Gàu dừa

Chương 3: Gàu dừa

Thứ Năm, ngày 10 tháng 10. 7 giờ.

Xem lại camera.

Từ 0 giờ 17 tới 0 giờ 21: mặt nước gợn bốn mươi vòng. Không có gàu. Không có dây. Không có ai trên bậc đá.

Có một chi tiết tôi xem đi xem lại mười mấy lần.

Ở góc trên khung hình là bậc đá thứ mười một, bậc trên cùng. Trong suốt bốn phút đó, mặt đá khô của bậc ấy dần dần sẫm lại. Từng mảng, lấm tấm, rồi loang ra. Như có nước nhỏ xuống từ một cái gàu đầy được kéo lên rồi đặt sang bên. Như có người đứng đó, chân trần ướt.

Tới phút thứ năm, vệt ướt bắt đầu khô dần. Tới phút thứ hai mươi thì không còn gì.

Thứ Năm, ngày 10 tháng 10. 20 giờ.

Tối nay chị Cảnh ngồi lại với tôi sau bữa cơm, trong lúc anh Cảnh đi họp thôn. Chị rót cho tôi chén nước chè xanh nấu đặc, rồi nói, không nhìn tôi:

– Dì Thìn là dì ruột của chị. Mạ chị là em út của dì.

Chị kể nhà chị không có ngày giỗ dì Thìn, vì không ai biết dì mất ngày nào, hay có mất không. Hồi mạ chị còn sống, mạ không cho ai lập bàn thờ. Mạ nói hễ thắp nhang tức là nhận dì chết rồi. Mạ đợi tới lúc nhắm mắt.

– Hồi nhỏ chị sợ cái giếng nớ lắm. – Chị nói. – Lớn lên thì hết sợ. Chừ nghe tiếng gàu, chị chỉ nằm đếm. Đếm cho dì biết là trong nhà còn người thức với dì.

Tôi hỏi chị có bao giờ ra giếng lúc nửa đêm chưa.

Chị lắc đầu, rất nhanh.

– Mệ Lài dặn rồi. Mình ra thì dì phải dừng tay mà nhìn mình. Dì múc chưa đủ thì dì đi không được.

Thứ Sáu, ngày 11 tháng 10.

Hồ sơ trùng tu do bên kiến trúc lập có một hạng mục: lắp máy bơm điện chìm và vòi nước inox ở miệng giếng cho du khách rửa tay, lấp bớt ba bậc đá dưới cùng cho an toàn.

Tôi đọc hạng mục đó cho mệ Lài nghe. Mệ không nói gì, chỉ nhìn ra phía giếng. Lát sau mệ bảo tôi vô buồng lấy cho mệ một thứ trên gác.

Đó là một cái gàu dừa. Gáo dừa khô đen bóng, cán tre, cột một sợi dây gai đã mục gần hết. Mệ nói đó là gàu của con Thìn, sáng hôm đó người ta nhặt được ở bậc đá, mệ cất từ hồi đó tới chừ.

Thứ Bảy, ngày 12 tháng 10.

Tôi viết báo cáo kỹ thuật, đề nghị không lắp bơm chìm, không lấp bậc đá, lý do: lắp bơm sẽ làm thay đổi chế độ thuỷ lực của mạch, có nguy cơ làm suy giảm lưu lượng tự nhiên của công trình cổ. Lý do đó đúng về mặt chuyên môn. Nó chỉ không phải lý do duy nhất.

Chiều nay mệ Lài nhờ anh Cảnh thay sợi dây gai mới cho cái gàu dừa. Mệ tự tay đặt nó lên bậc đá trên cùng, cạnh vách giếng, rồi ngồi đó tới tối.

Chủ Nhật, ngày 13 tháng 10. 6 giờ 30.

Ngày cuối. Ra tháo thiết bị.

Cái gàu dừa vẫn ở nguyên chỗ mệ đặt. Gáo dừa ướt. Sợi dây gai mới ướt sũng từ đầu tới cuối, nhỏ nước tong tong xuống bậc đá. Dưới đáy gáo còn đọng một ít nước, trong vắt, lạnh buốt, có một cọng lá tre nhỏ xíu xoay vòng.

Đêm qua trời không mưa.

Tải số liệu lần cuối. Lúc 0 giờ 17, mực nước tụt bốn mươi phân, bốn mươi bậc, rồi dâng lại. Như mọi đêm.

Nhưng có một điểm khác. Đêm qua máy ghi bổ sung không dừng lại sau sáu phút như mọi đêm. Nó ghi thêm. Lúc 0 giờ 23, mực nước dao động nhẹ một lần nữa, chỉ một phân. Một bậc thang duy nhất. Như có ai múc thêm một gàu nhỏ, sau khi đã đủ phần cho bốn hầm.

Tôi không biết cái gàu thứ bốn mươi mốt đó là của ai. Tôi chỉ ghi lại nó vào đây, cùng với số liệu, cùng với giờ phút, đúng như nghề tôi phải làm.

Lúc tôi xách ba lô ra đầu ngõ, mệ Lài đang ngồi ở bậc đá trên cùng, hai tay ôm cái gàu dừa ướt vào lòng, miệng nhai trầu. Mệ không nhìn tôi. Mệ nhìn xuống mặt nước, và tôi nghe mệ nói nhỏ, giọng run run như người con gái mười bảy tuổi:

– Răng mà mi múc cho tau nữa, Thìn. Tau già rồi, tau tự gánh được mà.

— Hết —