Ba chỉ vàng

Chương 3: Ba chỉ vàng

Ông nội tôi dắt chú Lợi ra sau bếp nhà chú, chỗ cái chái bếp lợp lá dừa nước. Tôi đứng nép bên cây chuối, nghe hết. Ông không đuổi tôi. Có lẽ ông muốn tôi nghe.

– Mày nói thiệt với tao. Bệnh viện nói con Hoa mổ lần hai mất bao nhiêu?

Chú Lợi đứng im. Khúc cây trong tay chú từ từ hạ xuống.

– Dạ… hai chỉ rưỡi, bác. Còn tiền thuốc, tiền ăn.

– Mày tính lo sao?

– Con tính vay ông Bốn Hời. Ổng cho vay, lãi tháng một phân. Bán con Mỡ thì lấy gì cày. Con Mỡ là cái cày của nhà con.

– Con vợ mày nói gì?

Chú Lợi cúi gằm.

– Nó nói bán trâu. Con không chịu. Vay ông Bốn thì con trả từ từ, chứ không có trâu, mùa sau lấy gì làm. Con la nó. Con nói đứa nào bán trâu là tao từ.

Ông nội tôi thở dài, cái thở dài của người đã làm đội trưởng mười lăm năm, đã ngồi chia từng cân thóc cho từng nhà qua những mùa đói.

– Lợi, mày nghe tao. Lãi một phân tháng, hai chỉ rưỡi, một năm mày trả lãi gần bằng nửa con trâu. Mày trả ba năm không hết. Con vợ mày nó biết tính. Nó không biết chữ nhưng nó biết tính. Nó biết mày không cho bán, nên nó dắt đi trong đêm, để mày tưởng mất trộm. Mất trộm thì mày không giận nó được, mày chỉ giận trời. Mà con Hoa thì có tiền mổ.

Chú Lợi ngồi sụp xuống bậc chái bếp. Một lúc lâu, tôi nghe chú khóc. Tôi chưa bao giờ nghe một người đàn ông khóc như thế, khóc không ra tiếng, chỉ có hai vai rung lên.

– Bây giờ mày tính sao? – Ông nội hỏi.

– Con… con đi kiếm nó.

– Không cần kiếm. Nó ở trong buồng. Mày vô nói với nó, nói cho đàng hoàng, đừng la. Còn ngoài kia, tao lo.

Ông nội tôi đi ra ngõ. Đám đàn ông còn đứng đó, đuốc tắt gần hết, khói bay ngang. Ông nói ngắn gọn rằng con Mỡ không bị trộm, nhà chú Lợi đã có chuyện riêng, ai về nhà nấy, chiều nay ra đồng gặt. Ông Bốn Hời còn muốn hỏi, ông nội tôi nhìn ông Bốn một cái, ông Bốn thôi.

Rồi ông nội tôi đi bộ lên đường lớn, tôi chạy theo. Đi chừng một cây số, chúng tôi gặp ông Năm Cò đang dắt đàn trâu nghỉ dưới gốc cây bàng đầu xã, đang lấy cơm nắm ra ăn. Ông nội tôi chào, ngồi xuống cạnh ông, xin một miếng cơm nắm muối mè, ăn xong mới nói:

– Ông Năm. Hôm qua ông trả con trâu cái nhà thằng Lợi ba chỉ vàng. Giờ con trâu đó đang ở bên kia sông, nhà nó cần bán. Ông qua coi, nếu ông còn muốn mua, thì trả nó đúng giá đó, đừng ép. Nghé thì nó giữ lại.

Ông Năm Cò nhìn ông nội tôi một lúc, rồi cười, hàm răng đen nhánh.

– Tui nghe trên đường người ta nói làng ông cầm đuốc đi kiếm tui.

– Có. Tôi cho họ về rồi.

– Ông biết tui không lấy?

– Ông bỏ con nghé lại thì ông không phải dân buôn trâu. – Ông nội tôi nói. – Mà ông là dân buôn trâu.

Hai ông già cười với nhau dưới gốc bàng. Tôi đứng bên, không hiểu tại sao họ cười.

Chị Hoa mổ lần hai vào tuần sau, ra viện vào cuối tháng Sáu, gầy rộc, nhưng sống. Con Mỡ đi theo ông Năm Cò về Bình Định. Con nghé ở lại, chú Lợi nuôi, hai năm sau nó thành con trâu đực kéo cày khoẻ nhất xóm. Chú Lợi đặt tên nó là thằng Mõ.

Cái mõ gỗ của con Mỡ, thím Lợi đem sang nhà tôi, nói gửi ông nội tôi giữ giùm. Thím không nói vì sao. Ông nội tôi cũng không hỏi. Ông bỏ nó vào cái rương gỗ, cùng mấy cuốn truyện thám tử dịch bìa rách, và ba mươi năm không ai nhắc lại.

Năm ngoái, ngồi trong căn nhà trống, tôi cầm cái mõ lên lắc lần nữa. Tôi nghĩ tới câu ông hỏi tôi trong chuồng trâu sáng hôm ấy, câu mà mười một tuổi tôi trả lời sai.

Ông hỏi: con thấy gì?

Tôi thấy cái mõ. Ông thấy một người đàn bà nửa đêm đứng trong chuồng trâu, tháo dây mõ khỏi cổ con trâu mình nuôi, không nỡ cắt, không nỡ vứt, treo nó lên cột cho ngay ngắn, rồi dắt con trâu lội qua sông trong bóng tối, để con nó có tiền mổ, mà chồng nó khỏi phải gật đầu.

— Hết —