi chỉ cách nhìn bóng khí để biết trứng mới hay cũ. Tôi chỉ cách nhìn chấm đỏ để biết trứng có trống đã lên phôi hay chưa. Rồi tôi nói một câu, giọng cuối cùng cũng nghe ra là giọng của mình: tháng trước, trứng của tôi cũng có một quả bị lên phôi, vì tôi đã bỏ không soi. Tôi đã sai. Bây giờ tôi soi lại từng quả.

Tôi đăng đoạn video đó vào nhóm chat của mình, và gửi cho người đã đăng bài trong nhóm mua bán trong xã, nhờ chị ấy đăng lại nếu thấy có ích. Không nhắc tên dì Sáu. Không nhắc tên sạp nào.

Rồi tôi chở má qua nhà dì Sáu.

Má và dì Sáu ngồi với nhau dưới gốc dừa cạnh bờ kênh gần hai tiếng. Tôi ngồi ngoài xe máy, không nghe được hai người nói gì. Chỉ thấy có lúc dì Sáu khóc, má tôi vỗ lưng dì. Có lúc hai người cùng cười. Lúc về, má nói với tôi:

– Dì Sáu đem hết mấy khay đó trả lại mối. Mối ở trên trại gà công nghiệp ngoài lộ, họ bán lô trứng nhỏ, trứng loại hai, rẻ. Dì không có nhuộm, mà dì biết người ta nhuộm. – Má ngừng một chút. – Từ tháng sau, con lấy trứng nhà dì Sáu.

– Dì có hai chục con gà má.

– Con cho dì mượn một trăm con gà mái tơ. Dạy dì cách nuôi, cách tiêm phòng. Trứng dì đẻ ra, con mua lại, giá như trứng nhà mình. Dì nuôi, con bán.

Tôi nhìn má. Má nhìn ra sông.

– Hồi con học lớp chín, ba con bệnh nặng nằm viện ba tháng, ai qua coi nhà, coi gà, nấu cơm cho con ăn đi học?

Tôi biết câu trả lời.

Đoạn video bốn phút có hơn ba nghìn lượt xem trong tuần đầu. Không nhiều, không ai nổi tiếng. Nhưng trong nhóm chat của tôi, có mười hai khách quay lại. Có người gửi ảnh cây đèn soi tự làm bằng lon sữa đặc, lon bia, cả cái ống giấy vệ sinh. Có một bà cụ ở Gò Vấp nhắn tin bằng giọng nói, run run, kể hồi nhỏ má bà cũng soi trứng bằng cái ống tre khoét lỗ, bà quên mất chuyện đó sáu chục năm rồi.

Chị Diệu cũng nhắn: "Chị thấy rồi. Cho chị lại ba chục như cũ."

Bốn tháng sau, một trăm con gà mái tơ nhà dì Sáu bắt đầu đẻ. Sáng nào dì cũng chở hai rổ trứng qua nhà tôi bằng chiếc xe đạp cũ. Má tôi và dì ngồi trong bếp, kéo rèm, mỗi người một cây đèn soi bằng lon sữa bò, soi từng quả. Tôi đứng ở cửa bếp nhìn hai bà già cúi đầu bên nhau trong bóng tối, giữa mấy chục quả trứng sáng lên lần lượt như những ngọn đèn lồng nhỏ màu cam, nghe hai bà kể chuyện chèo xuồng đi bán bánh lá trên sông Vàm Cỏ.

— Hết —