Gai để làm chi?

Chương 1: Gai để làm chi?

– Rô Kỳ gai góc! Rô Kỳ đi bộ! Đụng vô là chích, thôi đừng chơi chung!

Năm cô cá lòng tong bơi thành một hàng, vừa bơi vừa hát, rồi cười khúc khích, quẫy đuôi chạy mất vào đám rau muống.

Rô Kỳ nằm dưới gốc bần, nhìn theo.

Con mương này nằm sau ruộng lúa ở Phụng Hiệp, Hậu Giang. Nước mương màu nâu nhạt, mát rượi. Trên mặt nước có rau muống bò, có bèo cái xanh mướt. Hai bên bờ có mấy cây bần, rễ cắm xuống nước như những ngón tay. Sáng sáng, có chiếc xuồng ba lá của chú Út chèo qua, mái chèo khua nước lóc bóc.

Rô Kỳ là một con cá rô đồng. Mình Kỳ màu nâu xám, vảy cứng sần sùi. Trên lưng Kỳ có một hàng gai nhọn, dựng lên như cái lược. Hai bên mang Kỳ cũng có gai. Kỳ không dài bằng cá lóc, không đẹp bằng cá sặc rằn, không bơi nhanh bằng lũ lòng tong.

Mà Kỳ lại còn biết đi bộ.

Đúng vậy. Những đêm mưa to, nước tràn lên bờ ruộng, Kỳ có thể bò lên cỏ, chống mấy cái gai ở mang xuống đất, uốn mình một cái, đẩy tới một chút. Uốn một cái, đẩy tới một chút. Lạch bạch, lạch bạch. Cá rô vẫn làm vậy từ đời ông đời cha, để đi từ mương này sang ruộng kia.

Nhưng lũ lòng tong thấy vậy thì cười. Cá gì mà đi bộ. Cá gì mà gai góc. Năm cô lòng tong nghĩ ra câu hát ấy, rồi ngày nào cũng hát.

Kỳ buồn lắm. Một buổi sáng, Kỳ quyết định làm cho mình bớt gai.

Kỳ ép hàng gai trên lưng xuống. Ép thật sát. Rồi Kỳ bơi tới chỗ lũ lòng tong.

– Nè, coi nè. Hết gai rồi nè.

Nhưng ép gai xuống thì Kỳ phải gồng cả người, mình cứng đơ như khúc củi, bơi đi xiêu xiêu vẹo vẹo. Mới được một đoạn, gai bung lên lại, phựt một cái.

Năm cô lòng tong cười lăn cười bò.

– Rô Kỳ gai góc! Rô Kỳ đi bộ!

Buổi chiều, Kỳ đi tìm chị Sặc Rằn. Chị Sặc Rằn có mình dẹt, sọc sẫm chạy ngang, bơi uốn lượn đẹp như dải lụa. Lũ lòng tong mê chị Sặc Rằn lắm.

– Chị dạy em bơi đẹp như chị đi.

Chị Sặc Rằn nhìn Kỳ từ đầu tới đuôi.

– Em bơi được mà. Sao phải bơi giống chị?

– Tại tụi lòng tong không chịu chơi với em.

Chị Sặc Rằn nghĩ một chút rồi chỉ cho Kỳ cách uốn mình. Kỳ uốn qua. Kỳ uốn lại. Gai trên lưng Kỳ vướng vào đám rau muống, kéo theo cả một chùm lá. Kỳ bơi ra giữa mương, trên lưng mang một vòng rau muống như cái nón.

Lũ lòng tong nhìn thấy, cười tới mức con nhỏ nhất bị sặc nước.

– Rô Kỳ gai góc! Rô Kỳ đội nón!

Tối ấy, Kỳ nằm dưới rễ bần, gỡ từng cọng rau muống ra khỏi gai. Bên cạnh, bà Rô già, bà của Kỳ, đang thiu thiu ngủ. Bà Rô gai còn to hơn gai Kỳ, vảy còn sần hơn vảy Kỳ.

– Bà ơi. – Kỳ hỏi. – Gai ơi gai, gai để làm chi vậy bà?

Bà Rô mở một mắt.

– Gai để làm gai. Đi bộ để đi bộ. Có bữa con sẽ biết.

– Bữa nào hả bà?

Nhưng bà Rô đã ngủ lại rồi, sủi một chuỗi bong bóng nhỏ lên mặt nước.

— Hết chương 1 —