Lên né

Chương 3: Lên né

Bà Nghi không trả lời câu đó ngay. Bà ngồi xuống chiếc ghế đẩu bên giàn tằm, chỉ cho Trâm ngồi xuống cạnh mình. Ngoài sông, có tiếng cá quẫy.

– Mạ học ở chỗ con học. – Bà nói.

Ba mươi năm trước, Hồ Thị Nghi cũng là một đứa con gái làng Bến Kén được người Bích Hải Tông đón đi. Linh căn thủy thượng phẩm. Mười sáu tuổi tới Luyện Khí tầng chín, được làm đệ tử chân truyền của trưởng lão Phương Bích Thủy. Bà có một sư muội nhỏ hơn hai tuổi, tên là Triệu Thanh Ba.

Trâm ngồi im như tượng.

– Mạ phá Trúc Cơ ba lần. – Bà Nghi nói. – Ba lần gãy ở chỗ hai nhịp nghỉ. Sư phụ mạ là người nóng, lần nào cũng đứng ngoài động mà giục. Giục riết thì trong đầu mạ chỉ còn tiếng giục. Lần thứ ba, mạ ho ra máu, nằm nửa tháng. Mạ về.

– Rồi mạ…

– Rồi mạ lấy cha con, nuôi tằm. – Bà nói. – Tằm Bích Tơ năm đó làng mình đã có, mà không ai nuôi nổi, vì nó kén người. Mạ thử cho ăn, nó ngóc đầu như với con. Mạ ngồi nghĩ ba ngày. Rồi mạ nhớ ra, mạ thở như người đang chạy. Cả đời ở trên núi mạ chạy. Mạ tập lại Triều Tức quyết, tập ở đây, không ai giục, tằm là thầy. Lâu dần thì mạ bỏ chữ, đặt vô câu hò, để thở cho tự nhiên.

Bà nhìn những con tằm đang ăn rào rào trong nong.

– Câu hò ni là mạ đặt. Không có ai dạy mạ hết.

– Sao mạ không nói với con? – Trâm hỏi, giọng nghẹn lại. – Tám năm. Mạ để con đi, mạ không nói chi hết.

– Nói chi? – Bà Nghi nói. – Nói mạ ngày xưa cũng gãy à? Con mười hai tuổi, con đi lên núi mà vác theo cái gãy của mạ thì con đi sao được. Mạ muốn con đi bằng chân con.

Trâm khóc. Bà Nghi không ôm cô, chỉ đưa cho cô con dao thái lá dâu có chỗ mẻ.

– Mai tằm chín. – Bà nói. – Hái lá sớm.

Sáng hôm sau, Trâm hái lá từ khi trời chưa sáng. Cô thái lá, bưng rổ tới nong thứ ba, cái nong mấy hôm nay chỉ có mẹ cô cho ăn. Cô đứng trước nong, nhắm mắt.

Cô không vận Tịnh Tâm quyết. Cô không nghĩ tới Triều Tức quyết. Cô chỉ hò.

– Hò ơ… dâu xanh bãi trước…

Tới chữ ơ, cô ngân dài. Rồi ngừng. Hai nhịp. Trong hai nhịp đó, cô nghe thấy tiếng sông chảy, tiếng gà gáy sáng, tiếng mẹ cô thái lá dưới bếp, tiếng con dao mẻ gõ lên thớt. Không có tiếng ai giục.

– Tằm trắng nong sau…

Nong tằm rào rào như mưa.

Trâm mở mắt, nhìn hàng nghìn con tằm đang ăn trên tay mình, và cô cười, lần đầu tiên từ ngày về làng.

Chiều ngày thứ hai mươi, khi tằm đã chín vàng, mình trong như hổ phách, sắp lên né, có một chiếc thuyền cập bến Bến Kén. Người trên thuyền là một người đàn bà gầy, tóc búi cao, mặc áo xanh biển, lưng thẳng như cây sào. Trâm đang ôm né rơm ra sân, nhìn thấy, đứng sững lại.

Trưởng lão Triệu Thanh Ba.

– Ta tới đón con về. – Bà nói, giọng lạnh như mọi khi. – Thư xin rời tông môn, ta chưa nhận. Con chưa gửi, nên ta chưa nhận.

Trâm chưa kịp trả lời thì mẹ cô từ trong buồng tằm đi ra, tay còn dính lá dâu. Hai người đàn bà đứng nhìn nhau giữa sân. Trưởng lão Triệu nhìn rất lâu. Rồi cái lưng thẳng như cây sào của bà hơi chùng xuống.

– Sư tỷ. – Bà nói, giọng khác hẳn. – Hóa ra sư tỷ về đây.

– Thanh Ba. – Bà Nghi gật đầu. – Vô nhà uống nước. Mà nói nhỏ thôi, tằm đang lên né.

Tối đó, ba người đàn bà ngồi uống trà bên giàn tằm. Trâm không nói gì. Cô ngồi nghe sư phụ cô, người nghiêm nhất Bích Hải Tông, kể lại những năm đứng ngoài động bế quan của sư tỷ, nghe tiếng sư phụ của họ giục, giục tới lúc sư tỷ ho ra máu.

– Ta thề sau này có đệ tử, ta không giục. – Trưởng lão Triệu nói, nhìn chén trà. – Mà ta lại giục. Ta sợ. Ta sợ con gãy như sư tỷ, ta đứng ngoài giục cho con chạy qua chỗ gãy cho nhanh. Ta không biết chính cái giục đó làm gãy.

Trâm nhìn sư phụ. Tám năm, cô chưa bao giờ thấy bà cúi đầu.

– Sư phụ. – Cô nói. – Con chưa gửi thư vì con chưa biết con muốn đi hay ở.

– Giờ thì sao?

– Giờ thì tằm đang lên né. – Trâm nói. – Con giao xong mười cân kén cho Vân Cẩm Các đã. Rồi con trả lời sư phụ.

Trưởng lão Triệu nhìn cô một lúc, rồi gật đầu. Lần đầu tiên, bà không nói chữ nhanh lên.

Trong nong, tằm đã thôi ăn, bò lên những bó né rơm, bắt đầu nhả tơ. Những sợi tơ đầu tiên ánh xanh như mặt nước, giăng ra trong ánh đèn dầu.

Đêm đó, Trâm không ngủ. Cô ngồi một mình trong buồng tằm, giữa mười hai nong né rơm lấp lánh tơ xanh. Cô nhắm mắt, hò khẽ, không thành tiếng. Vào bốn, giữ bốn, ra tám trong chữ ơ. Nghỉ hai.

Trong hai nhịp nghỉ, linh khí trong người cô dâng lên, chầm chậm, như nước sông Lụa lên theo con nước. Lên tới cổ. Lên tới đỉnh đầu. Không có tiếng ai giục. Chỉ có tiếng tằm nhả tơ, khe khẽ, đều, như mưa bụi rơi trên mái lá.

Gần sáng, bà Nghi đẩy cửa buồng tằm. Bà thấy con gái mình ngồi giữa những nong kén, quanh người tỏa ra một làn sáng xanh nhạt, mờ mờ như sương trên sông. Trúc Cơ. Bà đứng nhìn một lúc, rồi khép cửa lại thật nhẹ.

Ở ngoài hiên, trưởng lão Triệu Thanh Ba đã đứng đó từ bao giờ, cũng nhìn vào qua khe cửa. Hai bà không nói với nhau câu nào. Trong buồng, tơ xanh đã giăng kín mười hai nong né, con tằm nào cũng đang tự cuộn mình vào cái kén của nó. Còn năm ngày nữa mới tới hạn giao cho Vân Cẩm Các, kịp dư.

Bà Nghi xuống bếp nhóm lửa nấu cháo. Vừa nhóm lửa, bà vừa hò khe khẽ. Tới chữ ơ thì ngân dài, rồi ngừng.

— Hết —