Mẻ thứ ba

Chương 3: Mẻ thứ ba

Rằm tháng Hai, trời tạnh nồm. Nắng sớm lọt qua khe cửa, chiếu một vệt vàng lên nền gạch tiệm Hứa Ký. Người kiểm định của Đan Hội là một bà đan sư tóc bạc tên Thái Thị Uyển, ngồi trên chiếc ghế mây kê ở góc, tay cầm chén trà, mắt không rời cái lò.

Tráng tới từ giờ Mão. Anh gánh hai thùng than nhãn làng Hạ, đặt xuống ở ngoài bậu cửa. Rồi anh đứng đó.

Sim ra bê than vào. Cô không nói gì với anh. Cô không cần nói, anh nhìn mặt cô là biết cô biết.

– Ông bảo anh vào. – Sim nói.

Tráng nhìn qua vai cô, vào gian nhà. Cái lò đồng Cửu Khiếu đứng giữa nhà, đường hàn dài chạy dọc thân lò, sáng hơn chỗ đồng cũ một chút. Trên trần là vết cháy sém. Cụ Bồi ngồi trên chiếc chõng tre bên cạnh lò, hai tay để trên đầu gối, quay mặt về phía cửa.

– Tráng. – Cụ gọi. – Vào đây. Đứng chỗ cha mày đứng.

Tráng không nhúc nhích. Sim thấy bàn tay anh bấu vào khung cửa, các đốt ngón trắng bệch. Bà kiểm định Thái đặt chén trà xuống, nhìn hai ông cháu, rồi lại cầm chén trà lên, không hỏi gì.

– Mày sợ ông chết cạnh cái lò này. – Cụ Bồi nói. – Ông biết. Mày đổ than đá vào cho ông thi trượt, cho ông khỏi đứng cạnh nó nữa. Ông biết. Nhưng mày không biết vì sao đêm ấy lò nổ. Mười hai năm, mày chưa bao giờ hỏi ông.

Tráng ngẩng lên.

– Đêm ấy cha mày đổi than. – Cụ nói. – Nó muốn mẻ Hỏa Linh đan chín nhanh hơn, cho kịp giao. Nó đổ than đá vào. Ông lúc đó còn mắt, ông nhìn than thấy đen như nhau, ông không biết. Ông chỉ nhìn, ông không nghe. Tới lúc than nổ lách tách thì đã muộn.

Gian nhà lặng ngắt. Ngoài ngõ, tiếng rao bánh đúc vẳng lại từ xa.

– Mười hai năm mù, ông mới học được cách nghe. – Cụ Bồi nói. – Ông không muốn mày mất mắt rồi mới học. Vào đây.

Tráng bước qua bậu cửa.

Bước đầu tiên, chân trái anh chạm xuống nền gạch, khựng lại. Bước thứ hai thì đều hơn. Anh đi tới đứng bên trái lò, đúng chỗ ngày xưa cha anh đứng, ngay dưới vết cháy sém trên trần. Sim ngồi xuống ghế quạt, nhưng cụ Bồi đưa tay ra hiệu cô đứng dậy, trao cái quạt cho Tráng.

Mẻ thi bắt đầu giờ Thìn. Bảy canh giờ.

Lửa đầu, lá sen già nhả nước, hơi nước bốc lên, đọng thành giọt trên nắp lò. Cụ Bồi không nói gì. Tráng quạt, nhịp đều như nhịp đan sư xưởng lớn được dạy. Bà kiểm định Thái ngồi im, thỉnh thoảng nhấp trà.

Lần đổi lửa thứ nhất, cụ Bồi gõ ba cái vào thành lò.

– Nghe chưa? – Cụ hỏi.

– Con nghe tiếng đồng.

– Nghe nó ngân mấy nhịp.

Tráng nghiêng đầu. Lần đầu tiên Sim thấy anh nhắm mắt. Cụ gõ thêm ba cái nữa. Tiếng đồng ngân lên, trầm, dài, rồi tắt.

– Bảy nhịp. – Tráng nói khẽ.

– Bảy nhịp là lửa đều. – Cụ nói. – Sáu nhịp là lệch. Năm nhịp là có chuyện. Cha mày ngày xưa nghe được tới tám nhịp, ông còn thua nó.

Tráng không trả lời. Sim thấy vai anh run lên một cái rồi thôi.

Lần đổi lửa thứ hai, đúng cái lúc mẻ trước cháy khét, cả gian nhà như nín thở. Cụ Bồi không gõ. Cụ ngồi im, đợi.

– Ông gõ đi. – Tráng nói.

– Mày gõ.

Tráng nhìn cái lò. Anh đưa tay lên, ngập ngừng, rồi gõ ba cái bằng đốt ngón giữa, đúng chỗ cụ vẫn gõ, ngay dưới đường hàn. Tiếng đồng ngân. Anh đếm thầm, môi mấp máy.

– Sáu nhịp. – Anh nói. – Lệch về bên phải.

– Rút thanh nào?

Tráng cúi xuống miệng lò, nhìn, rồi nhắm mắt lại, nghe. Anh rút ra một thanh than phía bên phải, thanh thứ ba tính từ trong. Rồi anh gõ ba cái nữa.

– Bảy nhịp.

Cụ Bồi gật đầu, không nói gì, chỉ ngả lưng ra sau chõng tre.

Tới giờ Hợi, lửa cuối nhỏ như hơi thở. Không ai nói một lời. Giờ Tý, Tráng mở nắp lò. Mười một viên Thanh Tâm đan nằm trong đáy, xanh nhạt như hạt sen non. Viên thứ mười hai lệch hình, hơi méo một bên, như một hạt sen bị chim mổ.

Bà kiểm định Thái đứng dậy, cầm viên méo lên, xoay xoay dưới ánh đèn, rồi đưa lên mũi.

– Viên này người khác luyện. – Bà nói, không hỏi ai. – Tay còn lạ lò, nhưng lửa không sai.

Bà ghi vào tờ giấy của Đan Hội mấy dòng, ký tên, đặt lên bàn, rồi chắp tay chào cụ Bồi. Đi tới bậu cửa, bà ngoái lại nhìn lên trần một cái, nhìn vết cháy sém, rồi đi.

Tráng đứng bên lò, tay vẫn cầm viên đan méo. Sim lại gần, đọc tờ giấy. Tiệm Hứa Ký giữ bảng hiệu. Người đứng tên: Hứa Văn Bồi. Bên dưới có thêm một dòng chữ nhỏ: đan sư phụ lò, Hứa Minh Tráng.

– Bà ấy ghi thêm tên con. – Tráng nói. – Ông đâu có xin.

– Ông không xin. – Cụ Bồi nói. – Bà Uyển ngày xưa học chung lớp với cha mày. Bà ấy nghe tiếng gõ là biết ai gõ.

Cụ đứng dậy, chống gậy đi ra phía sau nhà. Đi ngang lò, cụ dừng lại, đưa tay gõ ba cái lên thành lò đã nguội. Tiếng đồng ngân rất khẽ, chỉ đủ ba người trong gian nhà nghe.

Tráng không đếm. Anh nhìn lên trần nhà, nhìn vết cháy sém rất lâu. Sáng hôm sau, Sim tới mở tiệm, thấy anh đã ngồi đó từ bao giờ, cạnh thùng than, đang sờ từng thanh than nhãn, thanh nhẹ để sang trái, thanh nặng để sang phải.

— Hết —