Mẻ thứ hai

Chương 2: Mẻ thứ hai

Mẻ thứ hai cháy khét ở lần đổi lửa thứ hai.

Không phải nổ. Chỉ là một mùi khét nghẹt bốc lên từ miệng lò, đen và nặng, như mùi cơm cháy quên tắt bếp. Cụ Bồi đang ngồi nghe thì đứng bật dậy, tay quơ tìm cái nắp lò, Sim phải chạy tới đỡ. Cụ dập lửa, mở nắp. Trong đáy lò là một vũng thuốc đen quánh, sủi bọt như hắc ín.

Cả gian nhà im lặng. Cụ Bồi đứng đó, hai tay chống lên thành lò, hơi nóng hừng hực phả vào mặt mà cụ không lùi lại. Sim nhìn lên trần. Vết cháy sém đen ngòm ngay trên đầu cụ.

– Cụ ơi, mình nghỉ đi cụ.

Cụ không nghe. Cụ cúi xuống, áp tai vào thành lò còn nóng. Rồi cụ thò tay vào thùng than, bốc một nắm, bóp vụn trong lòng bàn tay, đưa lên mũi.

– Con lấy than ở đâu?

– Dạ, thùng than nhãn, như mọi khi.

– Đổ hết ra đây.

Sim đổ thùng than ra nền gạch. Thoạt nhìn thì giống hệt, thanh nào cũng đen bóng, dài chừng gang tay. Cụ Bồi quỳ xuống, sờ từng thanh. Thanh nào nhẹ, đầu mịn, cụ để sang trái. Thanh nào nặng hơn, mặt cắt sần, cụ để sang phải. Đống bên phải nhiều gấp đôi đống bên trái.

– Than nhãn cháy êm như người ngủ. – Cụ nói. – Mấy thanh này là than tạp, có trộn than đá. Than đá lúc đầu thì ngoan, tới lúc nóng già mới nổ lách tách, mới bốc lửa xanh. Đúng lúc đổi lửa lần hai. Nhìn bằng mắt không ra, vì nó đen như nhau. Nghe thì ra. Hôm qua ông nghe thì không có tiếng này. Hôm nay có.

Sim lạnh người.

– Thùng than đó con mới xúc từ bao than ở nhà sau ra sáng nay, cụ. Tối qua con khóa cửa trước, sáng nay chìa khóa vẫn trong túi con.

– Ông biết. – Cụ nói. – Không phải con.

Cụ ngồi bệt xuống nền gạch, giữa hai đống than, im lặng rất lâu. Ngoài ngõ, bà bán bánh đúc rao chiều. Có tiếng xe cút kít, tiếng trẻ con chơi đánh khăng. Cụ Bồi ngồi nghe hết mấy tiếng đó, như người ta ngồi nghe một bản nhạc quen.

– Đêm qua, canh ba. – Cụ nói. – Có người mở cửa sau. Bước chân lệch, chân trái nhẹ hơn chân phải. Đi tới chỗ mấy bao than, đứng lâu, có tiếng than lạo xạo. Rồi đi ra. Không tới tủ đan, không đụng tủ tiền.

Sim nhớ tới cái bóng đứng lệch dưới đèn lồng hàng chè.

– Sao cụ không gọi con dậy?

– Gọi dậy để làm gì? – Cụ nói. – Để con thấy mặt nó à?

Ông không nói tên. Ông không cần nói. Cả phố Lò Than ai cũng biết anh Tráng đi lệch chân trái. Năm hai mươi tuổi, đêm lò nổ, anh chạy vào kéo cha ra, một mảnh đồng của lò găm vào bắp chân. Anh kéo được cha ra tới cửa. Cha anh mất ở bậu cửa ấy. Từ đó anh không bước qua bậu cửa nữa.

– Cụ có báo Đan Hội không? – Sim hỏi.

– Báo cái gì? – Cụ cười, tiếng cười khàn. – Báo là cháu tôi sợ tôi chết nên lấy than xấu đổ vào lò cho tôi thi trượt à? Báo thế thì Đan Hội cho tôi thi trượt luôn, khỏi cần than.

Cụ đứng dậy, phủi tay, quơ tìm cây gậy.

– Con dọn đi. Than xấu thì để riêng, đem cho hàng bánh đúc nhà con mà đun nồi. Than tốt thì giữ.

– Còn mẻ thi thì sao cụ? Bao nào cũng trộn rồi, lựa ra thì không đủ bảy canh giờ.

Cụ Bồi đi tới cửa. Cụ dừng lại ngay bậu cửa, chỗ mà mười hai năm nay cháu cụ không bước qua.

– Con đi qua bên kia sông, tới xưởng Đan Hội. – Cụ nói. – Tìm thằng Tráng. Bảo nó rằm này mang hai thùng than nhãn về đây. Than nhãn tốt nhất ở Đông Vân là than làng Hạ, nó biết chỗ mua.

– Rồi sao nữa cụ?

– Rồi bảo nó, mẻ thi này ông không cần con Sim làm mắt. – Cụ nói. – Ông cần nó.

Sáng hôm sau, Sim đi đò qua sông. Xưởng Đan Hội nằm trên một bãi đất cao, tường gạch đỏ, mái lợp ngói trận pháp lấp lánh như vảy cá. Bên trong có bốn mươi cái lò xếp thành bốn hàng, lò nào cũng có một tấm trận bàn gắn ở chân, tự giữ lửa, tự đổi lửa, kim chỉ nhích từng vạch. Đan sư đi lại giữa các hàng lò, cầm sổ ghi. Không ai cúi xuống nghe lò. Ở đây ồn tới mức có cúi xuống cũng không nghe được gì.

Tráng đang đứng ở hàng lò cuối, nhìn kim trận bàn. Thấy Sim, anh quay lại. Anh không hỏi cô tới làm gì.

– Mẻ hôm qua hỏng hả? – Anh hỏi, giọng khàn.

– Cháy khét. Không nổ.

Tráng thở ra một hơi rất dài, như người vừa đặt gánh xuống. Rồi anh nhìn cô.

– Ông biết là anh?

– Ông nghe bước chân anh. – Sim nói. – Canh ba đêm hôm kia. Ông không gọi ai dậy.

Tráng cúi xuống nhìn cái chân trái của mình. Anh đứng như vậy rất lâu, giữa bốn mươi cái lò đang reo đều như một đàn ong.

– Anh không muốn ông chết. – Anh nói. – Ông thi trượt, Đan Hội lấy bảng hiệu, ông giận anh cả đời cũng được. Miễn ông đừng đứng cạnh cái lò đó nữa.

Sim không cãi. Cô nói lại nguyên lời cụ Bồi: rằm này, hai thùng than nhãn làng Hạ, và mẻ thi này cụ không cần cô làm mắt.

– Ông cần anh. – Sim nói.

Một cái lò ở hàng bên cạnh kêu tách một tiếng, kim trận bàn nhích qua vạch đỏ, một đan sư chạy tới vặn chốt. Tráng không quay lại nhìn. Anh nhìn Sim, như không tin mình vừa nghe đúng.

— Hết chương 2 —